Σ’ ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του στο περιοδικό Wired (που πρέπει κατά τη γνώμη μου να διαβαστεί προσεκτικά), ο μπλόγκερ Joel Johnson προσπάθησε να επαναφέρει στην κουβέντα ένα πάρα πολύ ενδιαφέρον θέμα στο προσκήνιο. Ταξίδεψε μέχρι την Κίνα, στο εργαστήριο του πλανήτη, εκεί που συναρμολογούνται τα ακριβά μας γκάτζετ, και πιο συγκεκριμένα σ’ ένα εργοστάστιο της εταιρείας Foxconn (η οποία έχει 1 εκατομμύριο υπαλλήλους) για να πάρει απαντήσεις σχετικά με τις αυτοκτονίες 17 υπαλλήλων το τελευταίο διάστημα. Όσοι θα διαβάσετε το άρθρο δε χρειάζεστε ειδική διαμεσολάβηση, έτσι κι αλλιώς ο σκοπός αυτής της ανάρτησης δεν είναι να μεταφράσω το κείμενο. Εδω θέλω απλά να αποκωδικοποιήσω λίγο το μείζον διακύβευμα του κειμένου και να πω τη γνώμη μου.

Πρώτα απ’ όλα, ο αρθρογράφος, έκανε τη δουλειά του δημοσιογράφου, αλλά το γεγονός ότι πήγε συνοδευόμενος από άτομο των Δημοσίων Σχέσεων και Στελέχη της εταιρείας, δεν του άφησε μεγάλο περιθώριο ελιγμών. Ωστόσο, ακόμα κι έτσι, κάποια πράγματα του ήταν ορατά. Τα δίχτυα που τοποθετήθηκαν, μετά τις 17 αυτοκτονίες υπαλλήλων, μιλούν από μόνα τους. Αλλά τα περισσότερα που είδε ο Johnson, λέει ο ίδιος, θα μπορούσε να τα είχε δει σε οποιοδήποτε εργοστάσιο στον κόσμο. Αυτό που πιθανότατα δεν θα είχε δει, ήταν η ατμόσφαιρα σιωπής και συγκάλυψης. Όπως αναφέρει στο άρθρο, ένας ρεπόρτερ Κινέζικης εφημερίδας δούλεψε ως μυστικός στο εργοστάσιο κι έγραψε μετά για συνθήκες απελπισίας… Κι έπειτα σιωπή.

Η εικόνα που φτιάχνει ο Johnson, μπορεί να μην είναι ζοφερή, όπως θα περίμενε κανείς, αλλά εγείρει ένα σοβαρότατο θέμα: υπό ποιές συνθήκες παράγονται τα τεχνολογικά γκάτζετ που απολαμβάνουμε στη Δύση; «Μήπως το iPhone μου σκότωσε αυτούς τους 17 ανθρώπους;» αναρωτιέται ο μπλόγκερ Johnson. Η απάντηση στο τέλος του άρθρου είναι καταφατική. Έστω και λίγο, ναι, αγοράζοντας ένα προϊόν που βγήκε απ’ το εργοστάσιο που αυτοκτόνησαν 17 άνθρωποι, συνέβαλα κι εγώ να τους φέρω ένα ακόμα βήμα προς την απελπισία, λέει. Τα εξαντλητικά ωράρια και η έλλειψη συνδικάτων, επισημαίνονται ως δύο σοβαρότατοι παράγοντες, χωρίς να είναι βέβαια οι μόνοι. Η πληροφόρησή μας σχετικά δεν είναι καθόλου μα καθόλου αρκετή: το καθεστώς δεν είνα φιλικό στη διαφάνεια. Αλλά ο δυτικός καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει. Πρέπει να γνωρίζει αν θα έχει ήσυχη τη συνείδησή του, όταν καταναλώνει προϊόντα made in China.

Οι συνθήκες παραγωγής των προϊόντων δεν είναι μια παρεπίμπτουσα λεπτομέρεια. Δείχνουν αν ένα σύστημα είναι ανθρώπινο ή όχι. Το να ανεχόμαστε, ή και να εκμεταλλευόμαστε τις πολυτέλειες που μας δίνει η απάνθρωπη εκμετάλλευση του αναπτυσσόμενου κόσμου, κοιτάζοντας αδιάφορα τις οθόνες των γυαλιστερών μας γκάτζετ, μάλλον μας αποκτηνώνει παρά μας εξανθρωπίζει. Επιπλέον, οι συνθήκες της Κίνας, συχνά δεν είναι και τόσο μακριά μας, απλά εκεί η κλίμακα είναι πολύ μεγαλύτερη. Δεν προτείνω κάποια σπασμωδική λύση, ούτε κάποια νηστεία, ή αποχή. Νομίζω ότι αρχικά πρέπει να συζητήσουμε, να πληροφορηθούμε, να ανοιχτούμε στην παγκόσμια διάσταση αυτών των προβλημάτων, και να ενεργοποίησουμε τη συνείδησή μας απέναντι σε τάσεις που μας θέλουν άβουλους, αδίστακτους κι αδιάφορους καταναλωτές. Γιατί όντως πολλά απ’ αυτά τα γκάτζετ μπορούν να γίνουν πολύ χρήσιμα, να μεταφέρουν γνώση, να βοηθήσουν στην επικοινωνία, στην εκπαίδευση, σε πολλά πεδία, αλλά πρέπει και τα ίδια να είναι αποτέλεσμα των αξιών και των αρχών που επικαλούνται για το περιεχόμενό τους. Θέλω να πω ότι το να ευαγγελιζόμαστε μια δικαιότερη κοινωνία διαμέσου των καινούργιων εργαλείων, μας υποχρεώνει να μην αδιαφορούμε για τις άθλιες ή άδικες συνθήκες κάτω απ’ τις οποίες παράγονται αυτά τα εργαλεία. Όταν ακόμα κι ένας άνθρωπος αυτοκτονεί σ’ ένα χώρο δουλειάς, ολόκληρη η κοινωνία, πρέπει να αναλογιστεί τις ευθύνες της και να πράξει για να αποτρέψει επόμενες αυτοκτονίες. Τα δίχτυα ασφαλείας αντιμετωπίζουν το σύμπτωμα. Νομίζω ότι πρέπει ταυτόχρονα να αντιμετωπίσουμε και τις αιτίες.

Και μια τελευταία σημείωση. Επειδή πολλές εταιρείες αρχίζουν να επικαλούνται μια θολή Εταιρική Κοινωνική Υπευθυνότητα, ιδού πεδίο δόξης (και σαφήνειας) λαμπρό: οι συνθήκες εργασίας.