Προχθές γύρισα από ένα σύντομο ταξίδι στη Ρώμη. Δε θα σας κουράσω με λεπτομέρειες του ταξιδιού, το οποίο παρεμπιπτόντως ήταν πάρα πολύ ευχάριστο. Θα σταθώ μόνο σε μερικές συγκριτικές παρατηρήσεις που αναπόφευκτα έκανα σε σχέση με την χώρα μας. Έχω πάει σε πολλές Ευρωπαϊκές πόλεις κι έχω δει πολύ συχνά δικές μας συνήθειες να είναι ακόμα πιο έντονες αλλού, κι επίσης γνωρίζω ότι πολλές φορές οι συγκρίσεις είναι από μόνες τους άδικες. Όμως στη Ρώμη, είδα ότι αυτό που αποκαλούμε μεσογειακό ταπεραμέντο, μπορεί όχι μόνο να τιθασευτεί, αλλά και να δημιουργήσει μια κοινή κουλτούρα που συνδέει τους ανθρώπους και δεν τους διχάζει (όπως συμβαίνει αλλού, δηλαδή εδώ). Θα μου μιλήσετε για τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, για το Οθωμανικό μας παρελθόν, αλλά δε θα με πείσετε. Αρχικά κάποιος παρατηρεί ότι στη Ρώμη, σε αντίθεση με την Αθήνα για παράδειγμα, οι κανόνες είναι σε μεγάλο βαθμό σεβαστοί. Θα μου μιλήσετε τώρα για το βιομηχανικό παρόν της Ιταλίας, για το βορρά που εκμεταλεύεται το νότο και για το Οθωμανικό μας παρελθόν, αλλά και πάλι δε θα με πείσετε. Δε θα με πείσετε γιατί και οι Ιταλοί, όπως μου επιβεβαίωσαν εκεί κάποιοι φίλοι, έχουν μεγάλο πρόβλημα διαφθοράς. Εμείς εδώ είμαστε βέβαια χειρότεροι. Στην Ιταλία για παράδειγμα δε μπορείς να πάρεις δίπλωμα οδήγησης πληρώνοντας τους εξεταστές. Μπορείς όμως να ταλαιπωρηθείς για μήνες εξαιτίας της γραφειοκρατίας. Στους δείκτες διαφθοράς είμαστε η μόνη Ευρωπαϊκή χώρα που είναι πιο διεφθαρμένη απ’ την Ιταλία.

Στη συζήτηση που είχαμε με τους Ιταλούς φίλους μάθαμε ότι στην κοινωνία υπάρχει μια αίσθηση ότι ο Μάριο Μόντι θα βάλει μια τάξη, κι ότι θέλουν να του δώσουν χρόνο να το κάνει, κάτι που ποτέ δε συνέβη στην Ελλάδα. Υπάρχει έντονη ανησυχία και θυμός απέναντι στους πολιτικούς, αλλά υπάρχει επίσης και η συνείδηση της ατομικής ευθύνης, που είναι πολύ έντονη. Περπατώντας στους δρόμους του κέντρου της Ρώμης, εκτός απ’ το βαρύ παρελθόν είχα διαρκώς την αίσθηση ότι αυτοί οι άνθρωποι εδώ είναι υπερήφανοι γι’ αυτό που έχουν και γι’ αυτό προσπαθούν να το προστατέψουν, κάτι που δε βλέπω στην χώρα μας. Το βλέπεις στους δημόσιους χώρους τους που είναι καθαροί, στο πάρκο τους, στα μνημεία τους. Το βλέπεις ίσως στα πάντα εκτός απ’ τη γλώσσα, όπου όντως δε μιλούν Αγγλικά, κι ίσως κάποιες φορές στη διάθεσή τους, που δεν είναι κι η καλύτερη -πολύ συχνά μας φέρθηκαν με αγένεια. Το πιο ακλόνητο όμως παράδειγμα της καλώς εννοούμενης υπερηφάνειας τους κι ίσως αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο ήταν ότι στη Ρώμη δεν υπάρχει ούτε ένα μαγαζί Starbucks. Υπάρχουν εκατοντάδες καφέ κι εστιατόρια, ελάχιστες αλυσίδες fast food και κανένα Starbucks. Δε θέλω να πω ότι οι Ιταλοί είναι εχθροί των πολυεθνικών ή των Αμερικανών, ή όποιων άλλων. Κι ομολογώ ότι δεν γνωρίζω αν η ανυπαρξία της συγκεκριμένης αλυσίδας οφείλεται στην αντίσταση των Ιταλών καταστηματαρχών ή στην απροθυμία της αλυσίδας να δουλέψει στην Ιταλία. Αυτό που γνωρίζω είναι ότι ο άνθρωπος που έφτιαξε την αλυσίδα αυτή, εμπνεύστηκε την επιχείρησή του από ένα ταξίδι του στη Ρώμη, παρατηρώντας τους Ιταλούς να πίνουν στα όρθια τον εσπρέσο τους, ή να συζητούν πίνοντας καπουτσίνο. Θα μου μιλήσετε τώρα για την κουλτούρα του καφέ που φέρουν στην Ιταλία. Ναι. Είναι μια βαθειά πολιτισμική τους προτίμηση, είναι μια συνήθεια που έχει εδραιωθεί πολύ. Δεν ήταν πάντα έτσι όμως, αυτό έγινε με τα χρόνια. (περισσότερα…)

Ένας πρώην Μαοϊκός τα βρήκε μ’ έναν πρώην Μαρξιστή ο οποίος τα είχε βρει μ’ έναν οπαδό του Χάγιεκ που τα είχε βρει μ’ έναν οπαδό του Φρίντμαν ο οποίος τα είχε βρει μ΄ έναν Κεϋνσιανό που τα είχε βρει μ’ έναν πρώην Καραμανλικό ο οποίος τα είχε βρει μ’ έναν πρώην Κομμουνιστή.