Ευθύνη
1. Αναλαμβάνω την ευθύνη όσων δημοσιοποιώ. Όποιος θίγεται απ’ τις δημοσιεύσεις μου γνωρίζει σε ποιόν να απευθυνθεί.

Εμπιστοσύνη
2. Επιθυμώ να είμαι άξιος της εμπιστοσύνης των άλλων. Όσοι με διαβάζουν να είναι σε ισότιμη θέση απέναντί μου.

Διαφάνεια
3. Επιλέγω τη διαφάνεια. Κανείς δε μου υπαγορεύει το περιεχόμενό μου. Ακόμα κι αν δέχομαι διαφήμιση ή χορηγείες το κάνω γνωστό.

Διαύγεια
4. Δε θέλω να συμβάλω στη γενικευμένη σύγχιση, θολώνοντας τα νερά. Δημοσιεύω καθαρά κι έντιμα τη γνώμη ή τα στοιχεία που έχω στη διάθεσή μου, με μόνο στόχο την αποκάλυψη της αλήθειας, χωρίς να αφήνω την ελάχιστη υποψία ότι το κάνω για ύποπτους λόγους.

Κρίση
5. Επιζητώ να κριθώ απ’ τους αναγνώστες μου. Αλλάζοντας ταυτότητες δεν επιτρέπω στους άλλους να με κρίνουν.

Συνέπεια
6. Θέλω να είμαι συνεπής. Μεταξύ των λόγων και των πράξεών μου θέλω να υπάρχει αντιστοιχία. Διασταυρώνω συνεχώς.

Σεβασμός
7. Διεκδικώ να με σέβονται γι’ αυτό και αποφεύγω τις προσωπικές επιθέσεις.

Αξιοπιστία
8. Μ’ ενδιαφέρει να είμαι αξιόπιστος στη συνείδηση των αναγνωστών μου. Θέλω όταν με διαβάζουν να γνωρίζουν ότι τους μιλάει ένας ευσυνείδητος πολίτης.

Δικαιοσύνη
9. Θέλω να είμαι δίκαιος. Να είμαι σε θέση δημόσια να παραδεχτώ το λάθος μου.

Παρρησία
10. Θέλω να είμαι ελεύθερος κι ελευθερόστομος. Να μπορώ να υποστηρίζω τη γνώμη ή τις έρευνές μου με το πρόσωπό μου αντιμετωπίζοντας τις όποιες προκλήσεις. Αν το πράξουμε όλοι, μια δημοσιογραφία πιο δίκαιη κι ανθρώπινη θα δημιουργηθεί.

Δικαίωμα

+1 Υποστηρίζω το δικαίωμα του καθενός στην ανωνυμία όταν οι δημοσιεύσεις, οι έρευνες ή οι απόψεις του, τον εκθέτουν σε κίνδυνο για τη ζωή ή τη δουλειά του.

Ανέκαθεν δημιουργούσαμε πρόσωπα, «περσόνες», ταυτότητες, εναλλακτικές εικόνες του εαυτού. Να ανοιγοκλείνουμε το στόμα μας ως άλλοι, να γυμνάζουμε τους μύες του χεριού παριστάνοντας κάτι, να εμφανιζόμαστε στην πλανητική σκηνή μασκαρεμένοι. Ως εδώ καλά. Είναι ανθρώπινο να διάγουμε παράλληλες ζωές, να επινοούμε, να κατασκευάζουμε πιθανές εκδοχές της ψυχής μας. Το να μη θες να εκτεθείς με το πραγματικό σου όνομα, το να αναζητάς καταφύγιο σε ψευδώνυμα κι ετερώνυμα, είναι βεβαίως κάτι θεμιτό. Αν σε ανακουφίζει απ’ το βάρος της ύπαρξής σου, γιατί όχι; Αν σου επιτρέπει να υπάρχεις πιο χαλαρός, πιο κοινωνικός, πιο ελεύθερος, γιατί όχι; Ακόμα κι αν η ανωνυμία σου επιτρέπει πότε πότε να μισείς πιο ευχάριστα το διπλανό σου, γιατί όχι; Ποιητές τη χρησιμοποίησαν, γνωστοί συγγραφείς (τί παράδοξο!), αγωνιστές και πολλοί άλλοι. Απ’ την ψευδώνυμο Ελύτη ως τον ετερώνυμο Πεσσόα και τον κουκουλοφόρο κομαντάντε Μάρκος, πολλές ήταν οι δόξες της ξένης και της κάλπικης υπογραφής. Ως εδώ καλά. Μια επιλογή είναι. Που μπορεί μάλιστα να απελευθερώνει και να προστατεύει. Κάποιες φορές ωστόσο μπορεί να είναι και παθολογική. Αλλά κι αυτό θεραπεύεται, καταστέλλεται. Αν όμως η ανωνυμία και η ψευδωνυμία γενικευόταν; Αν χρησιμοποιούνταν ως κανόνας της ανθρώπινης επικοινωνίας; Σε τί θα χρησίμευαν οι ταυτότητες και τα ονόματα; Αν όλοι χρησιμοποιούσαμε «πλαστά» διαβατήρια, τί νόημα θα είχε το «αυθεντικό»; (περισσότερα…)

Θέλουμε έντιμους δημοσιογράφους; Θέλουμε ανεξάρτητους πολίτες που δημοσιογραφούν; Θέλουμε αξιόπιστα Νέα Μέσα; Αν ναι, πρέπει κατά τη γνώμη μου να συμφωνήσουμε σ’ ένα δεσμευτικό πλαίσιο αρχών και αξιών.

Το έχω γράψει στο βιβλίο μου και σε δεκάδες αναρτήσεις σ’ αυτό το blog: τα νέα Μέσα είναι μια σπάνια ευκαιρία να εφεύρουμε εκ νέου τη δημοσιογραφία. Βέβαια είναι πολλοί εκείνοι που έχουν συμφέρον να μην αλλάξει ΤΙΠΟΤΑ. Είναι πολλοί εκείνοι που βολεύονται απ’ την παρούσα κατάσταση των παραδοσιακών Μέσων. Ένας Τύπος άσφαιρος, ένας Τύπος αγορασμένος, ένας Τύπος χωρίς αξιοπιστία, ΚΙΤΡΙΝΟΣ, ΡΟΖ, ΓΚΡΙ, ΜΑΥΡΟΣ, χωρίς ανεξαρτησία, χωρίς ουσιαστική ελευθερία, ένας Τύπος, κατ’ ευφημισμό μόνο, «οξυγόνο της δημοκρατίας». Εκδότες που χρησιμοποιούν τα Μέσα ως οχήματα για άλλες δραστηριότητες, Μέσα σε ελάχιστα χέρια, δημοσιογράφοι είτε σταρ, είτε οκνηροί και φιμωμένοι, αναγνώστες και θεατές υπνωτισμένοι, ιδού το κλειστό κύκλωμα των Μέσων μας. Απ’ την άλλη, τα Νέα Μέσα, τα blog, τα social media, έχουν γίνει αντιληπτά ως παράλληλες πλατφόρμες εξάσκησης των ίδιων πρακτικών. Εκβιασμοί, πληρωμένα ποστ, ψευδοϊστολόγια, κρυμμένες διαφημίσεις, και πάλι εκβιασμοί, ξεκαθαρίσματα λογαριασμών, όλες οι γνωστές παθογένειες των παραδοσιακών Μέσων έχουν μεταφερθεί τώρα μεγαλοπρεπεώς στα ιστολόγια και τα κοινωνικά δίκτυα. Τα διαδικτυακά μας Μέσα αντανακλούν ευκρινώς τα αδιέξοδα των παραδοσιακών μας Μέσων και κατ’ επέκταση της κοινωνίας.

Οι προοπτικές του blogging και των Νέων Μέσων είναι δεδομένες. Τις αντέχουμε όμως; Θέλουμε πραγματικά Νέα, ανεξάρτητα, ελεύθερα και ανοιχτά, κοινωνικά Μέσα; Θέλουμε πραγματικά ανεξάρτητους δημοσιογράφους και πολίτες που δε λογοδοτούν σε κανέναν παρά στους εαυτούς τους; Αν θέλουμε σοβαρά μια άλλη, υγιή δημοσιογραφία (γιατί έχω πολλούς λόγους να πιστεύω ότι είναι πολλοί εκείνοι που ΔΕΝ θέλουν), πρέπει να προχωρήσουμε σε μια σειρά αποφάσεων για να διασφαλίσουμε την αξιοπιστία και τη δημοκρατικότητα των Νέων Μέσων.

Να συμφωνήσουμε σε μια δεοντολογία.
Να δικτυωθούμε με ανάλογες πρωτοβουλίες του εξωτερικού.
Να απομονώσουμε τις παθογενείς χρήσεις.

Έχουμε μεγάλη δύναμη που μπορούμε να την κατευθύνουμε σε δίκαιους σκοπούς και σε ουσιαστικές έρευνες. Μπορούμε να επιστρέψουμε στις αρχές και τις αξίες της δημοσιογραφίας. Μπορούμε να μην εκπέσουμε στην κυνική αντίληψη των ημερών. Και ακηδεμόνευτα να αυτοοργανωθούμε.

Η πρότασή μου προς blogger που έχουν δημοσιογραφικά blog ή και σελίδες δημοσιογραφικού περιεχομένου, προς πολίτες που εκφέρουν δημόσια άποψη ή δημοσιογραφούν, είναι να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο δεσμευτικών αρχών και αξιών. Θα μπορούσε να είναι ένας κώδικας δεοντολογίας όπως εκείνος που είχε αποτολμηθεί απ’ τον E-lawyer. Δε γνωρίζω το όνομα της πρωτοβουλίας, δε γνωρίζω το ακριβές περιεχόμενο, ούτε και τις πρακτικές λεπτομέρειες, αλλά γνωρίζω ότι είναι μια άμεση κι επείγουσα προτεραιότητα.

Ιδού τρεις πολύ βασικές αρχές που προτείνω:

1. Ελευθερία των δημοσιεύσεων. Δε με αφορά αν είσαι δεξιός, αριστερός, κεντρώος ή αναρχικός. Μου αρκεί να σέβεσαι και να τηρείς τις δεσμεύσεις που έχουμε αναλλάβει όλοι.
2. Επωνυμία. Χωρίς αυτή θολώνουν τα νερά. Κανείς άλλος δε μπορεί να πάρει την ευθύνη των γραφόμενών σου: πρέπει να το κάνεις θαρραλέα εσύ.
3. Διαφάνεια. Δέχεσαι διαφήμιση; Να το γνωρίζουμε. Δέχεσαι χορηγείες από εταιρείες ή πληρώνεσαι από κάποιο κόμμα, φορέα κ.λπ.; Είσαι έμμισθος υπάλληλος κάποιου; Να το γνωρίζουμε.

Αν υπάρξει ενδιαφέρον να το προχωρήσουμε θα επανέλθω σύντομα.

Ο Κώστας Βαξεβάνης είναι ένας δημοσιογράφος που τιμά τις αξίες και την ουσία του επαγγέλματός του με το όνομα και το επίθετό του. Πολλοί θα γνωρίζετε ότι είναι εκείνος που πρώτος αποκάλυψε το σκάνδαλο του Βατοπαιδίου, ενώ πολλοί περισσότεροι θα τον θυμάστε για το Το κουτί της Πανδώρας την εκπομπή του που προβάλλονταν μέχρι πέρυσι στο κανάλι Alpha. Ο Βαξεβάνης αυτό τον καιρό διευθύνει την ομώνυμη ιστοσελίδα www.koutipandoras.gr ενώ δημοσίευσε πρόσφατα το τρίτο του βιβλίο, το μυθιστόρημα Ο άνθρωπος του Τείχους, στις εκδόσεις Μεταίχμιο. Το διάβασα με μεγάλο ενδιαφέρον και εντυπωσιάστηκα απ’ την αφηγηματική δεινότητα του συγγραφέα. Έθεσα μέσω mail τα ερωτήματα που μου γέννησε η ανάγνωση του βιβλίου, στον ίδιο το συγγραφέα και παρακάτω ακολουθεί η συνέντευξή του. Ο Κώστας Βαξεβάνης μιλά με παρρησία και γλαφυρότητα για μυστικές υπηρεσίες που κάνουν πολιτική, για πράκτορες που δεν πηδάνε, για δημοσιογράφους που συνιστούν «ιμάντα μεταφοράς της κυρίαρχης άποψης», για μια αριστερά που αδυνατεί να προτείνει λύση και για πολλά άλλα απολαυστικά… ενώ αποκαλύπτει ότι θα υπάρξει και συνέχεια για τον ήρωα του βιβλίου του…

Στον Άνθρωπο του Τείχους ένας πολύ γνωστός έλληνας επιχειρηματίας φτάνει να γίνει ανώτατο κυβερνητικό στέλεχος, χωρίς κανείς να γνωρίζει ότι ήταν επί χρόνια πράκτορας της Στάζι. Πόσο πιθανό μπορεί να είναι κάτι τέτοιο; Θεωρείς ότι οι μυστικές υπηρεσίες έχουν τόσο μεγάλη δύναμη να διεισδύουν τόσο ψηλά;

Δεν είναι απλώς πιθανό, είναι πραγματικότητα. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα στην ιστορία των Μυστικών Υπηρεσιών. Ένα από τα μεγαλύτερα κατασκοπευτικά σκάνδαλα, ήταν όταν αποκαλύφθηκε πως ο Γκίντερ Γκιγιόμ, σύμβουλος του καγκελάριου της Δυτικής Γερμανίας Βίλι Μπράντ, ήταν πράκτορας της Στάζι. Ο Γκιγιόμ καθόρισε πολλές από τις αποφάσεις του Μπράντ. Ο Μάρκους Βολφ, αρχηγός της Στάζι, σε μία από τις συνεντεύξεις που μου είχε δώσει, είχε χαρακτηρίσει την υπόθεση σαν μια από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις του. Η Γιοχάνα Όλμπριχ, ήταν επίσης ο θηλυκός Γκιγιόμ. Υπηρέτησε στο Ευρωκοινοβούλιο και την γερμανική κυβέρνηση και ήταν πράκτορας της Στάζι. Οι ανατολικογερμανοί την απέσυραν όταν επιστρέφοντας από ένα ταξίδι της στην Ελλάδα, είχε ξεχάσει στη Ρώμη ένα πλαστό διαβατήριο σε ταξί. Τη διέταξαν να παρατήσει την 20ετή πορεία της στην καρδιά του δυτικού κόσμου για να μην αποκαλυφθεί. Οι μυστικές υπηρεσίες είναι παντοδύναμες, αλλά ακυρώνονται πολλές φορές από απλά πράγματα. Στις μέρες μας τα πράγματα για τις μυστικές υπηρεσίες έχουν γίνει πιο εύκολα όχι μόνο λόγω τεχνολογίας. Υπάρχουν άνθρωποι που δέχονται να τις υπηρετήσουν καλυμένα, μέσα από εταιρείες και πολιτικές. Το αντάλλαγμα είναι η δόξα και η εξέλιξη. Η συστράτευση με μυστικές υπηρεσίες έχει απενοχοποιηθεί. Ένας δημοσιογράφος ή ένα στέλεχος επιχείρησης μπορεί να δίνει και κάποιες πληροφορίες ή να γίνεται «μουτζαχεντίν» μιας άποψης για θέματα «ασφάλειας» ή «ανάπτυξης» για παράδειγμα. Για πράγματα που είναι η άποψή του. Το αντάλλαγμα είναι να τον προσέξουν, να τον προωθήσουν. Ξέρετε πόσοι πολιτικοί και δημοσιογράφοι έχουν «φοιτήσει» σε σεμινάρια σύγχρονης πολιτικής αμερικανικών πανεπιστημίων με έξοδα επιχειρηματιών; Όχι εγώ βέβαια. (περισσότερα…)

Ας υποθέσουμε ότι εργάζεστε σε μια επιχείρηση λιανικού εμπορίου. Σύμφωνα με το νόμο, εκτός του μισθού ο εργοδότης σας είναι υποχρεωμένος να καταβάλλει άμεσα στο ασφαλιστικό σας ταμείο ένα ποσό κάθε μήνα, το οποίο παρακρατεί απ’ τις λεγόμενες μεικτές αποδοχές σας. Στο ταμείο αυτό εγγράφεστε απ’ την ημέρα που προσλαμβάνεστε. Είναι ένα δημόσιο ταμείο, με πολλά προβλήματα, λίστες αναμονής, καταχρεωμένο κ.λπ. Ας υποθέσουμε τώρα ότι ο νόμος αλλάζει: αντί να πληρώνει ο εργοδότης σας τα χρήματα στο ασφαλιστικό ταμείο, να τα πληρώνει κάποιος άλλος, π.χ. ο βιομήχανος που παράγει το ίδιο το προϊόν. Το ταμείο αυτό είναι εξαιρετικό, έχει τεράστιο αποθεματικό, λειτουργεί άψογα, είναι «ευγενές» κ.λπ. Για να μπείτε σε αυτό όμως πρέπει να έχετε ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ μέσο, να έχετε περάσει εξετάσεις, να έχετε εγκριθεί από έναν εργοδότη ή περισσότερους δουλεύοντας γι’ αυτούς επί τριετία το λιγότερο κ.λπ. Πώς θα αντιδρούσατε; Δε θα θέλατε αμέσως αυτή την αλλαγή αδιαφορώντας για το ποιός χρηματοδοτεί το ταμείο σας; Κι αν συνέβαινε το αντίθετο, δε θα αγωνιζόσασταν ώστε να μην καταργηθούν τα προνόμιά σας;

Αυτή είναι η ιστορία με το αγγελιόσημο. Το αγγελιόσημο πληρώνεται απ’ τους διαφημιζόμενους στους διαφημιστές κι εκείνοι με τη σειρά τους το αποδίδουν στο ασφαλιστικό ταμείο των εργαζόμενων στον Τύπο. Είναι ένα ποσό 20% επί της τιμής της διαφήμισης. Με λίγα λόγια οι διαφημιζόμενες βιομηχανίες χρηματοδοτούν ΑΜΕΣΑ τις συντάξεις και την περίθαλψη των δημοσιογράφων. Δεν το κάνουν οι εργοδότες τους, οι ιδιοκτήτες των ΜΜΕ δηλαδή, αλλά οι διαφημιζόμενοι σε αυτά. Αν αυτό από μόνο του δε συνιστά ένα πρόβλημα ηθικής και δεοντολογικής τάξης, τότε τί είναι; (περισσότερα…)

Χθες βρέθηκα στην Ιπποκράτους 146, στο καφέ του radiobubble. Πήγα εκεί για τις ανάγκες ενός ντοκιμαντέρ που ετοιμάζω (για το Twitter), για το οποίο θα κάνω σχετική ανάρτηση εν καιρώ. Πιο συγκεκριμένα πήγα για να καταγράψω τον GreekGayLolita ή αλλιώς Πάνο Μιχαήλ, να κάνει την εκπομπή του «μελοdramaREMIX» καθώς και να μιλήσω με τον ιδιοκτήτη του radiobubble, ο οποίος είναι πολύ ενεργός στο Twitter. Το radiobubble εκτός από καφέ είναι το πιο γνωστό ίσως ελληνικό (και διαγαλαξιακό όπως το λένε) ραδιόφωνο του Διαδικτύου. Κάποιος μου είπε ότι είναι κάτι σαν ένα «τουϊτεροκαφενείο». Μέχρι χθες είχα ακούσει αρκετές εκπομπές του, και τις είχα ευχαριστηθεί, αλλά δεν είχα ιδέα πόσο ωραίο ήταν το κλίμα στο στούντιο και τα γραφεία του. Το radiobubble εσχάτως μετακόμισε απ’ το Παγκράτι στην Ιπποκράτους, κι από γραφείο έγινε στούντιο και καφέ μπαρ. Το υβριδικό Μέσο radiobubble ανήκει στο δημοσιογράφο Αποστόλη Καπαρουδάκη (@o_kanalarxhs) και την οικογένειά του (@kaloutsiki και υιός). Για τη λειτουργία του βοηθούν φίλοι και γνωστοί, που επιμένουν να δοκιμάζουν διαφορετικούς τρόπους δράσης και μοιράσματος της εμπειρίας του συναθροίζεσθαι. (περισσότερα…)

Προχθές, όπως θα είδατε και στο σχετικό μου βίντεο, έγινε μια διαμαρτυρία ενάντια σ’ έναν παράνομο και πολύ επικίνδυνο διαφημισόπυργο που βρίσκεται απέναντι απ’ το Χίλτον και διαφημίζει τη μπύρα FIX. Η διαμαρτυρία ανακοινώθηκε πολύ αργά με αποτέλεσμα να το μάθουν ελάχιστα Μέσα. Μια εφημερίδα ωστόσο ήταν εκεί. Ο αξιόλογος ρεπόρτερ Αχιλέας Χεκίμογλου έγραψε για το συμβάν στο Βήμα, κι είχε μάλιστα κι έναν φωτογράφο για να απαθανατίσει τους ακτιβιστές γονείς μπροστά απ’ την παράνομη διαφήμιση. Το κείμενο δημοσιεύθηκε κι ήταν πολύ καλό, μα η εικόνα που το συνόδευε ήταν άσχετη. Επίσης, το όνομα της διαφημιζόμενης εταιρείας είχε απαλειφθεί. Για να μη μείνει κανείς δυσαρεστημένος δημοσιεύω εγώ μια εικόνα απ’ τον ακτιβισμό, μαζί μ’ ενα σχόλιο: Η μπύρα FIX καθώς λανσάρεται ευρέως μέσω των Media αυτές τις ημέρες με μια καμπάνια σε τηλεόραση και αλλού, έχει εξασφαλίσει και την ασυλία ή αλλιώς την προστασία της φήμης της. Όμως στον τομέα της υπαίθριας διαφήμισής της παρανομεί. Και δυστυχώς, κανείς δε θα το μάθει γιατί τα παραδοσιακά Μέσα λειτουργούν στρεβλά, υπέρ μιας εταιρείας που παρανομεἰ κι όχι υπέρ των πολιτών. Το πράγμα είναι απλό: «είμαι μεγάλος διαφημιζόμενος στην τηλεόραση και στον Τύπο, με άλλα λόγια τρέφω τα Μέσα με τα χρήματά μου και άρα κανείς δε δικαιούται να μιλάει άσχημα για εμένα. Εντάξει, υπάρχουν και κάποιοι γραφικοί στο Διαδίκτυο, αλλά ποιός τους υπολογίζει αυτούς;» Η απάντησή μου: «Κάποια στιγμή θα τους υπολογίζουν πολλοί».