Για τις ανάγκες της έρευνας του νέου δοκιμίου μου, διάβασα το ολόφρεσκο βιβλίο Breaking News, The remaking of journalism and why it matters now (Canongate, 2018), που υπογράφει ο επί 20 χρόνια διευθυντής της Guardian, ο Alan Rusbridger. Ο σημαντικός δημοσιογράφος είχε την τύχη να βρεθεί πάνω στο κύμα των αλλαγών, και να μην τις φοβηθεί, να πάρει πολύ δύσκολες αποφάσεις. Έγινε θιασώτης των νέων τεχνολογιών κι ενίσχυσε τον πειραματισμό μ’ αυτές όσο κανείς άλλος. Στο βιβλίο εκθέτει όχι μόνο τις δημοσιογραφικές επιτυχίες και προκλήσεις, αλλά κυρίως την περιπέτεια της μετάβασης απ’ την εποχή του εντύπου στην εποχή των ψηφίων.

Δημοσιογράφος πρώτης γραμμής εξομολογείται

Το κυρίως θέμα του Rusbridger, κι η μεγάλη αγωνία του όπως φαίνεται, είναι η επανεφεύρεση της δημοσιογραφίας, με σκοπό την επιβίωσή της, την εποχή των τεχνολογικών γιγάντων.

Διαβάζοντας το βιβλίο μ’ έπιασε μεγάλη στενοχώρια. Σκέφτηκα την ποιότητα της δημοσιογραφίας στη χώρα μας και τη σχέση της με τα ψηφιακά μέσα. Δεν είναι όλα καλά στη Μεγάλη Βρετανία, αλλά τουλάχιστον υπάρχουν ακόμα επαγγελματίες που συνεχίζουν να επενδύουν στους δημοσιογράφους και τη δημοσιογραφία γιατί τη θεωρούν ένα πολύτιμο δημόσιο αγαθό.

Όποιος ασχολείται σοβαρά με τη δημοσιογραφία πρέπει να διαβάσει αυτό το βιβλίο για να θυμηθεί τι σημαίνει αληθινός δημοσιογράφος και γιατί η δουλειά του είναι απαραίτητη σήμερα όσο ποτέ άλλοτε. Μακάρι να εκδοθεί και στα Ελληνικά.

Την Κυριακή 9 Σεπτεμβρίου 2018 βρέθηκα στο Στούντιο 4 της ΕΡΤ και είπα δύο λόγια για το νέο βιβλίο μου «Ο αλγόριθμος της Σοφίας» που κυκλοφορεί απ’ τις Εκδόσεις Κριτική.

Παρότι πιστεύω ότι είναι λάθος να διαφημίζονται διαδικτυακά προϊόντα αυτού του είδους, θα ήθελα να συμβάλω στο διάλογο με κάποιες σκέψεις μου.

  1. Κατ’ αρχάς θεωρώ ότι δεν ωφελεί η καλλιέργεια κλίματος πανικού. Τα μέσα ενημέρωσης κι οι δημοσιογράφοι έχουν μεγάλη ευθύνη σε σχέση με τον τρόπο που καλύπτουν περιστατικά αυτοτραυματισμών ή ακόμα κι αυτοκτονιών που οφείλονται στο σχετικό μιμίδιο.
  2. Για να κινδυνεύσει ένα παιδί από οποιοδήποτε κήτος σημαίνει ότι το έχουμε αφήσει να κολυμπά μόνο του στον ωκεανό. Οι φάλαινες δεν ψαρεύουν στα ρηχά. Απ’ την άλλη, ακόμα και στα ρηχά ελλοχεύουν κίνδυνοι. Γι’ αυτό χρειάζεται υπεύθυνη ενημέρωση.
  3. Όταν μιλάω για βαθιά νερά, εννοώ την ελεύθερη χωρίς περιορισμούς κι εποπτεία χρήση του διαδικτύου από ανήλικους.
  4. Η «Πρόκληση της μπλε φάλαινας» αξιοποιεί το gamification. Μετατρέπει μια αυτοκαταστροφική πράξη σε παιχνίδι. Κάνει τη συμμετοχή ακαταμάχητη και δεσμεύει μέσω εθιστικών τεχνικών.
  5. Ένα απ’ τα δομικά χαρακτηριστικά του διαδικτύου είναι ο κονφορμισμός. Μιλάμε για μια μηχανή που ευνοεί την αντιγραφή. Συμπεριφορές, ιδέες, τάσεις αντιγράφονται στη στιγμή και υιοθετούνται μαζικά.
  6. Η πρόκληση της μπλε φάλαινας είναι ένα διαδικτυακό μιμίδιο. Το μιμίδιο είναι μια πράξη, μια εικόνα, μια στάση που λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής. Κάποιος δίνει το έναυσμα και σε ελάχιστο διάστημα γίνεται παγκόσμια τάση.
  7. Αν θέλει κάποιος να προστατεύσει τα παιδιά και την οικογένειά του, θα πρέπει να ενημερωθεί κατάλληλα. Δεν αφήνουμε ανήλικα παιδιά μόνα τους να πλοηγούνται στο διαδίκτυο χωρίς να έχουμε γνώση του τι κάνουν εκεί. Στρέφουμε τη χρήση σε θετικές επιλογές. Συζητάμε διαρκώς τις επιλογές και τις ρουτίνες τους. Είμαστε οι μέντορές τους.
  8. Ένας πανικοβλημένος γονιός που απαγορεύει τα πάντα είναι εξίσου έκθετος μ’ έναν εντελώς αδιάφορο ή αδαή γονιό. Χρειαζόμαστε μια νέα ισορροπία.
  9. Σχολεία, εκπαιδευτικά ιδρύματα, μέσα ενημέρωσης, σύλλογοι γονέων χρειάζεται να φτιάξουν ομάδες ευαισθητοποίησης και διαλόγου για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν με την τεχνολογία.
  10. Τα ανήλικα παιδιά χρειάζεται να αναπτύξουν ψηφιακές δεξιότητες όχι μόνο στο επίπεδο της προστασίας και της ασφάλειας, αλλά και της δημιουργίας, της επικοινωνίας, της γνώσης. Είναι άδικο το διαδίκτυο, μια εκπληκτική τεχνολογία να απασχολεί τα media μόνο ως ένας τόπος εγκλήματος και απαξίωσης της ανθρώπινης ζωής.