Συντάκτης: Manolis Andriotakis

Ο Χίτλερ κι ο Γκέρινγκ πάνω από ένα εικονογραφημένο βιβλίο.

Καλοί φίλοι μου αναπαράγουν το επιχείρημα ότι ο Χίτλερ είχε χιλιάδες τίτλους βιβλίων κι αυτό αποδεικνύει ότι η βιβλιοφιλία δε συνεπάγεται και ηθική συγκρότηση ή ηθική βελτίωση του ανθρώπου. Συμφωνώ. Όμως έχω μια ερώτηση αρκετά απλή που ενισχύει το επιχείρημα υπέρ της ανάγνωσης βιβλίων: αν είχαν όλοι οι Γερμανοί της εποχής εκείνης την πρόσβαση και το χρόνο να διαβάσουν πολλά βιβλία, άραγε θα ήταν εφικτή η ραγδαία άνοδος του Ναζισμού; Νομίζω πως όχι. Η ανάγνωση πολλών εκδοχών, η πρόσβαση στον πνευματικό πλούτο, η επαφή με πολλαπλές ερμηνείες κάνει τον άνθρωπο πολύ πιο σκεπτικό και διαλεκτικό, και τον υποχρεώνει να αναζητά διαρκώς εναλλακτικές αφηγήσεις προκειμένου να φτάσει στην προσωπική του ολοκλήρωση, η οποία δύσκολα θα είναι εκείνη ενός οπαδού που προκρίνει τη βία και το ρατσισμό ως λύσεις για τα ανθρώπινα προβλήματα. (περισσότερα…)

Καθώς η προεκλογική μάχη στις ΗΠΑ κορυφώνεται, η τεχνολογία αναλαμβάνει να παίξει κι αυτή τον κρίσιμο ρόλο της. Οι πολιτικές καμπάνιες των εκλογών του προσεχούς Νοεμβρίου θα είναι χρηματοδοτημένες αποκλειστικά από ιδιώτες κι επιχειρήσεις, γι’ αυτό γεννιέται η ανάγκη να γνωρίζουν οι πολίτες ποιός χρηματοδοτεί και πόσο τον κάθε υποψήφιο. Μια καινούργια εφαρμογή  έρχεται στο App Store να ρίξει φως στις πολιτικές διαφημίσεις μ’ έναν ριζοσπαστικό τρόπο. Η εφαρμογή Superpacapp λειτουργεί όπως το Shazam. Βλέπεις μια διαφήμιση πολιτικού στην τηλεόραση ή στο Διαδίκτυο, πλησιάζεις το έξυπνο τηλέφωνό σου στο ηχείο κι αυτόματα αναγνωρίζεται η προέλευση του σποτ. Αμέσως μετά σου δίνονται πληροφορίες σχετικά με τα οικονομικά στοιχεία της διαφήμισης (πόσα ξοδεύτηκαν για να γίνει, ποιός τη χρηματοδότησε) και την εγκυρότητα των στοιχείων της, ενώ σου δίνεται η δυνατότητα να την αξιολογήσεις και να τη βαθμολογήσεις. Μ’ αυτό τον απλό τρόπο εμπεδώνεται ένα νέο είδος διαφάνειας στην πολιτική διαφήμιση το οποίο βεβαίως εγείρει ένα ερώτημα σχετικό με την αξιοπιστία εκείνου που διαχειρίζεται την εφαρμογή. Σε κάθε περίπτωση οι κινητές συσκευές έρχονται να αλλάξουν πολλά σοτν τρόπο που ζούμε και συμμετέχουμε στη δημόσια σφαίρα. Εφαρμογές αυτού του τύπου θα φέρουν σύντομα πολλές ευκαιρίες, και μαζί νέες ευθύνες. Αν επιλέξουμε να τις αναλάβουμε, νομίζω ότι θα κερδίσουμε όλοι.

Το ντοκιμαντέρ είναι μια τέχνη που αντανακλά το πολύ υποκειμενικό βλέμμα των δημιουργών της.

Βλέπω το τρέηλερ ενός ντοκιμαντέρ που γνωρίζει μεγάλη επιτυχία αυτή τη στιγμή στις ΗΠΑ. Πρόκειται, με κάθε επιφύλαξη μιας και δεν έχω δει την ταινία, για μια μάλλον συνωμοσιολογική προεκλογική επίθεση στον Μπαράκ Ομπάμα. Χρησιμοποιεί τα λόγια του υποψηφίου απ’ την αυτοβιογραφία του για να στοιχειοθετήσει το αμφιλεγόμενο συμπέρασμά του ότι ο Ομπάμα θέλει να καταστρέψει την Αμερική.

Εδώ και μια δεκαετία το ντοκιμαντέρ ανθεί, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη. Ο Μάικλ Μουρ έγινε παγκοσμίως γνωστός με τα ντοκιμαντέρ του για την τρομοκρατία και την 11η Σεπτέμβρη, για το σύστημα υγείας, τον καπιταλισμό. Άλλοι δημιουργοί επιτέθηκαν στα φαστφουντ, στη Βόρεια Κορέα, στις πετρελαϊκές πολυθενικές εταιρείες και αλλού. Το ντοκιμαντέρ έγινε ένα επικοινωνιακό όπλο. Καθώς η εικόνα κυριαρχεί, βλέπουμε ολοένα και περισσότερα κινήματα να χρησιμοποιούν ντοκιμαντερίστικες αφηγήσεις για να στηρίξουν ή να προπαγανδίσουν την καμπάνια και τα επιχείρηματά τους κάτι πολύ θεμιτό. Το ντοκιμαντέρ έγινε μόδα και μαζί ένας τρόπος να γίνονται πιο πιστευτές κάποιες απόψεις.

Η ψευδαίσθηση που καλλιεργεί το ντοκιμαντέρ είναι συχνά συγκαλυμένη και μένει σκόπιμα στην αφάνεια. Το ντοκιμαντέρ ως είδος φορά το μανδύα της αλήθειας, της αντικειμενικότητας. Ουσιαστικά δημιουργεί μια ψευδαίσθηση πραγματικότητας. Το ντοκιμαντέρ εκλαμβάνεται ως μια φόρμα της πραγματικότητας, που δεν είναι μυθοπλαστική, και κατά κάποιο τρόπο αποτυπώνει με ακρίβεια τα γεγονότα. Κι όμως ισχύει το εντελώς αντίθετο. Το ντοκιμαντέρ είναι μια κατασκευή. Τόσο στη φόρμα όσο και στο περιεχόμενο. Κι η αλήθεια είναι ότι συχνά μας ξεγελά η επίφασή του, η απατηλή του φύση. Το ντοκιμαντέρ, μπορεί να χρησιμοποιεί ντοκουμέντα, αληθινές εικόνες, αληθινά έγγραφα, αληθινές μαρτυρίες, αλλά τα χρησιμοποιεί με τέτοιο τρόπο ώστε να τεκμηριώνει τη θέση του που μπορεί και να είναι εντελώς αυθαίρετη. Στην πραγματικότητα ανασυστήνει τα συμβάντα και τα γεγονότα της πραγματικότητας σε μια καινούργια πραγματικότητα. (περισσότερα…)