Δημιουργοί σε συμπληγάδες

Τί συμβαίνει κατά τη γνώμη μου με το κρίσιμο το ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων στο Διαδίκτυο (με αφορμή αυτή την ανάρτηση):

Α. Οι πολυεθνικές επιχειρήσεις της ψυχαγωγίας, της διαφήμισης, της ενημέρωσης και της διαμεσολάβησης βλέπουν τα έσοδά τους να συρρικνώνονται και αναζητούν λυσσαλέα νέους τρόπους συγκέντρωσης δύναμης μέσω της διαφήμισης.

Β. Τα κράτη βλέπουν να χάνουν τον έλεγχο κι είναι δεδομένο ότι επηρεάζονται απ’  τα λόμπι των βιομηχανιών της ψυχαγωγίας και της διαφήμισης που είναι συγκοινωνούντα δοχεία.

Γ. Οι διαδικτυακές κοινότητες που υπερασπίζονται την πειρατεία λειτουργούν συχνά ως εγωϊστικές ομάδες καταναλωτών. Αξιώνουν δωρεάν υπηρεσίες και προϊόντα από βιομηχανίες που συντηρούν εκτός από σταρ, χιλιάδες δημιουργούς καλλιτεχνικών έργων, αδιαφορώντας εντελώς για αυτούς ή ακόμα και για το αντιφατικό γεγονός ότι πληρώνουν τα πάντα εκτός απ’ την ψυχαγωγία και την ενημέρωση… Ακόμα αδιαφορούν για την ποιότητα των έργων, αφού μπουκωμένες απ’ τον πακτωλό έργων, αδυνατούν να κρίνουν. (για να μην αναφερθώ στην αλλαγή παραδείγματος που επιφέρει η οριζόντια αξιολόγηση, που είναι άλλο μεγάλο θέμα).

Δ. Οι δημιουργοί βλέπουν να πλησιάζει απειλητικά ένα μέλλον όπου κανείς δε θα αγοράζει το προϊόν τους.

Η «μακριά ουρά» και τα wikinomics ευνοούν τις μεγάλες δομές, τη google, το amazon, και τους διαφημιστές. Οι δημιουργοί βγαίνουν χαμένοι, καθώς είναι ο αδύναμος κρίκος ανάμεσα στις συμπληγάδες των βιομηχανιών διαμεσολάβησης και των καταναλωτών. Ισχύει λοιπόν κι εδώ το δίκαιο το ισχυρού

Η υπεράσπιση της διαδικτυακής πειρατείας υποστηρίζει συχνά ότι τα καλλιτεχνικά έργα δεν πρέπει πλέον να πωλούνται, κι ότι οι καλλιτέχνες πρέπει να βρουν παράπλευρους τρόπους για να ζουν (συναυλίες, διαλέξεις κ.λπ.) κι ότι αυτό είναι μοιραίο. Κατά τη γνώμη μου, είναι αφελές να ταυτίζουμε την καλλιτεχνία με την α-πορία, να την διαχωρίζουμε δηλαδή απ’ τον επαγγελματισμό. Ο καλλιτέχνης, όποιος κι αν είναι αυτός, πρέπει να αμοίβεται για το προϊόν του, όπως αμοίβεται ένας οικονομολόγος για το έργο του, ένας διαφημιστής για τις διαφημίσεις του κ.λπ. Επιπλέον, η επίκληση της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών αναφέρεται στην έλλειψη  λογοκρισίας κι όχι στην free/δωρεάν διάθεση.

Ο καλλιτέχνης φορά ένα «καπέλο», το «καπέλο» που φορούμε όλοι όσοι ζούμε υπό το καθεστώς της ελεύθερης αγοράς. Πού είναι όμως ο υγιής ανταγωνισμός όταν κάποια προϊόντα διατίθενται σε ευρεία κλίμακα δωρεάν, ενώ άλλα πωλούνται στην ίδια κλίμακα έναντι αντιτίμου; Το να καθιστούμε τα καλλιτεχνικά προϊόντα «ιδιαίτερα έργα» που δεν πρέπει να υπάγονται στους νόμους της τρέχουσας αγοράς, μάλλον υποκρύπτει κάτι πιο επικίνδυνο.

Με το πρόσχημα της κουλτούρας του δωρεάν, του μοιράσματος κ.λπ., μια χούφτα βιομηχανικών κολοσσών θα αποφασίζει ακόμα πιο δυναμικά ποιός θα είναι ο πολιτισμός μας. Οι διαφημιζόμενες επιχειρήσεις θα μας παρέχουν δωρεάν τα πάντα:  τα Μέσα Ενημέρωσης, τις ταινίες, τα βιβλία μας, στο πλαίσιο που βολεύει αυτές. Εμείς, ως χαρούμενοι καταναλωτές τώρα, θα αγοράζουμε τα απορρυπαντικά, αλλά θα έχουμε την ψευδαίσθηση της ελευθερίας, αφού δε θα πληρώνουμε ούτε την ενημέρωση, ούτε την ψυχαγωγίας μας, αδιαφορώντας για όσους ζουν παράγοντας τα εν λόγω προϊόντα. Οι δημιουργοί βρίσκονται ανάμεσα στις συμπληγάδες των βιομηχανιών και των καταναλωτών. Για να εχουν την ευκαιρία να διαθέσουν επί ίσοις όροις τα έργα τους, θα πρέπει να έχουν την υποστήριξη μιας τουλάχιστον εκ των κολοσιαίων βιομηχανιών, κι ακριβώς εδώ ξεκινουν οι εκπτώσεις, οι συμβιβασμοί, τα αδιέξοδα. Το Διαδίκτυο θα μπορούσε να είναι ένα Μέσο με πραγματική μέριμνα για το δημιουργό, κι όχι με απαξία για αυτόν. Θα μπορούσαν π.χ. τα έργα να αγοράζονται απευθείας από ιστοσελίδες δημιουργών, αλλά αυτό είναι κάτι που το απεύχονται τα κοράκια και οι κηφήνες των αγορών…

Αναφορικά με τις διαφορές καταναλωτικών προϊόντων κι έργων τέχνης, θα μπορούσαμε να πούμε πολλά. Ότι τα πρώτα έχουν αξία χρήσης ενώ τα δεύτερα αισθητική αξία, ότι τα πρώτα μπορούν να έχουν και αισθητική αξία ενώ τα δεύτερα έχουν συχνά και κάποια αξία χρήσης κ.λπ. Όμως το σημαντικό, στο οποίο πρέπει να απαντήσουμε εν προκειμένω, είναι αν επιθυμούμε αμφότερα τα προϊόντα να έχουν ανταλλακτική αξία. Αν αναγάγουμε ως καθήκον μας την αφαίρεση της ανταλλακτικής αξίας απ’  τα προϊόντα της τέχνης, γιατί να μην το κάνουμε και για τα υπόλοιπα προϊόντα;

Υποστηρίζεται επίσης ότι το κράτος πρέπει να προστατεύει τους δημιουργούς. Να βγει δηλαδή εκτός αγοράς ο καλλιτέχνης και να δημιουργεί με την αμοιβή του κράτους. Αυτό θα ήταν κάτι πολύ ενδιαφέρον σε επίπεδο υποδομών. Αν το κράτος δημιουργούσε συνθήκες ανάπτυξης, καλλιέργειας, εκπαίδευσης και διάθεσης των έργων, πλατφόρμες διαλόγων κ.λπ. νομίζω ότι παράλληλα θα αναπτυσσόταν κι ένα δίκτυο επιχειρηματικό που θα καθιστούσε υγιή, δηλαδή βιώσιμη, την αγορά της τέχνης.

Το «όλα δωρεάν» υποχρεώνει το κράτος να αναλάβει όλη την ευθύνη του καλλιτέχνη, ενώ διευκολύνει και πάλι τη συγκέντρωση δυνάμεων σε λίγα μόνο χέρια που έχουν την τεχνογνωσία και την οικονομική δύναμη. Σε κάθε περίπτωση ο δημιουργός είναι εκείνος που πρέπει να μάθει να ζει ανάμεσα σε συμπληγάδες…

9 Comments

  1. Το θέμα νομίζω είναι να μειωθεί η αξία αυτών των προϊόντων. Έχουμε φτάσει στο σημείο βίντεοκλαμπ και δισκοπωλεία να είναι άδεια, γιατί η τιμή των CD και των DVD φτάνει (και μερικές φορές ξεπερνάει) τα 20€. Πώς λοιπόν να μην καταφύγουμε μετά στην πειρατεία;

  2. Εννοείτε, η τιμή των προϊόντων… Συμφωνώ. Μειώνοντας τα δικαιώματα των δημιουργών ή των διαμεσολαβητών; Κι εν πάση περιπτώσει, γιατί δε συζητάμε μείωση των τιμών και για άλλα καταναλωτικά προϊόντα;

  3. Μειώνοντας τα δικαιώματα των δημιουργών ή των διαμεσολαβητών;

    Διαμεσολαβητές εννοείς τις εταιρίες έτσι; Ναι, πρέπει να μειωθεί αρκετά το ποσοστό που παίρνουν από τα δικαιώματα…

    Κι εν πάση περιπτώσει, γιατί δε συζητάμε μείωση των τιμών και για άλλα καταναλωτικά προϊόντα;

    Ποιος είπε ότι δεν το συζητάμε; Το κάνει η τηλεόραση και το ραδιόφωνο κυρίως. Πολύ λιγότερο το Διαδίκτυο…

  4. Το Διαδίκτυο ασχολείται μόνο με τις Τέχνες και τα Γράμματα ε;

    Όχι, απλώς το λέω επειδή ο Αυτιάς το εξαντλεί το θέμα κάθε πρωί…:)

  5. Η τέχνη ειδικά η μουσική είναι κάτι περίεργο. Για παράδειγμα για να διαβάσεις ένα βιβλίο πρέπει να το αγοράσεις πρώτα. Αντίθετα για να αγοράσεις ένα δίσκο, θα πρέπει πρώτα να τον ακούσεις.

    Εφόσον τον ακούς, και σου αρέσει τον αγοράζεις. Το ερώτημα λοιπόν είναι γιατί όμως να αγοράσεις κάτι το οποίο έχεις ήδη χρησιμοποιήσει;

    -Μιλάω πάντα για μουσική-

    Το πρόβλημα είναι η αξία που έχει το προϊόν. Η πειρατεία υπάρχει, η πειρατεία όμως δεν είναι απαραίτητα κακό μοντέλο promotion μιας δουλειάς. Ή να το πω αλλιώς το να διαθέτεις δωρεάν το πνευματικό σου έργο δεν σημαίνει οτι δεν θα βγάλεις χρήματα απο αυτό.

    Κάποιοι όμως χάνουν. Ποιοί είναι αυτοί; Τα σαβουροπροϊόντα. Τα προϊόντα που είναι πολύ φτηνά ούτως ή άλλως για την βιομηχανία και είναι σαβούρα. Ο κόσμος ακούει αυτά τα σαβουροπροϊόντα και όχι μόνο δεν τα αγοράζει, αλλά πιστεύω ούτε τα κατεβάζει.

    Μειώθηκαν οι πωλήσεις που; Σε ποια προϊόντα; Δεν πουλάνε ακόμα οι Beatles; Γιατί πουλάνε;

    Δεν υπάρχουν όλα τα τραγούδια τους κάπου πειρατικά;

    Λέω και εδώ, ότι το προϊόν δεν είναι το τραγούδι, είναι ο καλλιτέχνης. Αλλά στοιχίζει λιγότερο να έχεις ως προϊόν ένα τραγουδάκι την σαιζόν παρά ένα καλλιτέχνη διαχρονικά.

    Το πρόβλημα δεν είναι η πειρατεία, το πρόβλημα είναι η αδιαφορία για την τέχνη της βιομηχανίας.

    Πιστεύεις ότι ταινίες πχ όπως το Avatar που γίνεται χαμός τις μέρες μας, έχουν πρόβλημα με την πειρατεία; Ποιος τρελός θα θέλει να δει παρωχημένο DivX, όταν η μαγεία της ταινίας είναι οι 3D λήψεις;

    Τέλος, πιστεύω οτι το μέλλον ειδικα’ για την μουσική είναι υπηρεσίες όπως το Grooveshark.com

    Νέα μοντέλα διανομής, νέο pricing (http://www.dealsend.eu/2009/11/pricing.html).

    και να σημειώσω οτι οι πειρατές σύμφωνα με άρθρο της Independent είναι οι καλοί πελάτες (http://www.dealsend.eu/2009/11/blog-post.html)

    1. Να συμφωνήσουμε λοιπόν στο ότι ο δημιουργός πρέπει να αμοίβεται για το προϊόν του. Ποιός όμως θα αποφασίζει για την τιμή του έργου του; Ο καταναλωτής, οι διαμεσολαβητές, ο ίδιος ή όλοι μαζί; Η συζήτηση είναι μεγάλη, αλλά θεωρήσεις σαν και τη δική σου, θεωρώ πως βοηθούν στην αποσαφήνιση του ρόλου του καθενός. Αυτό που δεν καταλαβαίνω σ’ όσα ενδιαφέροντα επισημαίνεις είναι εκείνο το «τέχνη της βιομηχανίας»…

  6. Ooops! 🙂

    Rephrase:
    Το πρόβλημα δεν είναι η πειρατεία, το πρόβλημα είναι η αδιαφορία της βιομηχανίας για την τέχνη

    Ο δημιουργός πρέπει να αμείβεται, δεν νομίζω όμως οτι η μουσική βιομηχανία έχει αγχωθεί πως θα αμείβεται ο δημιουργός..αλλά πως θα αμείβονται οι διανομείς!

Σχολιο

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s