Δημοσιογραφία της σύγχυσης

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς πολύ υποψιασμένος για να καταλάβει ότι πολλά δημοσιεύματα στον παραδοσιακό Τύπο καθώς και στα ηλεκτρονικά Μέσα, υπαγορεύονται από εταιρείες, οργανισμούς, κυβερνήσεις που έχουν συμφέρον να διαστρεβλώνεται ή να αποσιωπείται η αλήθεια. Είναι εξακριβωμένο εδώ και καιρό για παράδειγμα, ότι πολλές απ’ τις φωνές που αμφισβητούν την κλιματική αλλαγή χρηματοδοτούνται και ενορχηστρώνονται από επιχειρήσεις κολοσσούς που εμπορεύονται πετρέλαιο. Στο βιβλίο μου «Η πέμπτη εξουσία» παρουσιάζω και αναλύω διάφορους τρόπους με τους οποίους οι επιχειρήσεις υπαγορεύουν περιεχόμενο στα Μέσα Ενημέρωσης, με το όχημα πάντα της διαφήμισης.
Βέβαια στα Μέσα εργάζονται και δημοσιογράφοι που δε συναινούν με τη στάση τους στις υποβολές κι αντιστέκονται στις συνήθεις πρακτικές της εκχώρησης της συντακτικής ελευθερίας για το κέρδος οικονομικών ανταλλαγμάτων. Ακόμα, υπάρχουν Μέσα που κρατούν τις ευαίσθητες ισορροπίες με νύχια και με δόντια, ώστε να μην απολέσουν οριστικά την όποια αναξαρτησία τους απ’ τα εμπορικά ή άλλα κέντρα. Σε κάθε περίπτωση όμως, η σταδιακή έκπτωση των πάγιων αξιών της δημοσιογραφίας έχει οδηγήσει το αγαθό της ενημέρωσης σε αυξανόμενη αναξιοπιστία. Και χωρίς αμφιβολία μια απ’ τις μείζονες παθογένειες της δημοσιογραφίας είναι σήμερα η υποταγή του Τύπου και γενικότερα των Μέσων στον κυρίαρχο λόγο των επιχειρήσεων και των κυβερνήσεων.
Αυτό που παρακολουθούμε σε διάφορα blog να συμβαίνει τώρα με την εκλογή προέδρου στο ΠΑΣΟΚ, είναι η μεταφορά, η εξατομίκευση και ο εκδημοκρατισμός, η γενίκευση με άλλα λόγια, της παθογένειας που περιγράφω. Καθένας που έχει συμφέρον να υποστηρίζει το δείνα υποψήφιο, δημιουργεί ένα ιστολόγιο που υβρίζει τον αντίπαλο, ή σχολιάζει ανώνυμα σε άλλα ιστολόγια κάνοντας επιθέσεις. Είμαστε μπροστά σ’ έναν ανταρτοπόλεμο, που μειώνει τη δυναμική του Μέσου, καθώς δίνει γερό πάτημα σ’ όσους έχουν συμφέρον απ’ την απαξίωσή του να συνεχίσουν περαιτέρω να το διαβάλλουν. Όσο τα blog αποτελούν μόνο βήμα εκτόνωσης, τόσο τα παραδοσιακά Μέσα θα πανηγυρίζουν για τη διαχρονική τους επικράτηση.
Αυτό λοιπόν που συμβαίνει στα παραδοσιακά Μέσα σε επίπεδο οργανισμών και οργανωμένων δομών, στο Διαδίκτυο και τα ιστολόγια συμβαίνει με μονάδες. Καθένας μετατρέπεται σε λομπίστα του τάδε ή του δείνα υποψηφίου, ο τόπος γεμίζει προβοκάτορες, σπεκουλαδόρους, και κανείς δεν είναι βέβαιος για κανέναν. Αυτή η ριζική καχυποψία που παγιώνεται πλέον στο Διαδίκτυο, εφόσον το πρόσωπο δίνει τη θέση του σε προσωπείο, οδηγεί σ’ ένα γενικευμένο καθεστώς αμφιβολίας όπου τίποτα δεν αξίζει πραγματικά παρά μόνο η επικοινωνιακή δύναμη, ήτοι η προπαγάνδα. Ο βομβαρδισμός με ετερόκλητου περιεχομένου σχόλια στο ίδιο ιστολόγιο παύει κάθε προοπτική έναρξης διαλόγου. Ο διάλογος για την πολιτική είναι αναχρονιστικός μέσα σ’ αυτό τον επικοινωνιακό θόρυβο, αφού στο τέλος, έτσι κι αλλιώς θα επικρατήσει αυτός που προκρίθηκε στις δημοσκοπήσεις.
Η δημοσιογραφία της σύγχυσης είναι ακριβώς ό,τι κρατά τη ζωή στον πλανήτη υπό αυτό το καθεστώς. Σήμερα δημοσιεύεται μια έρευνα που υποστηρίζει ότι η άυξηση τριών βαθμών κελσίου μέχρι το 2015 θα είναι καταστροφική, και αύριο έρχονται στην επιφάνεια δύο έρευνες που λένε ότι η κλιματική αλλαγή είναι μύθος, κι ότι τα ίδια γίνονταν και πριν μερικούς αιώνες. Το αποτέλεσμα ευνοεί εκείνους που έχουν τη δύναμη να σπέρνουν αμφιβολίες, δηλαδή τους κυρίαρχους.

6 Comments

  1. Μανώλη καλημέρα

    ένας δημοσιογράφος μπορεί να είναι μπλόγκερ, όμως ένας μπλόγκερ *δεν* είναι δημοσιογράφος …

    ο μπλόγκερ δεν έχει υποχρέωση να ελέγχει τις πηγές του (αν έχει), να χρησιμοποιεί δημοσιογραφική μεθοδολογία, να προσπαθεί να είναι αντικειμενικός (επειδή του το επιβάλλει μία δεοντολογία), και τα λοιπά

    σχολιάζουμε και εκφραζόμαστε, κυρίως. Προσπαθούμε, κάποιοι από μας, να κρατάμε ένα επίπεδο ειλικρίνειας και αξιοπιστίας, αλλά δε γίνεται να κρινόμαστε με κριτήρια δημοσιογραφίας

    κρίνεται καθένας από αυτού που τον διαβάζουν. Μην ξεχνάμε ότι πολλοί άνθρωποι ΘΕΛΟΥΜΕ να αντιπαρατεθούμε/συζητήσουμε με τον «απέναντι», κι όχι απλά να διαβάσουμε ή να γράψουμε -δήθεν- αντικειμενικά

    φιλικά

    τριάντα

  2. Σε αντιγράφω: «Σε κάθε περίπτωση όμως, η σταδιακή έκπτωση των πάγιων αξιών της δημοσιογραφίας έχει οδηγήσει το αγαθό της ενημέρωσης σε αυξανόμενη αναξιοπιστία»
    Μπορείς να μου πείς ποιές είναι αυτές οι «παγιες» αξίες της δημοσιογραφίας σε παρακαλώ;

  3. Ανδρέα, δημοσιογράφος είναι εκείνος που δημοσιεύει τις απόψεις του. Αν εννοείς ότι διαφέρει η επαγγελματική απ’ την ερασιτεχνική δημοσιογραφία (που είναι το blogging) συμφωνώ. Ωστόσο, ποιός λέει ότι ο ερασιτεχνισμός πρέπει να είναι συνώνυμος της ανευθυνότητας, της χυδαιότητας, ή της αναξιοπιστίας;
    Για την αντικειμενικότητα των απόψεων συμφωνώ: δεν υφίσταται. Όμως υπάρχουν δεδομένα που δύσκολα μπορούν να αμφισβητηθούν, και δεν αναφέρομαι σε ερμηνείες.

    Sofisti, όταν λέω πάγιες αξίες, εννοώ αυτό που δέχεται π.χ. ο επαγγελματικός κλάδος των δημοσιογράφων ως κώδικα δεοντολογίας του. Το ότι μεγάλο κομμάτι της δημοσιογραφία έχει εκτραπεί από κάθε έννοια δεοντολογίας, δε σημαίνει ότι δεν υφίστανται πάγιες αξίες ή δέουσες στάσεις και συμπεριφορές.

  4. μανώλη

    δε συμφωνώ ότι αυτός που δημοσιεύει είναι δημοσιογράφος. Μπορεί να είναι ποιητής, εικαστικός, διαταραγμένος, εγκληματίας, ερωτευμένος που εκφράζει την αγάπη του, μαμά που μοιράζεται τις στιγμές του παιδιού της με φίλους και οικογένεια

    συμφωνώ ότι ο ερασιτέχνης (ως *εραστής* της τέχνης άλλωστε) έχει ευθύνη απέναντι στον εαυτό του («τιμώ αυτό που αγαπώ;»)

    ο επαγγελματίας (δημοσιογράφος) έχει ευθύνη απέναντι στους αναγνώστες/πολίτες, η οποία -θα έπρεπε να- εκφράζεται μέσα από την αναζήτηση της αλήθειας (όσο αυτό γίνεται)

    @sofistis: http://www.journalism.org/resources/principles … από εξαιρετικά σοβαρούς ανθρώπους της δημοσιογραφίας

    γεια χαρά και στους δυό

    τριάντα

  5. Ανδρέα,
    α. αντιγράφω απ’ το Μείζον ελληνικό λεξικό Τεγόπουλου-Φυτράκη. Δημοσιεύω: ανακοινώνω μέσω τύπου (ή και με τοιχοκόλληση).// καταχωρίζω κάτι στον τύπο// εκδίδω σε βιβλίο.
    β. στον παραδοσιακό Τύπο δεν υπάρχουν τραγουδιστές, ζωγράφοι, ποιητές που είναι και δημοσιογράφοι;
    γ. Νομίζω ότι δε χρειάζεται να παίζουμε με τις λέξεις, στο ίδιο λεξικό ο δημοσιογράφος αναφέρεται ως «συντάκτης ή εκδότης εφημερίδας ή περιοδικού» (ελλειπής ορισμός, αφού θα έπρεπε πια να συμπεριλαμβάνει και το Διαδίκτυο).
    δ. Εν πάση περιπτώσει, η ευθύνη αφορά σ’ όλους όσοι απευθύνονται με κάποιο τρόπο στη δημόσια σφαίρα. Οι ποιητές, οι εικαστικοί, ή όποιοι άλλοι, δεν έχουν ευθύνες απέναντι στη δημόσια σφαίρα;

  6. γεια σου Μανώλη

    ο ποιητής, ο εικαστικός, ο συγγραφέας ΔΕΝ έχουν ευθύνη απέναντι στην αλήθεια. Έχουν να που μια ιστορία, να εκφράσουν κάτι διαφορετικό

    ο πολιτικός, ο οποίος είναι στο δημόσιο χώρο, μπορεί να συγχωρηθεί (ίσως) αν για σοβαρό λόγο δημόσιας ασφάλειας ή παρόμοιο ΔΕΝ πει την αλήθεια …

    αυτό που ξεχωρίζει έναν δημοσιογράφο είναι ότι οφείλει να ενημερώνει (άσχετα αν έχει και εκφραστική δεινότητα).

    ο άνθρωπος έχει ΚΑΙ πολιτική/κοινωνική λειτουργία, όχι μονάχα (ή και κυρίως) αυτή

    γεια χαρα

    τριάντα

Σχολιο

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s