Αντιδεοντολογία στο Διαδίκτυο

Πριν 8 ημέρες ανέβασα στο YouTube ένα βίντεο, το οποίο τράβηξα και μόνταρα μόνος μου. Το βίντεο αφορούσε στους αγώνες κάποιων συμπολιτών μας ενάντια στο διεφθαρμένο και παράνομο καθεστώς που διέπει την υπαίθρια διαφήμιση στη χώρα μας και πιο συγκεκριμένα ήταν η συνέντευξη ενός πατέρα που έχασε το παιδί του εξαιτίας μιας παράνομα τοποθετημένης διαφημιστικής πινακίδα, ο οποίος μιλούσε για ένα νέο θύμα στον ίδιο δρόμο, μερικές πινακίδες πιο μακριά. Τις πρώτες ημέρες, και αφού ανάρτησα το βίντεο στο παρόν ιστολόγιο, η επισκεψιμότητα ήταν η συνήθης. Μερικές ημέρες μετά όμως, και πιο συγκεκριμένα απ’ την Κυριακή 20.09, η επισκεψιμότητα του βίντεο άρχισε να αυξάνεται αλματωδώς σε σημείο που μέσα σε δύο ημέρες έφτασε τις 3.000 χτυπήματα. Τι είχε συμβεί; Κάποια ιστολόγια και ιστοσελίδες είχαν αναρτήσει το βίντεο στην «πρώτη σελίδα» τους. Ως εδώ όλα καλά. Η ιοβόλος μετάδοση των πληροφοριών είναι δομικό χαρακτηριστικό του Διαδικτύου, κι είναι καθόλα θεμιτή. Όμως, κανένα από τα 9 ιστολόγια και ιστοσελίδες που ανέβασαν το βίντεό μου, δεν ανέφερε την πηγή του, κάτι εντελώς αντιδεοντολογικό.

Επικοινώνησα με δύο από τους ιδιοκτήτες των σελίδων, και πήρα τη διαβεβαίωση ότι το λάθος θα διορθωθεί, όπως και έγινε: ο ένας έβαλε λινκ το ιστολόγιό μου, κι ο άλλος απλά το ανέγραψε κάτω απ’ το βίντεο. Βέβαια, η «ζημιά» είχε γίνει. Το βίντεο έγινε δημοφιλές όσο ακόμα βρισκόταν στα «ψηλά» των σελίδων. Τώρα πλέον έχει καταχωρηθεί στο αρχείο των αναρτήσεων χωρίς μάλιστα να έχει προηγηθεί κάποια συγνώμη ή κάποια ένδειξη ανάληψης ευθύνης απ’ τη μεριά των διαχειριστών των σελίδων. Με άλλα λόγια, η δεοντολογία δεν τηρήθηκε ούτε μετά τη δική μου διαμαρτυρία.

Εύλογα συμπεραίνουμε ότι μας λείπει η παιδεία μετάδοσης των πληροφοριών, με λίγα λόγια, και χοντρικά, πολύ συχνά στο ελληνικό διαδίκτυο δε γνωρίζουμε ούτε ΤΙ μεταδίδουμε, ούτε ΓΙΑΤΙ το μεταδίδουμε, ούτε και ΠΩΣ το μεταδίδουμε. Για μεγάλο αριθμό κυβερνοναυτών η δεοντολογία πρακτικά δε σημαίνει τίποτα.

Ας υποθέσουμε ότι ένας πολίτης είδε το βίντεό μου στο ιστολόγιό μου, του άρεσε, το κατέβασε απ’ το YouTube κι έπειτα το έστειλε με μέηλ στους φίλους του ή σε άλλα ιστολόγια και ιστοσελίδες. Αν αυτός ο πολίτης είχε γνώση της δεοντολογίας στη διακίνηση πληροφοφιών, θα επισύναπτε αμέσως και την πηγή, δηλαδή τη διεύθυνσή μου. Σαν αποτέλεσμα, όσοι απ’ τους παραλήπτες ανέβαζαν το βίντεο στις σελίδες τους, θα ήταν υποχρεωμένοι να αναγράψουν την πηγή του βίντεο. Στην περίπτωσή μου, αυτοί ισχυρίζονται ότι δεν τους κοινοποιήθηκε η πηγή, αλλά η αλήθεια είναι ότι με δύο κινήσεις, το βίντεο στο YouTube παραπέμπει τον (όχι και πολύ εξοικειωμένο με τα διαδικτυακά) αναγνώστη στο ιστολόγιό μου, πράγμα που σημαίνει ότι η μη αναγραφή της πηγής δεν έχει κανένα άλλοθι.

Ακόμα κι αν υποθέταμε ότι οι ιστολόγοι που ανέβασαν το βίντεο, το έκαναν με δική τους ευθύνη, χωρίς κάποιος να τους το κοινοποιήσει, οι ευθύνες είναι ακόμα μεγαλύτερες, διότι η διαχείριση ενός μπλογκ ή μιας σελίδας προϋποθέτει και γνώση της δεοντολογίας. Δυστυχώς κανείς δεν τη σεβάστηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Έχω μάλιστα γνώση και πολλών άλλων παρόμοιων περιστατικών. Η ταχύτητα μετάδοσης των πληροφοριών, ο ανελέητος ανταγωνισμός μεταξύ των διαχειριστών, η οκνηρία όλων μας καθώς και μερικές άλλες πιο σοβαρές παθογένειες, όπως η ολοκληρωτική αδιαφορία για τη δεοντολογία, συνιστούν αγκάθια του ελληνικού διαδικτύου και της δημοσιογραφίας των Νέων Μέσων. Σε γενικότερες γραμμές τώρα, η έλλειψη διαδικτυακής, τεχνολογικής και μιντιακής παιδείας και κουλτούρας μας καταδικάζει σε συμπεριφορές εντελώς αντιδεοντολογικές, φοβικές και εχθρικές προς τον Άλλον. Ας το αναλογιστούμε αυτό, μήπως και ευαισθητοποιηθούμε στην κατεύθυνση ενός υγιέστερου δημοσιογραφικού τοπίου στη χώρα.

3 Comments

  1. Αγαπητέ Μανώλη,
    κατά την ταπεινή μου άποψη αυτό που μας λείπει «αγκαλιάζει» ολόκληρη την σφαίρα των δραστηριοτήτων μας ως έθνους΄ μονάχα που έγινε ολοφάνερο και κραυγαλέο τώρα με την ευρεία διάδοση των νέων μέσων και την ταχύτατη μετάδοση και διάχυση της πληροφορίας. Αυτό που μας λείπει, λοιπόν, ονομάζεται πληροφοριακή παιδεία (information literacy κατά το ελληνικότερον). Ετούτη η άτιμη ικανότητα δεν συνίσταται σε τίποτε άλλο από την εύρεση των καταλληλότερων και πιο αξιόπιστων κατά περίπτωση πηγών πληροφόρησης και τη δεοντολογική χρήση τους με τη δημιουργία παραπομπών (η γνωστή βιβλιογραφία που πρέπει πάντα να βάζουμε στο τέλος των εργασιών μας και έρχεται τώρα να συμπληρωθεί από την δικτυογραφία). Αυτό το κομματάκι παιδείας λείπει εντελώς από όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης στη χώρα μας, πράγμα που οφείλεται στην παντοδυναμία του ενός και μόνου σχολικού εγχειριδίου και κυριότερα στην προσκόλληση σε αυτό κατά την διδακτική πρακτική. Συνεπακόλουθα, η εκπόνηση εργασιών (που κατά τη διεθνή πρακτική ταυτίζεται πλέον με την ενεργό μάθηση έναντι της παθητικής παρακολούθησης «διαλέξεων») και η παρουσία Βιβλιοθηκών (που δεν είναι αποθήκες βιβλίων, αλλά χώροι οργάνωσης των πηγών πληροφόρησης – έτυπων και ηλεκτρονικών) είναι φανερά υποβαθμισμένες -έως και ανύπαρκτες – έννοιες για αυτή την τόσο φτωχή μας χώρα.
    Σε συμπονώ, λοιπόν, αλλά μάταια περιμένεις σημάδια στον ανώνυμο χώρο του διαδικτύου.

  2. Προσυπογράφω κάθε σου λέξη. Ωστόσο δε με βρίσκει σύμφωνο η τελευταία σου πρόταση γιατί η στάση που κρατώ τα τελευταία χρόνια είναι περισσότερο αυτή μιας ενεργητικής συμμετοχής στα διαδικτυακά πράγματα παρά αυτή μιας κριτικής «από μακριά», ή ακόμα μιας μακάριας αναμονής.

  3. Αγαπητέ Μανώλη,

    Αν κάτι μπορεί να προσθέσει η ταπεινότητα μου, είναι η παρατήρηση ότι το νέο περιβάλλον επικονωνίας σήμερα είναι σαν ένα ρόδο που κρύβει αγκάθια. Πληροφορίες,κείμενα, ταινίες, μουσικές, προσωπικά στοιχεία από εκατομμύρια ζωές κυκλοφορούν διαρκώς και παντού. Αυτό είναι το θετικό πρόσημο.
    Το αρνητικό πρόσημο προκύπτει από το γεγονός ότι όλα τα παραπάνω είναι ευκόλως διαθέσιμα, στην άκρη του ποντικιού και του δαχτύλου καθενός, σε ατέλειωτη ροή, διαφανή. Και όπως φαίνεται, υπερ-διαφανή. Αποτέλεσμα είναι να παραμερίζεται, να υποχωρεί ή να ξεφτίζει η ταυτότητα και το υποκείμενο της νέας πληροφορίας.
    Δεν το επικροτώ, άλλά τείνει να εξελιχθεί σε μόδα (αν δεν έχει ήδη εδραιωθεί). Η εποχή του «αντιγραφή- επικόλληση» είναι ήδη εδώ…

    Μετα τιμής

    Αλέξης.

Σχολιο

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s