Συνέντευξη της Τζανίν Ντι Τζιοβάνι για το βιβλίο της «Το πρωί που ήρθαν να μας πάρουν | Ανταποκρίσεις από τον πόλεμο στη Συρία» που κυκλοφόρησε πρόσφατα απ’ τις Εκδόσεις Δώμα.

Η Τζανίν Ντι Τζιοβάνι είναι μια δημοσιογράφος, της οποίας η δουλειά αξίζει αναμφίβολα την προσοχή μας. Προσωπικά, στέκομαι απέναντι στο έργο της με δέος. Η Τζανίν είναι πολεμική ανταποκρίτρια. Δεν επισκέπτεται τις εμπόλεμες ζώνες ως τουρίστρια. Κάθεται όσο περισσότερο της επιτρέπουν οι συνθήκες και ζει με τους ανθρώπους, μπαίνει στις ζωές τους για να αφηγηθεί μετά το δράμα του πολέμου. Το βιβλίο της «Το πρωί που ήρθαν να μας πάρουν | Ανταποκρίσεις από τον πόλεμο στη Συρία» που κυκλοφόρησε πρόσφατα απ’ τις Εκδόσεις Δώμα, σε μετάφραση της Μαριάννας Ρουμελιώτη, είναι μια γροθιά στο στομάχι. Η συγγραφέας αφηγείται όσα έζησε κοντά σε ανθρώπους που είδαν απ’ τη μια στιγμή στην άλλη να αλλάζει η ζωή τους απ’ τον πόλεμο, κι αυτά που περιγράφει είναι συγκλονιστικά. Το βιβλίο μας υπενθυμίζει ότι η σύγκρουση είναι πάντα καταστροφική για όλους και φέρνει ακραίο πόνο κι απελπισία. Ζήτησα απ’ την Τζανίν να μου απαντήσει σε τρεις ερωτήσεις.

(περισσότερα…)

Roman Krznaric
Ο Ρόμαν Κρζνάριτς τελειώνει το βιβλίο του για την εργασία κομίζοντας το παράδειγμα του Ζορμπά. Όταν περάσαμε μαζί μπροστά απ’ την ομώνυμη ταβέρνα του ζήτησα να τον φωτογραφίσω.

Συνάντησα τον φιλόσοφο της καθημερινής ζωής Roman Krzanric για να συζητήσουμε τα βιβλία του. Επισκέφθηκε την Ελλάδα για να δώσει μια ομιλία στο TED. Ο Krznaric έχει γράψει μερικά ενδιφέροντα βιβλία για την καθημερινή ζωή, που αξίζει να διαβάσετε. Στα ελληνικά κυκλοφορεί το Πώς να βρούμε τη δουλειά που μας ταιριάζει (εκδ. Πατάκης, μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης). Δεν είναι βιβλία αυτοβοήθειας. Πρόκειται για απόπειρες επανανοηματοδότησης και καθοδήγησης. Ο Krznaric δεν επιθυμεί να μας κάνει μια “ένεση αισιοδοξίας”, έχει απόλυτη επίγνωση της αχρηστίας των επιφανειακών προτροπών. Γι’ αυτό είναι φιλόσοφος, κι όχι τηλευαγγελιστής.

Περάσαμε μαζί ένα ολόκληρο πρωινό, του πήρα μια συνέντευξη για το GarageBOOKS, τον ξενάγησα στην Πλάκα και του ζήτησα να μου μιλήσει για το καινούργιο βιβλίο του, που κυκλοφορεί τον Φεβρουάριο, το Empathy: A handbook for revolution (Ενσυναίσθηση: Ένας οδηγός επανάστασης). Το μήνυμά του μοιάζει απλό αλλά δεν είναι καθόλου έτσι. Ο Krznaric υποστηρίζει ότι σήμερα περισσότερο από ποτέ άλλοτε χρειαζόμαστε την ενσυναίσθηση, το να μπαίνουμε στα παπούτσια των άλλων, όπως λένε οι Βρετανοί. Δεν είναι εύκολο. Τα εμπόδια είναι τεράστια. Η αδιαφορία, η απάθεια, ο ναρκισσισμός μας, τα ατομικά μας άχθη, κάνουν την ενσυναίσθηση απρόσιτη και μακρινή. (περισσότερα…)

 Πριν από μερικούς μήνες αποδέχτηκα την πρόταση των εκδόσεων Μεταίχμιο να μεταφράσω το βιβλίο του Jeff Jarvis, “What Would Google Do?”. Η εμπειρία της μετάφρασης ήταν πολύ ενδιαφέρουσα, αν κι αρκετά απαιτητική και τολμώ να πω κοπιαστική. Την περίοδο που μετέφραζα το βιβλίο έτυχε να πάω στις Η.Π.Α και να κανονίσω μια συνέντευξη με τον Jarvis. Μου την παραχώρησε την τελευταία ημέρα της παραμονής μου στη Νέα Υόρκη. Επί μια ώρα είχα μποροστά μου έναν πολύ ευγενικό κι ανοιχτό άνθρωπο, με χαμόγελο και ριζοσπαστικές ιδέες, έναν οραματιστή του Διαδικτύου, να απαντά στις ερωτήσεις μου και να μιλά με θέρμη για το βιβλίο του. Ήταν απολαυστικός.

Το βίντεο έγινε για λογαριασμό των εκδόσεων Μεταίχμιο, με αφορμή την έκδοση του βιβλίου “Τι θα έκανε η Google;” του Jeff Javis σε δική μου μετάφραση, το οποίο κυκλοφορεί σήμερα στα βιβλιοπωλεία. Σας συστήνω ανεπιφύλακτα να το διαβάσετε, μπορεί να γίνει πηγή έμπνευσης για τους ζοφερούς αυτούς καιρούς που περνάμε. Εννοείται ότι είμαι ανοικτός σε σχόλια για τη μετάφραση ή οτιδήποτε άλλο. Στην αρχή του βιβλίου, υπάρχει κι ένα δικό μου προλογικό σημείωμα που έχει εγκριθεί απ’ το συγγραφέα. Περισσότερα για το βιβλίο, μπορείτε να δείτε εδώ. Φυσικά, θα επανέλθω…

*Θέλω να ευχαριστήσω τον κ. Παπαγεωργίου των εκδόσεων Μεταίχμιο που μου εμπιστεύτηκε τη μετάφραση κι ήταν άψογος σε όλη τη διάρκεια της συνεργασίας για την έκδοση. Για τον Jarvis ό,τι και να πω θα είναι λίγο…

Γιώργος Πλειός

Ο Γιώργος Πλειός είναι Αναπληρωτής Καθηγητής και Πρόεδρος του τμήματος Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κεντρικός άξονας των εργασιών του είναι η μελέτη ων σχέσεων μεταξύ κοινωνίας και ΜΜΕ, ειδικότερα δε μεταξύ εικόνας, ιδεολογίας και κοινωνίας. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το καινούργιο του βιβλίο με τίτλο Η κοινωνία της ενημέρωσης. Ειδήσεις και νεωτερικότητα απ’ τις εκδόσεις Καστανιώτη. Με αυτή την αφορμή του έθεσα μερικές ερωτήσεις για τα Μέσα Ενημέρωσης, το παρόν και το μέλλον τους σε σχέση με την κοινωνία, καθώς και για αρκετά άλλα. Απολαύστε τον να μιλά για το «σκυλάδικο της ενημέρωσης», για την ενημερωδιασκέδαση, και την τηλεδημοκρατία.

Τί πραγματεύεται το νέο σας βιβλίο;

Το κύριο ζήτημα που εξετάζω στο νέο μου βιβλίο είναι η εξέλιξη των ειδήσεων από την απαρχή της νεωτερικότητας μέχρι τη σύγχρονη κοινωνία, η οποία εκτός των άλλων χαρακτηρίζεται και ως κοινωνία της πληροφορίας ή ως κοινωνία των μέσων. Από την έρευνά μου προκύπτει ότι κατά τη διαδρομή της νεωτερικότητας υπάρχουν τρία βασικά στάδια στην εξέλιξη των ειδήσεων. Στο πρώτο στάδιο που διαρκεί από την εμφάνιση των εφημερίδων μέχρι περίπου τα μισά ή τα τέλη του 19ου αιώνα και το οποίο αποκαλώ συμβατικά στάδιο της «ειδησεογραφίας», το κύριο χαρακτηριστικό των ειδήσεων είναι ο διαχωρισμός των γεγονότων από τις αξίες, δηλαδή ο διαχωρισμός των πληροφοριών για πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές εξελίξεις ή γεγονότα, από την ερμηνεία, την αξιολόγηση, την αποτίμηση αυτών των γεγονότων από τη μια ή την άλλη ιδεολογική, θρησκευτική ή άλλη οπτική γωνία. Εδώ διαμορφώνεται και η παράδοση περί αντικειμενικότητας των ΜΜΕ και ιδιαίτερα της ενημέρωσης, ασχέτως αν κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να υπήρξε ούτε μπορεί και να υπάρξει ποτέ. Είναι ένα πράγμα ο σεβασμός των γεγονότων και άλλο πράγμα πως τα εξηγούμε. Ωστόσο ακόμα και η πιο περιγραφική αποτύπωση των γεγονότων δεν μπορεί να απαλλαγεί από την υποκειμενική ματιά. Έτσι ο κόσμος που στην πληροφόρηση είναι πάντοτε ένα μίγμα απόδοσης των πραγματικών γεγονότων (που τονίζω ότι οφείλουμε να σεβόμαστε χωρίς παραμόρφωση ή απόκρυψη) και υποκειμενικής αξιολόγησης. Για το λόγο αυτό και είναι μάλλον αδύνατη η αντικειμενικότητα. Περισσότερο την αναζητάμε παρά είναι υπαρκτή.
Το δεύτερο στάδιο στην εξέλιξη των ειδήσεων που ξεκινά περίπου από τα τέλη του 19ου αιώνα και διαρκεί περίπου μέχρι και τη περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, το αποκαλώ συμβατικά «περίοδο της δημοσιολογίας». Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου είναι η προπαγάνδα υπό την ευρεία έννοια, είτε ως πολιτική προπαγάνδα είτε ως εμπορική προπαγάνδα, η οποία καθορίζει τα θέματα της πληροφόρησης και τον τρόπο προσέγγισής τους στο περιεχόμενο. Το ανάλογο συμβαίνει και πέρα από την ενημέρωση, στις υπόλοιπες κατηγορίες προγράμματος ή περιεχομένου. Πολύ γενικά, μπορούμε να πούμε ότι όσο σημαντικά είναι τα γεγονότα που καλύπτει η ενημέρωση, άλλο τόσο σημαντική είναι και η αξιολόγηση, ερμηνεία τους, από πολιτική – ιδεολογική ή εμπορική σκοπιά, αντίθετα προς την περίοδο της ειδησεογραφίας που τη μεγαλύτερη σημασία στην πληροφόρηση έχει η καταγραφή των γεγονότων. Σε θεσμικό η δημοσιογραφία πέρα από την αναζήτηση της «αλήθειας» κατευθύνεται είτε από πολιτικές σκοπιμότητες και φορείς είτε από εμπορικούς. Η κορύφωση αυτής της περιόδου είναι ο Ψυχρός Πόλεμος, ιδιαίτερα κατά την τελευταία φάση του τη δεκαετία του ’80.
Τέλος διαπιστώνεται η ύπαρξη μιας νέας περιόδου στην εξέλιξη των ειδήσεων, στην οποία έχουμε εισέλθει εδώ και πολύ καιρό και που πολύ γενικά μπορούμε να χαρακτηρίσουμε ως ενημέρωση ή ευχάριστη πληροφόρηση. Αυτό δεν χαρακτηρίζει μόνο τη δημοσιογραφία αλλά γενικότερα όλη της σφαίρα της πληροφορίας και με την έννοια αυτή την κοινωνία της πληροφορίας. Με άλλα λόγια το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της πληροφόρησης σήμερα δεν είναι τόσο η επικέντρωση στα γεγονότα όσο η επικέντρωση στην ερμηνεία, την αξιολόγηση, την εκδοχή των γεγονότων με κριτήριο τα συναισθήματα που μπορεί να γεννήσει η πληροφόρηση. Ένα ακόμα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της πληροφόρησης είναι η εξίσωση όλων των πληροφοριών, επιστημονικών και μη, χρηστικών και ψυχαγωγικών, αξιόπιστων και αναξιόπιστων πληροφοριών κοκ. Στο επίπεδο του συνολικού περιεχομένου των μέσων, λ.χ. του τηλεοπτικού και ραδιοφωνικού προγράμματος ή του διαδικτύου υποχωρούν σημαντικά οι διαφορές ανάμεσα στις επιμέρους κατηγορίες. Έτσι ένα δελτίο τείνει να μοιάζει με ένα talk show, ένα σήριαλ με ένα talent show, μια ψυχαγωγική εκπομπή με μια ενημερωτική και όλα αυτά μεταξύ τους. Το κριτήριο δεν είναι η αξιοπιστία των πληροφοριών, αλλά ο αντίκτυπός τους στα συναισθήματα του κοινού, ανεξάρτητα από τα ιδεολογικά, πολιτικά, θρησκευτικά, αισθητικά κ.ά. κριτήρια του. Συνοπτικά τα χαρακτηριστικά της πληροφόρησης, όπως λ.χ. των ειδήσεων είναι τα εξής: η σταδιακή κυριαρχία των νέων μέσων και ιδιαίτερα του διαδικτύου, η κυριαρχία της ερμηνείας έναντι της περιγραφής γεγονότων, η υποχώρηση της ιδεολογικής προσέγγισης έναντι πολλαπλών άλλων οπτικών γωνιών, η εξαιρετική διεύρυνση της θεματολογίας των ειδήσεων και γενικότερα της πληροφόρησης, η κυριαρχία της ενημερωδιασκέδασης – που είναι η πεμπτουσία της ευχάριστης πληροφόρησης ή ενημέρωσης, ο εκδημοκρατισμός της πληροφόρησης και η αναστοχαστικότητα, ιδιαίτερα η κριτική ή και καχύποπτη στάση μας απέναντι στην πληροφόρηση ανεξάρτητα από το γεγονός πως ο σύγχρονος πολίτης μπορεί να είναι news junkie. (περισσότερα…)

Όσοι είστε τακτικοί αναγνώστες του μπλογκ, θα έχετε δει ότι αυτό τον καιρό επιμελούμαι μια σειρά βίντεο με συνεντεύξεις συγγραφέων των εκδόσεων Ωκεανίδα. Κάποια στιγμή, είπαμε με τους εξαιρετικούς ανθρώπους που εργάζονται στον εκδοτικό, να κάνουμε κι ένα βίντεο με την εκδότρια, την κυρία Λουίζα Ζαούση. Την γνώρισα πολύ πρόσφατα κι ομολογώ ότι με κέρδισε απ’ την πρώτη στιγμή με το λόγο και το χαμόγελό της. Νομίζω ότι αξίζει να δείτε το βίντεο, για να πάρετε μια ιδέα και να γνωρίσετε έναν άνθρωπο που αγαπάει πραγματικά τη δουλειά του, τους ανθρώπους, τα βιβλία αλλά και την επιχείρησή του. Κυρία Ζαούση σας ευχαριστώ!