Πρασινίζοντας προϊόντα

Τον τελευταίο καιρό παρακολουθώντας τηλεοπτικές διαφημίσεις και ξεφυλλίζοντας διάφορα περιοδικά κι εφημερίδες έχεις την εντύπωση ότι στην Ελλάδα έχει συμβεί μια μεγάλη οικολογική επανάσταση. Δεκάδες διαφημίσεις προκρίνουν τα οικολογικά στοιχεία των προϊόντων, τις μειωμένες εκπομπές βλαβερών αερίων, τα «πράσινα» χαρακτηριστικά. Ακόμα κι όταν τα προϊόντα είναι καταφανώς επιβλαβή για το περιβάλλον, αρκεί το «πρασίνισμα» (greenwashing) μιας σελίδας περιοδικού, ή μερικές εικόνες φύσης στην οθόνη, για να βαφτιστούν οι επιχειρήσεις υπεύθυνες σε σχέση με το περιβάλλον.

Την ώρα που στη Μεγάλη Βρετανία εγκαλούνται διαφημίσεις για παραπλανητική χρήση των «οικολογικών» όρων κάποιων προϊόντων, στη χώρα μας παρατηρείται μια εντελώς ανεύθυνη, πρόχειρη και υποκριτική επίκληση της περιβαλλοντικής ευαισθησίας των καταναλωτών απ’ τη μεριά της διαφήμισης. Κι αυτό γιατί στην Ελλάδα κανείς δεν ελέγχει αποτελεσματικά τη διαφήμιση. Η λεγόμενη αυτορύθμιση δε λειτουργεί, διότι κατά κύριο λόγο στη χώρα η αγορά λειτουργεί ανορθολογικά, στη βάση συμμαχιών και ισορροπιών που δεοντολογικά είναι ασυμβίβαστες. Το αγγελιόσημο φερ’ ειπείν είναι ένας φόρος που πληρώνει ο διαφημιζόμενος, και πηγαίνει στα ταμεία των δημοσιογράφων. Όσο περισσότερη διαφήμιση υπάρχει δηλαδή στα Μέσα, τόσο πιο «ευγενή» γίνονται τα ταμεία των δημοσιογράφων. Όσο πιο πολύ εξαρτούνται τα Μέσα και οι δημοσιογράφοι απ’ τη διαφήμιση τόσο πιο αδιάφοροι γίνονται για το περιεχόμενό της.

Αναφέρω το παράδειγμα του αγγελιόσημου, με αφορμή τη μόδα της «πράσινης διαφήμισης», γιατί σήμερα κανείς δεν ελέγχει ουσιαστικά το περιεχόμενο της διαφήμισης, εκτός απ’ τους ίδιους τους διαφημιστές. Το κράτος έχει αποχωρήσει απ’ τον έλεγχο της διαφήμισης, και δρα σε εξαιρετικές μόνο περιπτώσεις, ενώ τα ίδια τα Μέσα, ως «συνένοχα» των διαφημιζόμενων και των διαφημιστών, φροντίζουν να αποτελούν ευρύχωρες κι έξυπνες πλατφόρμες για τη διαφήμιση. Με αυτή την έννοια θα περίμενε κάποιος τουλάχιστον κάποιοι πιο ευαίσθητοι δημοσιογράφοι ή και οι διευθυντές «περιβαλλοντικά υπεύθυνων» Μέσων να απέκρουαν τις διαφημίσεις που εκμεταλλεύονται την οικολογία και το φόβο της κλιματικής αλλαγής προκειμένου να πουλήσουν μερικά προϊόντα ακόμα.

Τελευταίο και προκλητικό δείγμα αυτής της τάσης είναι η διαφήμιση γνωστής εταιρείας εμφιαλωμένων νερών, που μας γνωστοποιεί από τηλεοράσεως καθώς και εντύπως ότι «Είναι τόσο εύκολο να είσαι πράσινος». Βέβαια η εν λόγω διαφήμιση φροντίζει να αναφέρει το συγκεκριμένο σλόγκαν στα αγγλικά («It’s so easy being green») σαν υπότιτλο που θα προσέξουν μόνο οι παρατηρητικοί. Επιπλέον η λέξη GREEN (πράσινο) ξεχωρίζει με τα κεφαλαία και το γρασίδι που φυρτώνει ανάμεσα στα γράμματά της. Τόσο η καταχώρηση όσο και το τηλεοπτικό σποτ έχουν επενδυθεί με έντονα πράσινα χρώματα, ενώ το κυρίαρχο μήνυμα είναι απλό: «Το έφτιαξα εγώ…» λέει η διαφήμιση, δείχνοντας ένα φυτό, «… απλά φυτεύοντας μια γλάστρα στο μπαλκόνι μου!».

Η αφέλεια μπορεί να είναι υπό περιπτώσεις και εγκληματική. Αλλά εδώ, η επιχείρηση που εμπορεύεται το εμφιαλωμένο νερό θα πρέπει να μας ενημερώσει πόσο οικολογική είναι η ίδια, αν ανακυκλώνει, αν πληρώνει κανονικά τους υπαλλήλους της, πώς διαχειρίζεται τα απόβλητά της, πόσο ενεργοβόρα είναι τα εργοστάσια, τα οχήματα που χρησιμοποιεί κ.λπ. Αντί να μάς λέει ότι θα σώσουμε τον πλανήτη τοποθετώντας μια γλάστρα στα μπαλκόνια μας, ας κάνει κάτι πιο ουσιαστικό: ας μας δείξει με διαφάνεια πόσο βοηθά εκείνη για τη σωτηρία του πλανήτη. Ας μας δείξει τα εργοστάσιά της, ας μας δείξει πόσο καταρτισμένοι είναι οι υπάλληλοί της και κυρίως πόσο οικολογικά είναι τα δικά της προϊόντα. Τα πλαστικά μπουκάλια της εν λόγω εταιρείας, πόσο οικολογικά είναι; Τί κάνει η εταιρεία για να μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, εκτός απ’ το να πληρώνει καταχωρίσεις στα Μέσα;

Η αλήθεια είναι ότι η εν λόγω επιχείρηση, καθώς και κάθε επιχείρηση που καταφεύγει στην απέλπιδα λύση της αποπροσανατολιστικής διαφήμισης, γνωρίζει ότι δεν είναι καθόλου «εύκολο να είσαι πράσινος». Προτρέπουν τον καθένα μας να φυτέψει μια γλάστρα για να θάψουν τις δικές τους ευθύνες που είναι πολλές και σημαντικές. Δεν είναι εύκολο να είσαι πράσινος, γιατί το να είσαι «πράσινος» σημαίνει κόστος, άρνηση προνομίων, αίσθηση ευθύνηες απέναντι στους άλλους, στο περιβάλλον, στον εαυτό, όπως επίσης, περίσκέψη και επαναπροσδιορισμός των συνηθειών μας. Οι επιχειρήσεις που διαφημίζονται με αυτό τον αποπροσανατολιστικό τρόπο, μάς δείχνουν καθαρά ότι δε θέλουν να αποτελέσουν πρωτοπορία. Γνωρίζουν τα πάντα για τους καταναλωτές, το επίπεδο της νοημοσύνης τους, τις συναισθηματικές τους αδυναμίες, τα ηθικά τους κολλήματα, και τους συμπεριφέρονται ανάλογα. Σαν να μιλούν σε ηλιθίους. Αποενοχοποιηθείτε τώρα, μάς λένε καθησυχαστικά, πιστέψτε ότι αρκεί να φυτέψετε μια γλάστρα στο μπαλκόνι σας κι αφήστε εμάς να κάνουμε ανενόχλητοι τη δουλειά μας, όσο ρυπογόνα κι αν είναι!

4 Comments

  1. Σαφες το ευκολως εννοουμενο Μανωλη μου
    Μονο(το περιεγραψες και εσυ πολυ γλαφυρα αλλωστε)που το -χρηματικο- κολλυριο της διαφημισης ειναι πααρα πολυ επιζητουμενο, περα απο ανακουφιστικο για πολλους απο το πλεγμα..

  2. Το παραπάνω άρθρο θα έλεγα ότι. αν δεν είναι μια προσωπική επίθεση κατά της ίδιας της εταιρίας για προσωπικούς λόγους, είναι μια απαλλαγή του ίδιου του συγγραφέα από το γεγονός ότι ο ίδιος δεν κάνει τίποτα για να σώσει το περιβάλλον και κατηγορεί όλους τους άλλους ως υπεύθυνους για την καταστροφή του.
    Έχει καταντήσει πλέον πραγματικά κουραστικό το γεγονός ότι για κάθε τι νέο που λαμβάνει χώρα στην Ελλάδα έχουμε την δημιουργία γκρίνιας και μιζέριας. Αυτό άλλωστε είναι και το χαρακτηριστικό του κάθε Έλληνα. Είτε έξυπνου είτε «αφελή».
    Εγώ προσωπικά, δεν πιστεύω ότι η αφύπνιση του οικολογικού στοιχείου στον καθένα αποτελέι κάτι το ανόητο, ανεγκέφαλο ή αφελές. Το γεγονός ότι γίνεται μια προσπάθεια για την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με το περιβάλλον μέσω των διαφημήσεων και των καναλιών αποτελεί κάτι το πρωτοποριακό (τουλάχιστον για τα δεδομένα της Ελλάδος) τόσο από την τηλεόραση όσο και από τα άλλα μέσα.
    Η προαναφερθείσα ευαισθητοποίηση του κοινού δεν γίνεται αποκλειστικά από τις διαφημίσεις αλλά και απο μια πληθώρα τηλεοπτικών εκπομπών. Αδυνατώ να καταλάβω που ακριβώς έγκειται η διαμαρτυρία στο παραπάνω άρθρο.
    Η θερμοκρασία του πλανήτη αυξάνεται, χρόνο με το χρόνο, με συχνότητα γεωμετρικής προόδου. Αυτό είναι κάτι που ο καθένας είναι σε θέση να αντιληφθεί χωρίς να χρειάζεται τους επιστήμονες ή τις οικολογικές όργανώσεις.
    Όσο ειρωνικό και αν ακούγεται, από μια εταιρία εμφυάλωσης νερού, το να προτρέπει τον κόσμο να «γίνει πράσινος» και να βάλει γλάστρες στο μπαλκόνι του, είναι ένα βήμα που κανείς άλλος δεν έκανε. Συν τοις άλλοις η έννοια της οικολογίας σχετικά με τα μπουκάλια που περιέχουν το νερό αφορά την κατασκευή τους με μειωμένο πάχος στο στρώμα του πλαστικού προκειμένου να πετούνται μικρότερες ποσότητες πλαστικού για τον ίδιο αριθμό μπουκαλιών σε σχέση με πριν.
    Όσον αφορά την μόλυνση που επιφέρουν τα εργοστάσια της εν λόγω εταιρίας, καλό θα ήταν να αναλογιστούμε το πόσο μολύνουμε εμείς το περιβάλλον που έχουμε 2 και 3 ρυπογόνα αυτοκίνητα, που δεν ανακυκλώνουμε και που πολλές φορές σπαταλάμε ενέργεια άσκοπα.
    Ας μην ισοπεδώνουμε λοιπόν τα πάντα λέγοντας ότι ζούμε σε μια χώρα όπου ο κόσμος είναι ανίκανος να σκεφτεί και να προβληματιστεί και ότι οι εταιρίες έχουν τον απόλυτο έλεγχο των εγκεφάλων μας.
    Η σωτηρία του περιβάλλοντος (και κατα συνέπεια η δική μας), είναι υπόθεση όλων μας. Υπάρχουν σοβαρότερα θέματα (π.χ. ακρίβεια) για να διαμαρτυρηθεί κανείς, από το αν είναι υποκριτικό ή όχι το να προωθείται η οικολογική συνείδηση απο μια εταιρεια εμφυάλωσης.

  3. Αγαπητέ ανώνυμε, δεν έχω κανένα λόγο (προσωπικό ή άλλο) όπως υπαινίσσεστε για να κάνω επίθεση στην εν λόγω εταιρεία, την οποία καν δεν κατονομάζω. Δεν είμαι μέτοχος ανταγωνίστριάς της, δε γνωρίζω ούτε ένα πρόσωπο που απασχολείται σ’ αυτήν και ποτέ δεν είχα την παραμικρή επαφή με τους διαφημιστές, ή όποιον άλλο σχετίζεται μ’ αυτήν. Στο κείμενό μου ασκώ δημόσια κριτική σε μια διαφήμισή της, με επιχειρήματα και θέσεις. Κατόπιν τούτου εκλαμβάνω την επίθεσή σας σαν άκρως προσβλητική και χυδαία και σας καλώ να πείτε εδώ δημόσια ποιός είστε και τί σχέση έχετε εσείς με την εν λόγω εταιρεία. Αν βέβαια θέλετε να συνεχίσετε το διάλογο μαζί μου.

    Όσο για το τί κάνω εγώ για το περιβάλλον δεν είστε σε θέση να το γνωρίζετε κι είναι πραγματικά γελοίο να μου λέτε ότι μ’ αυτό το κείμενο προσπάθησα να απαλλαχθώ απ’ τις ευθύνες μου. Μάλλον δε διαβάσατε το κείμενό μου προσεκτικά.

Σχολιο

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s