Το Facebook του υπουργού

Θέλω να πω προκαταβολικά σε όσους δε θελήσουν να διαβάσουν την παρακάτω ανάρτηση ότι δεν έχω καμία απολύτως σχέση με τον κ. Οικονόμου, ή το κόμμα του ή οποιονδήποτε γύρω απ’ αυτόν.

Η σελίδα του βουλευτή και πρόσφατα αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών κ. Παντελή Οικονόμου στο Facebook έχει μετατραπεί σε κανονικό βόθρο. Δεκάδες συμπολίτες μας επισκέπτονται τη σελίδα κι αφήνουν σχόλια εξαιρετικά προσβλητικά, εξαιρετικά απειλητικά, εξαιρετικά βίαια. Ομολογώ ότι ντρέπομαι ακόμα και να κάνω λινκ σ’ αυτά. Όποιος έχει χρόνο και διάθεση να προβληματιστεί για την ποιότητα των αντιδράσεων, βάζει στην αναζήτηση του Facebook το όνομα του υπουργού κι οδηγείται στη σελίδα του, η οποία έχει γίνει στόχος εκτεταμένης ψηφιακής επίθεσης από πολίτες που τον κατηγορούν για «προδοσία».

Κανείς δε θα ‘θελε να είναι στη θέση του ανθρώπου αυτού, ή στη θέση της οικογένειάς του. Είμαι βέβαιος ότι αυτοί που τον βρίζουν, θα εξαγριώνονταν αν κάποιος απειλούσε έτσι τα παιδιά τους. Η όλη εικόνα συνιστά μια εικονική δημόσια διαπόμπευση. Οι κρεμάλες και οι αγχόνες που επικαλούνται διάφοροι είναι εδώ, εικονικές, ψηφιοποιημένες, αλλά εξίσου ζωνντανές.

Απ’ τη στιγμή που ανακοινώθηκε η υπουργοποίηση του κ. Οικονόμου, δεκάδες άνθρωποι σπεύδουν να του εκφράσουν διαδικτυακά τη δυσαρέσκειά τους. Γιατί; Γιατί ο βουλευτής είχε εκφράσει υποτίθεται αντιμνημονιακή άποψη, και τώρα δέχεται να υποστηρίξει το μνημονιακό έργο της κυβέρνησης. Γράφω υποτίθεται γιατί ακόμα κι αυτό αμφισβητείται. Η αλήθεια είναι ότι αμέσως μόλις ανακοινώθηκε η ανάληψη των καθηκόντων του κυκλοφόρησε στο Twitter ένα κείμενό του, το οποίο φέρεται να αφαίρεσε ο υπουργός απ’ τη σελίδα του, κι ήταν ξεκάθαρα ενάντια στο μνημόνιο. Ωστόσο, όπως μου επισήμανε ο Κωνσταντίνος Αλεξάκος, στην κοινοβουλευτική του ομιλία ο κ. Οικονόμου χαρακτηρίζει το μνημόνιο «ασυναρτησία».

Εν πάση περιπτώσει, το θέμα μου δεν είναι αυτό. Ακόμα κι αν ο κ. Οικονόμου έχει διαπράξει κάτι «προδοτικό» απέναντι σε κάποιους συμπολίτες μας, αυτό που γίνεται στη σελίδα του στο Facebook είναι πραγματικά απαράδεκτο, κι άξιο μελέτης για τη σχέση μας με τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύσωης.

Το Διαδίκτυο όπως έχω ξαναπεί, είναι μια μεγάλη ευκαιρία περαιτέρω εκδημοκρατισμού, αλλά μπορεί ομοίως να βοηθήσει στον εκφασισμό, στην επικράτηση στρεβλών δυνάμεων. Η κατανομή ισχύος στο Διαδίκτυο αλλάζει, όμως η φύση του Μέσου δεν είναι εξ’ ορισμού αντι-αυταρχική. Ίσα ίσα το Διαδίκτυο μπορεί να γίνει ένα πρώτης τάξης εργαλείο διάδοσης ανυπόστατων φημών, διαπομπεύσεων, και βιαιοτήτων.

Βλέπουμε λοιπόν στο Facebook του υπουργού δεκάδες ανθρώπους, ψευδώνυμους, ανώνυμους κι επώνυμους, να τον βρίζουν χυδαιότατα, ν’ απειλούν τον ίδιο και την οικογένειά του ανοιχτά, να τον καταριούνται, και να του επιτίθενται με κάθε πιθανή προσβολή. Με μια πρώτη ανάγνωση καταλαβαίνουμε ότι εδώ αποτυπώνεται γλαφυρά ο θυμός, το μίσος και η αγανάκτηση των Ελλήνων με όσα συμβαίνουν στη χώρα. Ίσως να είναι άκαιρο να τους ψέξει κάποιος που αδυνατούν να δείξουν σεβασμό σ’ έναν άνθρωπο. Ωστόσο, ακόμα κι αν ο συγκεκριμένος πολιτικός έχει διαπράξει λάθος, ακόμα κι αν έχει προδώσει κάποιους ή κάποιες ιδέες, η επίθεση αυτή δε δικαιολογείται.

Αμφισβητείται κιόλας η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας αντίδρασης. Όσοι την επικροτούν, θεωρούν ότι δημιουργεί μια πίεση στο άτομο που δέχεται τη δυσαρέσκεια, αλλά η εμπειρία έχει δείξει ότι μόλις κάτσει ο κουρνιαχτός, όλα περνούν στη λήθη. Όταν δεν υπάρχει ούτε ένα επιχείρημα, ούτε μια λογική πρόταση παρά μόνο συνθήματα, ύβρεις και κατάρες, κανείς δε μπορεί να σταθεί με σοβαρότητα απέναντι στα όσα διακινούνται. Η στοχοποίηση ενός προσώπου, εκτός απ’ το ότι αθωώνει πρακτικά και θεωρητικά οποιονδήποτε άλλο, είναι καθαρά φασιστική πρακτική.

Προφανώς, δεν ισχυρίζομαι ότι πρέπει να μένουμε απαθείς κι άμετοχοι. Είναι υγιές να πας στη σελίδα ενός πολιτικού ή μιας επιχείρησης και να εκφράσεις τη δυσαρέσκειά σου, τα επιχειρήματά σου, το λόγο σου. Όσο πιο συγκροτημένο είναι το επιχείρημά σου, τόσο μεγαλύτερο αποτέλεσμα θα έχει, και τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες θα έχεις να συναντήσεις άλλους ανθρώπους για να συζητήσετε. Διαφορετικά η όλη διαδικτυακή παρουσία κινδυνεύει να γίνει ένα πτυελοδοχίο ή στην καλύτερη περίπτωση μια βαλβίδα εκτόνωσης που μπορεί να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης του καθενός – ακόμα και του πιο κακόπιστου.

Πέρα απ’ όλα αυτά καταλαβαίνουμε ότι στη συνείδηση πολλών ανθρώπων το Μέσο είναι πρόσφορο για να εκφράσουν τα συναισθήματά τους κι όχι να συζητήσουν. Η λεκτική βία είναι απόλυτα νομιμοποιημένη και φιλοδοξεί να λειτουργεί ως εκφοβιστικό μέσο.

Προκαλεί εντύπωση – κάτι που συζητήσαμε με τον Νίκο Σμυρναίο στο Twitter και χρήζει πιθανώς κοινωνιολογικής και ψυχολογικής έρευνας – το γεγονός ότι εκτός των ψευδωνύμων και των ανωνύμων, οι υβριστές, ακόμα και οι πιο χυδαίοι, είναι επώνυμοι. Δε συνειδητοποιούν ότι, όπως επισημαίνουν στον ίδιο τον υπουργό που έσβησε το κείμενό του, αλλά αυτό παραμένει στα αρχεία της Google, το ίδιο συμβαίνει και γι’ αυτούς. Μιλάμε για ανοιχτές απειλές για τα παιδιά του υπουργού και για τη ζωή του ιδίου. Άραγε αυτοί οι χρήστες κατανοούν ότι είναι έκθετοι κι ότι διαπράττουν αδικήματα που μπορούν να τους κοστίσουν;

Το πιο πιθανό είναι ότι η μαζική συμμετοχή σε τέτοιου είδους ψηφιακές διαμαρτυρίες συνιστά τυπικό δείγμα οχλοκρατίας. Όπως σημειώνουν πολλοί θεωρητικοί των Κοινωνικών Μέσων, ο όχλος μπορεί να σχηματιστεί ακαριαία. Εδώ πράγματι έχει φτιαχτεί ένας όχλος, η δυναμική του οποίου παρασύρει ακόμα κι άτομα που υπό άλλες συνθήκες θα έλεγαν απλά «κρίμα». Όμως εδώ παρατηρείται κάτι σαν ένας ανταγωνισμός υβρεολογίου κι απειλών. Οι χρήστες ανταγωνίζονται ποιος θα πει την πιο έξυπνη βρισιά, ποιος θα χρησιμοποιήσει το πιο ενδιαφέρον και πιο βίαιο λεκτικό σχήμα.

Η αλήθεια είναι ότι αν επιδεικνύαμε ως λαός τέτοια επινοητικότητα, τέτοια ευρηματικότητα και τέτοια ομοψυχία σε άλλους πιο παραγωγικούς τομείς, εκτός της ύβρεως, της επίθεσης σ’ ένα πρόσωπο και της κατάρας, σήμερα εταιρείες όπως η Apple ή η BMW θα ήταν Ελληνικές.

Έχουμε λοιπόν να κάνουμε μ’ ένα είδος «ψηφιακού σκοπευτηρίου» με αληθινό στόχο. Ας μην προτρέξει κάποιος να το νομιμοποιήσει ηθικά γιατί αύριο μπορεί να το αντιμετωπίσει. Κατά τη γνώμη μου είναι μια καθαρά φασιστική πρακτική.

Ακόμα κι όταν είναι αυθόρμητη η ψηφιακή διαπόμπευση πρέπει να καταγγέλλεται και να απαξιώνεται. Δυστυχώς στη χώρα μας έχει επικρατήσει μια γηπεδική λογική που νομιμοποιεί, συντηρεί κι επεκτείνει τέτοιου είδους πρακτικές στην πολιτική ζωή, γεγονός που εκφασίζει αντί να εκδημοκρατίζει την κοινωνία.

Αν νομίζει κάποιος ότι η στοχοποίηση κάποιων προσώπων θα φέρει αποτέλεσμα θετικό στην κοινωνία, ας διαβάσει ιστορία. Νομίζω ότι στη δύσκολη και κρίσιμη αυτή στιγμή πρέπει να επιδείξουμε ψυχραιμία και λογική.

Εννοείται ότι αν ήμουν ο κ. Οικονόμου θα έκανα ένα βίντεο και θα το ανέβαζα στα Social Media, εξηγώντας τις θέσεις και τις απόψεις μου, και συνιστώντας παράλληλα σύνεση και ψυχραιμία.

13 Comments

  1. Η κοινωνική ζωή της χώρας δεν είναι ξεκομμένη από την εικονική/ψηφιακή της ζωή.
    Είναι φυσιολογικό να διαβάζεις αυτά τα «σχόλια» απ’τη στιγμή που βλέπεις ό,τι βλέπεις καθημερινά γύρω σου…
    Οι ίδιοι άνθρωποι που κυκλοφορούν ανάμεσά μας, κυκλοφορούν και στα ιντερνέτζ.

  2. Δε βρίσκω τίποτα καλό στη διαπόμπευση και στη χυδαιότητα… Το γεγονός αυτό μαζί με πολλά άλλα παρατράγουδα με ανησυχεί…Οτιδήποτε στον υπερθετικό (διαφάνεια, αγανάκτηση, κλπ) μπορεί να μεταλλαχθεί στο αντίθετό του.

    1. Κατερίνα συμφωνώ. Ωστόσο, θεωρώ ότι η διαφάνεια είναι ένας τρόπος να τ’ αποφύγουμε όλα αυτά. Θέλω να πω ότι αν υπήρχε διαφάνεια σε σχέση με τους πολιτικούς, τη διαχείριση του δημόσιου χρήματος κ.λπ. πιθανότατα δε θα φτάναμε εδώ…

  3. Δεν έχω μπει στη σελίδα του κ. Οικονόμου στο fb να δω τα σχόλια, αλλά από το πώς τα περιγράφεις φαντάζομαι ότι θα θυμίζουν τα ανάλογα σε press.gr, tromaktiko κλπ. σαβουροblog. Ο κ. Οικονόμου, αν δεν κάνω λάθος, ήταν από αυτούς που είχε τιμήσει τα εν λόγω blog με το λόγο του. Μανώλη μου, λοιπόν, όποιος σπέρνει ανέμους θερίζει θύελλες… Οποιος κολακεύει τη γηπεδική νοοτροπία είναι σίγουρο ότι κάποια στιγμή θα τη λουστεί. Αυτό ακριβώς που λες: «Ας μην προτρέξει κάποιος να το νομιμοποιήσει ηθικά γιατί αύριο μπορεί να το αντιμετωπίσει. Κατά τη γνώμη μου είναι μια καθαρά φασιστική πρακτική.» Δυστυχώς όμως κάποιοι είχαν προτρέξει πριν εσύ γράψεις αυτό το άρθρο. Δεν μου αρέσει αυτό που γίνεται, αλλά νιώθω αδύναμη να το αποτρέψω με το να καταδικάζω απλά τέτοιες τακτικές, γιατί οι δυνάμεις που το δημιούργησαν δρουν πολλά χρόνια σε αυτό τον τόπο και έχουν αλώσει τα πάντα. Οταν προσωπικά δεν έβαζα καν λινκ προς το press.gr ο κ. Οικονόμου δεν με ακολούθησε. Και για του λόγου το αληθές: http://press-gr.blogspot.com/2008/04/press-gr_22.html

  4. Επιπλέον Μανώλη, εάν θεωρεί το μνημόνιο ασυναρτησία για ποιο λόγο μπήκε στην κυβέρνηση; Για να ψηφίσει την 2η ασυναρτησία; Ενώ ζητούσε ακύρωση της 1ης http://www.atticafreepress.gr/?p=20786
    Αυτό δεν σημαίνει ότι συμφωνώ να τον απειλούν και να τον βρίζουν χωρίς επιχειρήματα, αλλά τι επιχειρήματα μπορεί να πει κάποιος σε έναν άνθρωπο που λίγο πριν έχει επιχειρήματα ο ίδιος κατά του μνημονίου και αίφνης συμμετέχει σε μία κυβέρνηση που θα ψηφίσει το μνημόνιο 2; Προσωπικά απλά προτιμώ να μην ασχολούμαι καν μαζί του και αν το κάνω είναι διότι αναρωτιέμαι τι ξαφνική ευαισθησία είναι αυτή για τον Π. Οικονόμου από μέρους σου; Διότι πρόσφατα έχουν γίνει και άλλα ανάλογα π.χ. με το mega και απειλές κατά δημοσιογράφων. Θα μπορούσες κάλλιστα να πιάσεις γενικότερα το θέμα της γηπεδικής συμπεριφοράς. Προς τι η επιλεκτική ευαισθησία για τον κ. Οικονόμου;

  5. Επίσης γηπεδική συμπεριφορά εντός fb έχει υπάρξει και κατά του Θ. Πάγκαλου. Αυτός δηλαδή δεν χρήζει υπεράσπισης; Είναι άξιος γηπεδικής συμπεριφοράς; Θυμάμαι ένα – ένα ανάλογα περιστατικά και αναρωτιέμαι ακόμα περισσότερο προς τι η επιλεκτική ευαισθησία; Αν σκεφτώ κι άλλο ίσως θυμηθώ και άλλα πρόσωπα.

  6. Δεν έχω FB, αλλά ενημερώθηκα από διάφορα δημοσιεύματα για τα περιστατικά που περιγράφεις.
    Επειδή δεν σε παρακολουθώ συστηματικά και δεν θέλω να σε αδικήσω, θα ήθελα να μου πεις αν έχεις στηλιτεύσει με τον ίδιο τρόπο την «Αυριανή» και το φαινόμενο του αυριανισμού.
    Επί χρόνια το πασόκ χρησιμοποιούσε την Κουρηδοφυλλάδα ως πτυελοδοχείο για να σπιλώνει πολιτικούς και κοινωνικούς αντιπάλους του,
    Νομίζεις ότι έχουν την ίδια βαρύτητα οι βρισιές και οι απειλές όταν εκτοξεύονται από έντυπα όπως η Αυριανή, και όταν γράφονται από χρήστες του FB;
    Τι είναι πιο επικίνδυνο: οι βρισιές/απειλές που χρησιμοποιούνται σαν μέσο πίεσης από διαπλεκόμενα συμφέροντα ή οι βρισιές/απειλές που εκτονώνουν τον θυμό του απλού χρήστη του FB;

    1. Δηλαδή κάθε φορά που κάνουμε κριτική σ’ ένα φαινόμενο πρέπει να δίνουμε διαπιστευτήρια κριτικής κι όλων των άλλων παρόμοιων φαινομένων; Δεν εννοείται αυτό; Πώς συμπεραίνει κάποιος ότι συμφωνώ με οποιουδήποτε είδους διαπόμπευση;
      Κι εν πάση περιπτώσει, αυτό που λέω, είναι ότι οι πολίτες έχουμε στα χέρια μας ένα πάρα πολύ ελπιδοφόρο εργαλείο κι ότι το χρησιμοποιούμε μ’ έναν στρεβλό τρόπο (όπως έχουν κάνει βεβαιώς με τα παραδοσιακά Μέσα πολλοί άλλοι).

  7. Πάντως μην περιμένουμε οι μάζες να συμπεριφερθούν με savoir vivre.
    Αν ο συγκεκριμένος κύριος μπήκε στην κυβέρνηση για να ψηφίσει και να στηρίξει κάτι που δεν του άρεσε, αν μη τι άλλο έχουμε να κάνουμε με ανακολουθία λόγων και πράξεων.

    Σαφώς ας καταδικάζουμε την καφρίλα, αλλά μην υποκρινόμαστε, γιατί τέτοιοι άνθρωποι είναι που μας οδήγησαν εδώ. Άνθρωποι που σκέφτηκαν την θέση, την καρέκλα και στην τελική την καριέρα τους.
    Συγγνώμη αλλά δεν μπορώ να στεναχωρηθώ αν τους κράξει κόσμος, εφόσον έχουν δώσει οι ίδιοι δικαίωμα.

    Δηλαδή ποιος κώδικας συμπεριφοράς θα καταδίκαζε δυσαρέσκεια πχ προς το πρόσωπο του Βενιζέλου που έχει δημιουργήσει τον νόμο περί μη ευθύνης υπουργών; Ποιος θα έπρεπε να δείξει «επίπεδο» απέναντι σε ανθρώπους σαν την Μπακογιάννη, τον ΓΑΠ, τον Σαμαρά, τον Καρατζαφέρη, τον Πάγκαλο, τον Τσοχατζόπουλο, τον Βουλγαράκη, τον Τσιτουρίδη και έναν σωρό από κουστουμανθρώπους που για χρόνια έφτιαξαν έναν τοίχο μεταξύ τους και της κοινωνίας;

    1. Μα καταρχήν οι «μάζες» και οι όχλοι πρέπει να απεκδυθούν τη «μαζικότητά» τους και να γίνουν πολίτες, με κρίση. Επίσης, το savoir vivre σημαίνει να γνωρίζεις πως να ζεις. Μπορεί να έχει ταυτιστεί με χαζούς μεγαλοαστικούς τρόπους, αλλά οι πάντες έχουμε ένα savoir vivre. Το να σεβόμαστε τον άλλο, το να σεβόμαστε την υπόληψη και την ανθρώπινη ζωή δε μπορεί να είναι προνόμιο μόνο κάποιας ελίτ. Καταλαβαίνω τι λες, αλλά το κράξιμο είναι ρηχό, εκτονωτικό, και δεν οδηγεί σε καμία λύση. Χρειάζεται συνεπής δουλειά, έλλογη παράθεση επιχειρημάτων, κι έννομη πίεση. Ο τοίχος που πολύ ωραία περιγράφεις δεν πέφτει με ύβρεις, ούτε βέβαια και με βία (κατά τη γνώμη μου θα σχηματιστεί αμέσως ένας άλλος). Ο τοίχος αυτός θα ακυρωθεί όταν όλοι αρχίσουμε να δρούμε ως συνειδητοποιημένοι πολίτες. Σίγουρα δε σε καλύπτω γιατί αυτό που λέω είναι πολύ γενικό, θα προσπαθήσω κάποια στιγμή με μια άλλη ανάρτηση να το κάνω.

  8. «Δηλαδή κάθε φορά που κάνουμε κριτική σ’ ένα φαινόμενο πρέπει να δίνουμε διαπιστευτήρια κριτικής κι όλων των άλλων παρόμοιων φαινομένων; »

    Δεν κατάλαβες. Κάθε φορά που γράφεις κάτι, πρέπει να έχεις γράψει κάτι για ΟΛΑ τα άλλα θέματα του σύμπαντος. Θα πρότεινα να καθίσεις κλεισμένος στο σπίτι μερικούς μήνες να γράψεις καμιά χιλιάδα σχόλια για διάφορα πρόσωπα και θέματα με αλφαβητική σειρά, να αναρτήσεις ταυτοχρόνβς, οπότε ίσως να μη βρεθεί κάποιος να σε πιάσει από τη μούρη για επιλεκτική ευαισθησία.

    Πολύ καλό το άρθρο σου, το διάβασα στη Lifo και ήρθα από κει. Βρίσκω ανατριχιαστική την καφρίλα και τις ύβρεις στο ίντερνετ, και που απλώνονται όλο και περισσότερο όσο περνάει ο καιρός. Ο κανιβαλισμός δεν είναι λύση σε τίποτα.

Σχολιο

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s