Κατηγορία: Δημόσιος χώρος


Το ενδιαφέρον μου για την τέχνη του δρόμου και τα γκραφίτι, τα στένσιλ, τις εικαστικές δημόσιες παρεμβάσεις αποτυπώθηκε στο βιβλίο Σχέδια Πόλης. Τέχνη, διαμαρτυρία και διαφήμισης στους δημόσιους χώρους των μητροπόλεων (εκδόσεις Νεφέλη, 2005). Το ξαναθυμήθηκα αιφνίδια τις τελευταίες ημέρες, στις Βρυξέλλες όπου χρησιμοποιώντας καθημερινά το Μετρό, περνούσα απ’ το σταθμό Maalbeek και θαύμαζα την εξυπνάδα και το θάρρος των ανθρώπων που αποφάσισαν να διακοσμήσουν έναν σταθμό με ένα τέτοιο έργο. Ο καλλιτέχνης Bennoit Van Innis έχει φτιάξει με μαύρο μαρκαδόρο στο λευκό πλακάκι ένα ανδρικό κι ένα γυναικείο πρόσωπο. Το όνομα του σταθμού είναι επίσης γραμμένο με τον ίδιο μαρκαδόρο, σαν να πέρασε κάποιος νεαρός και να το έγραψε κάπως βιαστικά. Κάθε ημέρα που περνούσα απ’ αυτό το σταθμό σκεφτόμουν πόσο ριζοσπαστική μπορεί να είναι η σκέψη όταν είναι ανοιχτή σε όσα συμβαίνουν, όταν δεν έχει στεγανά κι όταν είναι εστιασμένη στους ανθρώπους.


Χθες πήγα στο θέατρο Εμπρός, όπου γίνεται μια προσπάθεια από ανθρώπους του θεάτρου και του χορού να «γίνει κάτι». Το θέατρο ανήκει στο υπουργείο Πολιτισμού, αλλά έχει εγκαταλειφθεί εδώ και καιρό, αφού πέθανε ο ενοικιαστής του Τάσος Μπαντής και δεν υπήρξε κάποιο σχήμα να τον διαδεχθεί. Οι άνθρωποι αυτοί, μπήκαν στο θέατρο για να το λειτουργήσουν μερικές μέρες και να δείξουν ότι διάθεση και ανθρώπινο δυναμικό υπάρχει. Φεύγοντας περπατήσαμε στου Ψυρρή και συνειδητοποιήσαμε ότι η περιοχή έχει αλλάξει εντυπωσιακά. Τα μισά μαγαζιά έχουν κλείσει, κι όσα έχουν απομείνει ήταν μισοάδεια. Η εικόνα αυτή για Σαββατόβραδο, πριν από 2 χρόνια θα ήταν αδιανόητη. Νομίζω ότι η περισσότερη κίνηση έχει μεταφερθεί τώρα στον Κεραμικό, ωστόσο η περιοχή Ψυρρή, παρουσιάζει σήμερα μια εικόνα πολύ απογοητευτική. Ανηφορίσαμε και την Κολοκοτρώνη, είχε δυνατό αέρα, και τα σκουπίδια είχαν σκορπίσει ολόγυρα. Η εικόνα της εγκατάλειψης ήταν διάχυτη παντού. Τα γεμάτα διάσπαρτα σκουπίδια πεζοδρόμια. Οι άστεγοι που κοιμούνταν σε εισόδους, η λιγοστή κίνηση. Σαββατόβραδο στο κέντρο της Αθήνας. Μια εγκατάλειψη ολοκληρωτική, ήσυχη και μακάρια. Όμοια μ’ εκείνη την εγκατάλειψη από έναν εραστή. Μια αγάπη που σώθηκε. Ένας ενδιαφέρον που σίγησε για πάντα. Ελπίζω να είναι πρόσκαιρο όλο αυτό. Να κινητοποιηθεί η κοινωνία, όλοι μας και να οικειοποιηθούμε ξανά το ζωτικό μας χώρο. Απ’ την άλλη δε μπορώ να θρηνήσω για το τέλος της μοναδικής μας επιχειρηματικής δραστηριότητας, του εστιατορίου ή του μπαρ. Ας δούμε επιτέλους και τί άλλο μπορούμε να κάνουμε.


Όταν κάνεις παιδιά, μου λένε, το πρώτο πράγμα που συνειδητοποιείς ως κάτοικος μεγάλης Ελληνικής πόλης, και κυρίως της Αθήνας, είναι ότι δεν μπορείς να κινηθείς με ασφάλεια στα πεζοδρόμια με το καρότσι του παιδιού σου, γιατί κάθε λίγο αναγκάζεσαι να βγαίνεις στο δρόμο. Αν το συνδυάσει κάποιος αυτό με το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι μαζί με τη Ρουμανία, πρώτη σε νεκρούς στην άσφαλτο, η ανασφάλεια μεγαλώνει. Πριν από λίγο καιρό έπεσε στην αντίληψή μου ένα πολύ ενδιαφέρον μπλογκ, η Μαμά στο δρόμο. Η μαμά που αναζητεί πεζοδρόμιο κάνει ένα διαρκές ρεπορτάζ, ανεβάζοντας φωτογραφίες αυτοκινήτων και μηχανών που παρκάρουν πάνω στα πεζοδρόμια και μοιράζοντας την εμπειρία της ως πεζής μητέρας. Αυτή δεν είναι μια ακόμα μαμά που δέχεται αδιαμαρτύρητα το χάλι των δρόμων μας. Περνά στην πράξη κι εκθέτει το πρόβλημα όπως είναι. Σ’ έναν βαθμό το πρόβλημα απαιτεί ριζικές αλλαγές κι επαναδιευθετήσεις του χώρου, μακρόπονα προγράμματα, πολεοδομικές παρεμβάσεις. Σ’ έναν άλλο, ίσως μεγαλύτερο βαθμό όμως πρέπει να γίνει μια βαθιά πολιτισμική αλλαγή, μια αλλαγή στις νοοτροπίες και τις στάσεις μας, ώστε να μάθουμε να μην κάνουμε τα οχήματά μας εμπόδια στην κίνηση των πεζών και των τροχήλατων αμαξιδιών και των καροτσιών. Νομίζω ότι προς αυτή την κατεύθυνση το μπλογκ της Μαμάς στο δρόμο μπορεί να αποδειχτεί εξαιρετικά χρήσιμο. Στηρίξτε το!