Φέτος διάβασα περίπου τον ίδιο αριθμό βιβλίων με πέρυσι. Ωστόσο, έδωσα περισσότερο βάρος σε βιβλία που αφορούν στη δουλειά μου (τεχνολογικά θέματα με έμφαση στο διαδίκτυο, καθώς κι έρευνα για το νέο μυθιστόρημα), καθώς επίσης και σε βιβλία που αφορούν στην ανατροφή των παιδιών, καθώς έγινα πρόσφατα πατέρας.

Τα βιβλία που μου πρόσφεραν περισσότερη απόλαυση αυτή την χρονιά δεν εκδόθηκαν όλα το 2017. Κάποια απ’ αυτά είτε βγήκαν στα τέλη του 2016, ή τα ανακάλυψα με κάποια καθυστέρηση. Τα τελευταία πέντε χρόνια φτιάχνω τη συγκεκριμένη λίστα με βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στο προηγούμενο έτος για να κρατώ κι εγώ ένα αρχείο της βιβλιοφιλικής μου πορείας, με την ελπίδα να γίνει χρήσιμη και σε άλλους. Είναι τα βιβλία που ξεχώρισα μέσα απ’ τους τόνους της παραγωγής. Σε καμία περίπτωση η λίστα δε διεκδικεί κάποιο είδος κανόνα, ή ιεράρχιση των «σημαντικότερων τίτλων της χρονιάς».

Όπως ίσως μερικοί γνωρίζουν, εδώ και 6 χρόνια έχω μια διαδικτυακή εκπομπή βιβλίου, το GarageBOOKS, όπου επίσης παρουσιάζω αγαπημένα μου βιβλία και συγγραφείς, οπότε αν θέλει κάποιος να δει περισσότερες προτιμήσεις μου, δεν έχει παρά να πάει στη συγκεκριμένη σελίδα και να δει κάποιο επεισόδιο (αισίως έχω φτάσει στα 97,την ερχόμενη εβδομάδα θα γίνει το μεγάλο ετήσιο επεισόδιο με τις προτάσεις για τις γιορτές).

Τα βιβλία που ξεχώρισα φέτος τα κατηγοριοποιώ και πάλι σε δύο μεγάλες ενότητες, τα βιβλία μυθοπλασίας και τα μη μυθοπλαστικά. Έχουμε και λέμε: (περισσότερα…)

Αγαπητές φίλες, αγαπητοί φίλοι καλησπέρα σας,

Να ευχαριστήσω την οργανωτική ομάδα για την τιμή που μου κάνει να συμμετάσχω στην πολύ ενδιαφέρουσα ημερίδα «Το βιβλίο στην ψηφιακή εποχή» και ειδικά στο συγκεκριμένο πάνελ με τους εκλεκτούς φίλους και φίλες.

Να ξεκινήσω δίνοντάς σας μια πληροφορία που μπορεί να είναι οικεία ή και να φανεί χρήσιμη σε άλλους. Για να γράψω το κείμενο της ομιλίας μου χρειάστηκε να κλείσω το ρούτερ της σύνδεσής μου, να αποκοπώ δηλαδή απ’ το Διαδίκτυο, και να βάλω σε λειτουργία πτήσης το κινητό μου τηλέφωνο. Η συγκέντρωση ενός συγγραφέα στη δουλειά του σήμερα είναι μια διαρκής πρόκληση εξαιτίας της έντασης του πειρασμού των επικοινωνιών. (περισσότερα…)

big_pic_002Στις 10 Δεκεμβρίου, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, μαζί με τη Δήμητρα Δημητρακοπούλου και τον Κυριάκο Αθανασιάδη, μου έκαναν την τεράστια τιμή να μιλήσουν για τη Μεγάλη Εικόνα που κυκλοφορεί απ’ τις Εκδόσεις Διόπτρα, στην εκδήλωση που έγινε στο βιβλιοπωλείο Ιανός της Θεσσαλονίκης. Παρακάτω ακολουθεί το δεύτερο μέρος της ομιλίας του ποιητή, που ήταν κατά τη γνώμη μου και το πιο σπαρταριστό. Η συγκίνηση κι αμηχανία μου μπροστά σ’ αυτό τον εκπληκτικό άνθρωπο είναι ολοφάνερη.

Αν θέλετε να μοιραστούμε τη Μεγάλη Εικόνα, η πρώτη παρουσίασή της στην Αθήνα θα γίνει αύριο Δευτέρα, 15 Δεκεμβρίου, στις 20.00, στο βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone, Σκουφά 64 & Γριβαίων. Θα σας περιμένω με μεγάλη χαρά.

Όπως έγραψα και προχθές, το πρώτο μου μυθιστόρημα ξεκίνησε να γράφεται στην εφηβεία μου κι ολοκληρώθηκε λίγο πριν τα 40 μου. Κατασκεύασα αυτό το βιβλίο καθώς ενηλικιωνόμουν, καθώς σμιλευόμουν για να γίνω αυτό που είμαι τώρα, και σαν αποτέλεσμα επηρέασα και το ίδιο το θέμα μου: τελικά έγραψα ένα μυθιστόρημα ενηλικίωσης.

Το βιβλίο περιέχει πολλές αφηγήσεις, αλλά μια απ’ τις πλέον κεντρικές, κινείται γύρω απ’ την ενηλικίωση, την ωρίμανση, το μεγάλωμα. Είναι ένα θέμα που με έθελγε σε όλη τη διάρκεια των νεανικών μου χρόνων, αλλά και ύστερα. Διάβασα πολλά μυθιστορήματα με αυτό το θέμα και ταυτίστηκα με πλήθος ηρώων που προσπαθούσαν μαζί μου να διαμορφωθούν, να διαφοροποιηθούν και να αυτονομηθούν.

Bildungsroman

Το μυθιστόρημα ενηλικίωσης έκανε για πρώτη φορά την εμφάνισή του το 18ο αιώνα στη Γερμανία. Είμαι βέβαιος ότι ιστορίες ενηλικίωσης, μύησης στη ζωή, στις δυσκολίες και στο μεγαλείο της, υπήρχαν ανέκαθεν. Κάθε γενιά που αναλαμβάνει να καθοδηγήσει τις νεότερες γενιές χρησιμοποιεί αφηγήσεις για να δείξει τους δρόμους, τις κακοτοπιές, τα ξέφωτα και κάθε γενιά που θέλει να καταλάβει τον εαυτό της και να κατανοήσει τον κόσμο, χρησιμοποιεί τις ιστορίες ενηλικίωσης προκειμένου να σταθεί στα πόδια της.

Το μυθιστόρημα ενηλικίωσης είναι μια μάλλον επικίνδυνη υπόθεση, γιατί χαρακτηρίζεται απ’ την αβεβαιότητα, την επισφάλεια, την αστάθεια του άμορφου και προκλητικού “εγώ”. Ο αναγνώστης παρακολουθεί έναν νέο άνθρωπο να αγωνίζεται να υπάρξει με το δικό του τρόπο, ενάντια σε όλους και σε όλα, μα κυρίως ενάντια στον παιδικό του, ανώριμο εαυτό. Θα τα καταφέρει;

Στη ‘μεγάλη εικόνα’ επιχειρώ αυτό ακριβώς: να φωτίσω το δρόμο ενός νέου ανθρώπου να σταθεί στον κόσμο και να πει “αυτός είμαι”. Στο δικό μου δρόμο, αλλά και στο δρόμο του μυθιστορήματος, είχα πολλούς συνοδοιπόρους. Ένας απ’ τους πιο σημαντινούς ήταν ο πορτογάλος ποιητής Φερνάντο Πεσσόα.

Φερνάντο Πεσσόα

Θυμάμαι ακόμα τη μέρα που ο φίλος μου ο Φάνης, στο λύκειο, μου πρότεινε να διαβάσω το “βιβλίο της ανησυχίας”, του Φερνάντο Πεσσόα. Ήταν ένα μικρό μπλε βιβλιαράκι απ’ τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Το διάβασα με απληστία, και το επανέλαβα ξανά και ξανά. Έβαλα αποσπάσματά του σε άρθρα μου, μίλησα γι’ αυτό σε φίλους. Ο Πεσσόα μπήκε γρήγορα στη λίστα των αγαπημένων μου συγγραφέων για δύο λόγους.

Ο πρώτος λόγος ήταν η προσωπική του ιστορία. Κατά τη διάρκεια της ζωής του ο Πεσσόα, δημοσίευσε ελάχιστα ποιήματα και μερικές μεταφράσεις. Όταν πέθανε, ανακάλυψαν στο σπίτι του ένα μπαούλο γεμάτο 27.453 χειρόγραφα, τα οποία μέχρι σήμερα μελετούν οι φιλόλογοι.

Ο συγγραφέας που αναγνωρίζεται μετά θάνατο, ο συγγραφέας που κρατά το έργο του κρυμμένο σ’ ένα μπαούλο κι εργάζεται σε μια δουλειά γραφείου, ο συγγραφέας που μεγαλουργεί χωρίς κανείς να το γνωρίζει, στοιχειώνει τη σκέψη μου επί μακρόν.

Στη νεανική ψυχή μου, ο Φερνάντο Πεσσόα είναι το σύμβολο του αδικημένου συγγραφέα, του καταδικασμένου στην αφάνεια καλλιτέχνη, που έστω μετά το θάνατό του δικαιώνεται και γίνεται ο εθνικός ποιητής των Πορτογάλλων.

Το παράδειγμά του όμως δε θέλω να το ακολουθήσω. Ο Πεσσόα με σπρώχνει να εκτεθώ, να προσπαθήσω, να δημοσιεύσω και να κριθώ. Να γίνω συγγραφέας.

Ο δεύτερος λόγος που με κάνει να συνδεθώ με τον μεγάλο Πορτογάλο, είναι το παιχνίδι του με τα προσωπεία. Ο Πεσσόα επιλέγει να επινοήσει ένα πλήθος “ετερώνυμων” συγγραφέων, να γράφει σαν είναι ο Αλμπέρτο Κάιερο, ο Αλβάρο ΔεΚάμπος, ο Ρικάρντο Ρέις κ.α.. Νομίζω ότι έχουν μετρηθεί παραπάνω από 72 διαφορετικές προσωπικότητες.

Ο Πεσσόα είναι ζωντανός στο πρώτο μου μυθιστόρημα. Το μπαούλο του βρίσκεται σε περίοπτη θέση μέσα στην αφήγησή μου, όπως επίσης κι οι ετερώνυμοί μου.

Ο Φερνάντο Πεσσόα είναι ο άνθρωπος εκείνος που μου έδωσε τη σπρωξιά για να εκτεθώ, να μεγαλώσω, και να γίνω συγγραφέας. Ο Φερνάντο Πεσσόα με βοήθησε να σωθώ.

Βιβλιοφιλία

Λέω συχνά ότι τα βιβλία μού έσωσαν τη ζωή. Όταν σε μικρή ηλικία έχασα τον πατέρα μου, είχα ανάγκη από ένα καταφύγιο, από έναν χώρο που θα μου πρόσφερε θαλπωρή και ζεστασιά. Είχα επίσης ανάγκη καθοδήγησης. Για καλή μου τύχη στράφηκα γρήγορα στον κόσμο των βιβλίων και της λογοτεχνίας, κατορθώνοντας έτσι να απαλύνω κάπως τον πόνο μου και να πλουτίσω ψυχικά. Άρχισα να διαβάζω άπληστα, καθημερινά, να ταξιδεύω και να ονειροπολώ, να χάνομαι σε αφηγήσεις και ιδέες, και να νιώθω λιγότερο μόνος, λιγότερο απελπισμένος, λιγότερο χαμένος. Έτσι ανέπτυξα μια σταθερή σχέση με την ανάγνωση που δε διαταράχθηκε ποτέ.

Γι’ αυτό, δεν είναι διόλου παράξενο που στο πρώτο μου μυθιστόρημα, περιέχονται πολλά βιβλία. Απ’ το δικό μου μυθιστόρημα ενηλικίωσης δε θα μπορούσαν να λείπουν τα βιβλία, καθώς τα βιβλία ήταν τα κατεξοχήν εργαλεία της ενηλικίωσής μου. Το μυθιστόρημά μου βρίθει αναγνωστικών αναφορών, και χωρίς να είναι ακριβώς ένα βιβλιοφιλικό πεζό, διεκδικεί, τουλάχιστον στη δική μου συνείδηση, μια θέση ανάμεσα στα βιβλία που υμνούν τα βιβλία.

Τα βιβλία κι οι συγγραφείς, η διαδικασία της συγγραφής, οι μυθοπλαστικές πρακτικές, διαπερνούν ολόκληρο το μυθιστόρημα, και το κάνουν ένα σχόλιο στη μεγάλη αγάπη μου για τα βιβλία, την ανάγνωση και τη συγγραφή. Είναι η δική μου συμβολή στη βιβλιοφιλία. Ένα εκτενές σχόλιο για τη δύναμη των αφηγήσεων. Καθώς πιστεύω ότι τα βιβλία είναι θεραπευτικά, είναι οδοδείκτες, κι οχήματα για να πετάξεις, παραδίδω τώρα στους αναγνώστες ένα βιβλίο που προωθεί άλλα βιβλία και συγγραφείς, ένα βιβλίο που ίσως μπορεί να εμπνεύσει και να βοηθήσει κι άλλους ανθρώπους στη δική τους ενηλικίωση.

Γιατί γράφω

Είναι ένα απ’ αυτά τα θεμελιώδη ερωτήματα που αποφεύγεις να απαντήσεις μονολεκτικά. Γιατί γράφεις; Γράφω για να θέσω ερωτήματα, για να αποπειραθώ να δώσω απαντήσεις, για να προκαλέσω συζητήσεις; Γιατί γράφω;

Θυμάμαι μια συνέντευξη ενός δημιουργού που διάβασα πριν από χρόνια. Γράφω για να εκδικηθώ τους γύρω μου, έλεγε. Εννοούσε τον περιπτερά του που υμνούσε το φασισμό, το γείτονα που έδερνε τη γυναίκα του, την κυρία που του μιλούσε απαξιωτικά σε μια δημόσια υπηρεσία. Ο δημιουργός εκείνος έβαλε στο έργο του έναν εκδικητή και τους σκότωνε όλους αυτούς. Προφανώς, θα ήταν πολύ ικανοποιημένος κάθε φορά που τελείωνε ένα έργο του. Αν και δεν παρακολούθησα από τότε το έργο του, πιθανότατα θα έχει αφανίσει το μισό πληθυσμό της χώρας, τουλάχιστον στα χαρτιά του.

Απ’ την πλευρά μου δε θέλω να πάρω εκδίκηση. Όχι ότι δεν το έχω νιώσει. Το γράψιμο είναι ένας ωραιότατος τρόπος να εκφράσεις όλα όσα διστάζεις, ντρέπεσαι ή φοβάσαι να πεις ή να κάνεις στη ζωή σου. Επινοείς μερικούς χαρακτήρες και παίρνεις την εκδίκησή σου χωρίς κανένα κόστος. Σίγουρα; Μ’ αυτό τον τρόπο μπορεί να θεραπεύεσαι εσύ ως δημιουργός, αλλά οι αποδέκτες του έργου σου αρρωσταίνουν. Οδηγούνται στο συμπέρασμα ότι μόνο έτσι προχωρά ο κόσμος: παίρνοντας εκδίκηση. Το να συμφιλιωθείς με τον άλλον, δηλαδή με τον εαυτό σου είναι το πιο δύσκολο. Και το πιο ενδιαφέρον προσθέτω.

Γράφω λοιπόν για να συμφιωλιώσω και να συμφιλιωθώ. Γράφω για να εκφράσω το βαθύτερο χάσμα και να επινοήσω γέφυρες υπέρβασής του. Γράφω για να με γνωρίσω και να με συστήσω. Γράφω για να ωριμάσω και να ολοκληρωθώ. Γράφω για να επικοινωνήσω με αυτό που δε γνωρίζω.

 

Το μυθιστόρημά μου «Η μεγάλη εικόνα» κυκλοφορεί στις 12 Νοεμβρίου απ’ τις Εκδόσεις Διόπτρα.

big_pic_002

Όταν ξεκινούσα να γράφω το πρώτο μου μυθιστόρημα δε γνώριζα καν ότι έγραφα το πρώτο μου μυθιστόρημα. Δεν ήμουν ούτε 20 χρονών, κι έγραφα μανιωδώς, όπως διάβαζα μανιωδώς, όπως έπαιζα μανιωδώς, όπως δοκίμαζα να μεγαλώσω μανιωδώς.

Το πρώτο μου μυθιστόρημα ξεκίνησε να γράφεται στην εφηβεία μου κι ολοκληρώθηκε όταν πλησίασα τα 40 μου χρόνια. Τί έμαθα απ’ αυτή την πολύχρονη διαδικασία; Ότι η αγάπη για την αυτοέκφραση, για την τέχνη, για την αφήγηση είναι δυνατότερη από κάθε εμπόδιο.

Όλα αυτά τα χρόνια της συγγραφής, της αναμονής, των διορθώσεων, των αλλεπάλληλων προσπαθειών, αντιμετώπισα πολλές δυσκολίες. Δεν είναι απλό να επινοήσεις απ’ το τίποτα μια ιστορία. Έχεις να αναμετρηθείς με φαντάσματα, με εσωτερικούς κριτές, με αναπάντεχα προβλήματα.

Υπομονή κι επιμονή, λοιπόν.

Ικανότητα να απομακρύνεσαι απ’ το υλικό σου.

Αγάπη για την αφήγηση.

Τώρα κυριαρχεί ο ενθουσιασμός κι η χαρά της κυκλοφορίας του βιβλίου. Με θυμάμαι να γράφω στο μικρό μου εφηβικό δωμάτιο και να ονειρεύομαι τους χαρακτήρες μου, και δακρύζω. Ήταν μια εκπληκτική διαδικασία όλο αυτό.

Τώρα που παίρνω το βάφτισμα του μυθιστοριογράφου, συγκινούμαι γιατί είναι ένα τεράστιο βήμα. Μπορεί να έχω δημοσιεύσει 5 βιβλία, δοκιμιακού περιεχομένου, και 2 πιο αφηγηματικά, αλλά το πρώτο μου μυθιστόρημα είναι ένας μεγάλος σταθμός.

Δε θα πω περισσότερα σήμερα. Τις επόμενες ημέρες θα κάνω μερικές αναρτήσεις που τις οφείλω στην προσπάθεια, σε όσους με βοήθησαν, σε όσους ενδιαφέρονται, στο βιβλίο. Πλησιάζει η ώρα να σας προσκαλέσω να διαβάσετε τη “μεγάλη εικόνα”.

Το πρώτο μου μυθιστόρημα τιτλοφορείται “Η μεγάλη εικόνα” και κυκλοφορεί στις 12 Νοεμβρίου απ’ τις Εκδόσεις Διόπτρα.big_pic_002

 

Αν στο επόμενο βιβλίο μου έγραφα:

Μέσα στην αναστάτωσή του είχε ξεχάσει την αγαπημένη του Samsonite τσάντα στο ταξί. Τα νεύρα του ήταν τεντωμένα γιατί μόλις τον είχαν διαγράψει απ’ την οργάνωση. Κι η ανησυχία του μεγάλωνε όσο συνειδητοποιούσε τί θα γινόταν αν κάποιος αποκτούσε πρόσβαση στο MacBook Pro που βρισκόταν μέσα στη Samsonite του.

Αν είχα πληρωθεί απ’ τις εν λόγω εταιρείες για να διαφημίσω στους ανυποψίαστους αναγνώστες μου τα προϊόντα τους, δε θα είχα παραβιάσει έναν άγραφο κανόνα του συμβολαίου που υπογράφει ένας συγγραφέας με το αναγνωστικό κοινό; Όταν διαβάζεις ένα μυθιστόρημα δεν αναμένεις καθοδήγηση καταναλωτικών συμπεριφορών. Σίγουρα τα αφηγηματικά έργα επηρεάζουν τους ανθρώπους πολύ βαθειά. Όταν όμως ο δημιουργός δέχεται υποβολές σε σχέση με το περιεχόμενο των δράσεών του, αρχίζουμε να αμφισβητούμε όχι μόνο την κρίση, αλλά και τις προθέσεις του. (περισσότερα…)

Έκανα κάποτε πολλή παρέα μ’ έναν νέο άνθρωπο που ονειρευόταν μια τεράστια επανάσταση. Ονειρευόταν την ισότητα μεταξύ των ανθρώπων, την κοινοκτημοσύνη, την καθολική ελευθερία, την αγάπη παντού. Δε θα σου πω το όνομά του γιατί τυχαίνει να τον γνωρίζεις και δε θέλω να σε προκαταλάβω. Αυτός λοιπόν ο άνθρωπος, απ’ τη στιγμή που ασπάστηκε το όραμα της τεράστιας επανάστασης, άρχισε να σνομπάρει και να μποϋκοτάρει τα Χριστούγεννα. Εξάλλου δήλωνε άθεος, οπότε ήθελε να είναι συνεπής μ’ αυτή του την επιλογή. Επίσης, θεωρούσε ότι τα Χριστούγεννα ήταν μια γιορτή για τους εμπόρους, ένα καταναλωτικό όργιο που έκανε την ανθρωπότητα να ξεχνάει πρόσκαιρα τα προβλήματά της και να επιδίδεται σε θεραπεία αγορών. Ερχόταν σε πολύ δύσκολη θέση που αναγκαζόταν να παρευρίσκεται στα γιορτινά οικογενειακά τραπέζια. Όσο περνούσαν τα χρόνια γινόταν όλο και πιο ερειστικός, όλο και πιο επικριτικός, όλο και πιο ξυνός. Οι άλλοι γύρω του απολάμβαναν τη ζεστασιά της επαφής και της γιορτής κι εκείνος τρωγόταν με τα ρούχα του. Δεν έβλεπε την ανάγκη των ανθρώπων να συναντηθούν, να αγαπηθούν, να ζεσταθούν. Έβλεπε μόνο την ιδεολογία του και ποτέ τους άλλους. (περισσότερα…)