Ειδήσεις απ' το δικό μου δωμάτιο

Είδα τις προάλλες τη Σιδηρά Κυρία. Δεν έχω διάθεση να ασκήσω κριτική στην ταινία που είναι μια μάλλον πολύ συντηρητική κι ακαδημαϊκή αντιμετώπιση ενός βιογραφικού θέματος. Θέλω να σταθώ στην εικόνα που φιλοτεχνεί η ταινία για το πρόσωπο της Μάρκγαρετ Θάτσερ. Η εκπληκτική Μέριλ Στριπ υποδύεται ένα πρόσωπο εντελώς αντιφατικό. Ένα πρόσωπο διαμέσου του οποίου αποκαλύπτεται το σκληρό, αδίστακτο κι εξαιρετικά απάνθρωπο μερικές φορές πρόσωπο της ίδιας της Πολιτικής εξουσίας. Γιατί Πολιτική δεν είναι μόνο οι νίκες στις εκλογές ή οι δοξασμένες πορείες προς το λαό, ούτε βέβαια μόνο η λήψη αποφάσεων που διευκολύνουν ή ικανοποιούν τον λαό. Πολιτική είναι και η διεξαγωγή πολέμων, Πολιτική είναι και οι σκληρές κι αναγκαίες αποφάσεις. Πάνω σ’ αυτή την μάλλον τραγική φιγούρα συγκρούονται αρκετά: η πατριαρχική κοινωνία που αντιμετωπίζει μια νεαρή γυναίκα με υπεροψία. Η ανώτερη τάξη που αντιμετωπίζει την κόρη του παντοπώλη με περιφρόνηση. Η ίδια η πολιτική ζωή που αντιμετωπίζει με μένος όσους θέλουν να “σπάσουν αυγά”. Ανάγνωση του υπολοίπου…

Ένα πειραματικό φιλμ 6 λεπτών του Μαρσέλ Ντυσάν απ’ το 1926 στα πλαίσια του Anemic Cinema, επενδυμένο με σύγχρονη μουσική του Donald Sosin. Όμορφο, κλασικό, και χαλαρωτικό, ό,τι πρέπει για τις δύσκολες μέρες που περνάμε

Είδα χθες την τρισδιάστατη ταινία Πίνα του Βιμ Βέντερς στο Δαναό και σας την συστήνω ανεπιφύλακτα. Ιδού μερικές σκέψεις που έκανα με αφορμή την ταινία: Δεν πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ για την χορογράφο Πίνα Μπάους / Ο Βέντερς είναι προφανές ότι δεν ήθελε να εμβαθύνει στο έργο της διάσημης χορογράφου/ Εστίασε στο παρόν των ανθρώπων που τη γνώρισαν και δούλεψαν γι’ αυτήν/ Και μαζί εστίασε σε κάποιες εμβληματικές της παραστάσεις/ Αυτό είναι: ο τρόπος με τον οποίο ένας άνθρωπος επηρέασε τόσους άλλους με το δημιουργικό του όραμα/ Οι εντυπωσιακής ομορφιάς χώροι ανέδειξαν τα σώματα/ Δεν υπάρχει τίποτα πιο όμορφο κι αισιόδοξο από ένα σώμα που χορεύει/ Το κινούμενο σώμα δίνει αξία στα πάντα/ Όμως, όσο και να προσπαθεί ο κινηματογράφος δεν θα υποκαταστήσει το ζωντανό θέαμα/ Κάθε άνθρωπος φέρει τη μοναδική του αφήγηση, τη μοναδική του ιστορία, τη μοναδική του αξία/ «Ήρθα στο Βούπερταλ μικρό παιδί, χαμένο και μετά, τη γνώρισα» λέει ένας χορευτής ενώ τον βλέπουμε να χορεύει δίπλα σ’ ένα ποτάμι/ Ένας άλλος, εξηγεί πως η Πίνα εμπνεύστηκε μια ολόκληρη σκηνή απ’ τον (υπέροχο) αυτοσχεδιασμό του για τη χαρά/ Έξυπνη κίνηση το 3D: προσελκύει ανθρώπους που θα ήταν απίθανο να παρακολουθήσουν μια ταινία για την Πίνα Μπάους/ Αν και λίγο κουραστικό, το 3D προσφέρει όντως τέρψη στα μάτια/ Είναι μάλλον το βάθος πεδίου, η μαγεία της προοπτικής/ Ο Βέντερς ξέρει να σαγηνεύει, το έχουμε ξαναδεί/ Θες να βγεις έξω και να χορέψεις/ Ακολουθώντας την παρακίνηση του τέλους/ Επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε: «Χορέψτε, χορέψτε γιατί αλλιώς είμαστε χαμένοι».

Σήμερα αναδημοσιεύω την ομιλία που έκανε ο Χρήστος Καλλίτσης στο 1ο Συνέδριο της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου:

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι,

Με δεδομένη τη δύναμη της επικοινωνίας του κινηματογράφου και των λοιπών οπτικοακουστικών μέσων το να γνωρίζει σήμερα κάποιος το πώς και γιατί φτιάχνεται μία ταινία είναι ένα εφόδιο για να πλησιάσει την αλήθεια αυτού που βλέπει και να σταματήσει να το βλέπει όταν αυτό παράγει οπτικοακουστική σαβούρα.

Οι συχνά καταιγιστικές εικόνες βίας ψυχολογικής και σωματικής του κινηματογράφου και της τηλεόρασης απομακρύνουν τους πολίτες από το ζητούμενο που μπορεί να είναι η συμμετοχή τους στη διαμόρφωση μιας δίκαιης κοινωνίας.

Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης ο πολίτης για να διεκδικήσει ακόμα και τα αυτονόητα, σε μία χώρα που νοσεί ηθικά και οικονομικά, χρειάζεται τεκμήρια. Ο κινηματογράφος τεκμηρίωσης είναι ίσως ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο, για όσους το κατέχουν, για να διεκδικήσουν το δίκιο τους.

Για τον πολίτη είναι πολλές φορές θέμα ζωτικής σημασίας το να διαδώσει μέσα από εικόνες και ήχους την ιστορία που τον απασχολεί. Ο πολίτης είναι άλλωστε ο πρώτος δέκτης των συνεπειών μιας αμφισβητούμενης απόφασης της πολιτείας. Μαζί με μία επιστολή διαμαρτυρίας – πρότασης προς τους αρμόδιους μπορεί να σταλεί μια μικρού μήκους ταινία που να τεκμηριώνει το θέμα. Μια τέτοια ταινία απευθύνεται σε ευρύ κοινό, το οποίο μπορεί να είναι και διεθνές.

Η προσιτή οικονομικά τεχνολογία της εικόνας και του ήχου επιτρέπουν πλέον σε μεγάλη μερίδα του πληθυσμού (και σύντομα σε πολύ περισσότερους) το να φτιάξουν μόνοι τους μία ταινία για να προστατεύσουν το σχολείο της γειτονιάς τους από το να μετατραπεί σε υπόγειο πάρκινγκ, την παραλία της πόλης τους από υποθαλάσσιους αυτοκινητόδρομους, την οδήγηση από τις παράνομες διαφημιστικές πινακίδες κ.λπ.

Επιπλέον υπάρχουν παραδείγματα σκηνοθετών που αισθάνονται την ανάγκη με την τέχνη τους να συμβάλλουν στην καλύτερη λειτουργία της «δημοκρατίας», εφόσον δεχόμαστε πως για να λειτουργήσει η δημοκρατία χρειάζονται ενεργοί πολίτες. Ανάγνωση του υπολοίπου…

1. Το The Social Network ήταν διασκεδαστικό αλλά και βίαιο και λυπηρό κατά κάποιο τρόπο. Να βλέπεις έναν ταλαντούχο νέο να συγκρούεται διαρκώς για μια πατέντα…
2. Στη διάρκεια της ταινίας ο νεαρός αυτός εκδικείται σχεδόν τους πάντες και γίνεται, όπως αναφέρεται στο τέλος, ο νεότερος δισεκατομμυριούχος στον κόσμο. Αν πρέπει κάποιος να συμπεριφέρεται σαν τον Μαρκ Ζούκερμπεργκ, τον ιδρυτή του Facebook, προκειμένου να εφεύρει το “επόμενο μεγάλο πράγμα” που θα τον κάνει ζάμπλουτο, τότε η εποχή μας παρουσιάζει σοβαρό πρόβλημα.
3. Ο δυσλειτουργικός ή ιδιόρυθμος νέος με τη γρήγορη ομιλία και το αμφιλεγόμενο χιούμορ, βρίζει στο μπλογκ του την κοπέλα του, κοροϊδεύει κάποιους συμφοιτητές του που του πρότειναν συνεργασία, και στο τέλος προδίδει τον καλύτερό του φίλο, καθώς και τον τελευταίο του συνεργάτη.
4. Ακούγεται σαν να έχουμε να κάνουμε μ’ έναν μακιαβελικό χαρακτήρα, αλλά ο Ζούκερμπεργκ παρουσιάζεται ως ένας ιδιόρυθμος νέος προγραμματιστής.
5. Παρότι μεγάλο μέρος της ταινίας εκτυλίσσεται σε γραφεία ανακριτών με δικηγόρους να κάνουν ερωτήσεις, η αίσθηση της δικαιοσύνης γίνεται πολύ ρευστή.
6. Ο Ζούκερμπεργκ μοιάζει διαρκώς να έχει δίκιο, ενώ όλοι οι άλλοι που ήρθαν σ’ επαφή μαζί του και τους εξαπάτησε, σαν αναπόφευκτα θύματα μιας μεγαλοφυίας. Αλλά τελικά κανείς δε μπορεί να πεισθεί ότι έχουμε να κάνουμε πράγματι μ’ ένα τόσο φωτεινό μυαλό.
7. Θα μπορούσε να δει κάποιος την ταινία σαν έναν ύμνο στον ατομικισμό και στον ανταγωνισμό.
8. Μια απ’ τις πιο άρτιες καλλιτεχνικά σκηνές, εκείνη της κωπηλατικού αγώνα, είναι μια ανελέητη μάχη για την επικράτηση. Όλα εδώ είναι στυγνός ανταγωνισμός.
9. Πού είναι η συνεργατική κουλτούρα που ευαγγελίζονται οι γκουρού των social media, πού είναι η σοφία του πλήθους, η δύναμη των πολλών;
10. Βεβαίως, όλοι στο τέλος θα πάρουν δια της νομικής οδού κάποιο μερίδιο απ’ τα τεράστια κέρδη του Facebook.
11. Αλλά το ερώτημα που θα βασανίζει στο τέλος τον καθένα είναι αν η πρώην κοπέλα του Μαρκ, τελικά αποδεχθεί το αίτημα φιλίας στο Facebook. Θα του συγχωρέσει τις βρισιές στο μπλογκ; Θα τυφλωθεί απ’ τη φήμη και τα χρήματα του Μαρκ; Ή όλα αυτά θα την αφήσουν απλά ασυγκίνητη γιατί η ζωή είναι αλλού και το Facebook τίποτα παραπάνω από μια ψηφιακή κλειδαρότρυπα;

Αν θέλετε να διαβάστε και κάτι διαφορετικό, πηγαίνετε εδώ να δείτε την ενδιαφέρουσα κριτική του e-lawyer για το ίδιο έργο.