Κατηγορία: Δημοσιογραφία

06_prosexeme_mockup-copyΕδώ και παραπάνω από 10 χρόνια ερευνώ ως ενεργός συμμετέχων τη φύση του διαδικτύου. Η δουλειά μου έχει αποτυπωθεί σε πλούσια αρθρογραφία, σε δύο βιβλία καθώς και σε δύο ντοκιμαντέρ. Σήμερα που κυκλοφορεί το νέο βιβλίο μου για το διαδίκτυο, με τίτλο «Πρόσεξέ με! Το διαδίκτυο σήμερα: από τη βιομηχανία της προσοχής στη βιοτεχνία του ενδιαφέροντος», εκδόσεις Ιωλκός, έχω ανάμικτα συναισθήματα. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι το διαδίκτυο είναι μια τεράστια ευκαιρία για όλους, τόσο ατομικά όσο και συλλογικά, αλλά παρατηρώ ότι οι κίνδυνοι διογκώνονται, καθιστώντας πραγματικά επείγουσα την ψηφιακή αγωγή όλων μας.

Σας καλώ να διαβάσετε το βιβλίο για να ανοίξουμε μια συζήτηση που τη θεωρώ απαραίτητη για πολλούς λόγους. Ένας απ’ τους πλέον σοβαρούς, είναι η δημοκρατία. Ένας άλλος είναι η εκπαίδευση, κι ένας τρίτος εξίσου σημαντικός, η διακυβέρνηση, τόσο η δημόσια όσο και η εταιρική. Το “Πρόσεξέ με!” μιλά σαφέστατα για τη σημασία της προσοχή στον κόσμο μας. Όταν όλοι διεκδικούμε την προσοχή των άλλων φωνάζοντας, καταλήγουμε να ζούμε σε μια συνθήκη θορύβου. Αν θέλουμε να αξιοποιήσουμε το διαδίκτυο για να προοδεύσουμε και να ολοκληρωθούμε ως κοινωνίες κι άτομα θα πρέπει να δούμε την χρήση και το περιεχόμενό μας απ’ την αρχή. Αυτό επιχειρώ να κάνω στο “Πρόσεξέ με!”, να θέσω μια βάση για τις επόμενες συζητήσεις μας. Θεωρώ ότι η βιοτεχνική ενασχόληση με τη δημοσίευση στο διαδίκτυο μπορεί να διέπεται από ποιοτικά στοιχεία που θα συμβάλλουν σ’ έναν καλύτερο κόσμο. Αντίθετα, η βιομηχανοποιημένη απόσπαση της προσοχή θα δημιουργεί ολοένα και περισσότερο θόρυβο κι απαξία. Ευχαριστώ για την προσοχή σας λοιπόν!

Σκέψεις για την ερευνητική δημοσιογραφία με αφορμή το Spotlight.

Αριστερά ο ηθοποιός, και δεξιά ο δημοσιογράφος.
Αριστερά ο ηθοποιός Μαρκ Ραφάλο, δεξιά ο δημοσιογράφος Μάικλ Ρεζέντες.


Είδα το Spotlight και θυμήθηκα γιατί αγαπώ τη δημοσιογραφία και την έρευνα. Η ταινία είναι ένας ύμνος στην ερευνητική δημοσιογραφία. Βλέποντας κανείς τον επίμονο αγώνα μιας δημοσιογραφικής ομάδας να αποκαλύψει ένα μεγάλο σκάνδαλο της καθολικής εκκλησίας συνειδητοποιεί πόσο δύσκολη, απαιτητική και συναρπαστική είναι η δουλειά της έρευνας και της δημοσίευσής της.

“Όλοι γνωρίζαμε, αλλά κανείς δε μιλούσε”: να ένα μοτίβο που διαπερνά τις κοινωνίες. Να ένα μοτίβο που καλείται να σπάσει η δημοσιογραφία, φέρνοντας στο φως αυτά που μένουν επίμονα στην αφάνεια.

Σταχυολογώ παρακάτω μερικές σκέψεις για την ερευνητική δημοσιογραφία, που έκανα με αφορμή την ταινία:

  • Η ερευνητική δημοσιογραφία είναι μια κατ’ εξοχήν πράξη θάρρους. Εκεί που όλοι βολεύονται, ο δημοσιογράφος αποφασίζει συνειδητά να παίξει το ρόλο της αλογόμυγας, να ενοχλήσει, να αναστατώσει, να ταράξει τα νερά της επίπλαστης ησυχίας.
  • Η έρευνα απαιτεί υπομονή κι επιμονή. Χρειάζεται χρόνος, και μεγάλα αποθέματα υπομονής για να αποκαλυφθεί η βρωμιά στο μεγαλείο της. Αυτή η δουλειά δεν είναι ούτε για τους οκνηρούς, ούτε για τους προχειρολόγους. Υπάρχουν λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά, και χοντροκομμένα γεγονότα που περνούν απαρατήρητα.
  • Δε λέγεται τυχαία λαγωνικό ο ερευνητής. Κινείται με την όσφρηση, με το ένστικτο, αλλά και με τη μεθοδικότητά του.
  • Η ερευνητική δημοσιογραφία απαιτεί ξεκοκάλισμα αρχείων, γραπτών πηγών, αλλά σε μεγάλο βαθμό απαιτεί χειρισμό ανθρώπων, ώστε να μιλήσουν.
  • Η ερευνητική δημοσιογραφία προϋποθέτει ανεξαρτησία, δηλαδή ελευθερία, παρρησία, υπεράσπιση του αδύναμου, αμεροληψία.
  • Η ερευνητική δημοσιογραφία χρειάζεται σοβαρή επένδυση. Η ομάδα spotlight είχε χρόνο και χώρο για να ασχοληθεί μονοθεματικά με την έρευνά της. Η ερευνητική δημοσιογραφία χρειάζεται ταλέντο, ομάδα και χρήματα.
  • Η δημοσιογραφία ΔΕΝ είναι δημόσιες σχέσεις.
  • Η ερευνητική δημοσιογραφία είναι το αιχμηρό αντικείμενο που σπάει το νοσηρό απόστημα για να απελευθερωθεί το πύον και να ξεκινήσει η θεραπευτική διαδικασία.

Μια νεαρή φίλη μου πέρασε φέτος σε πανεπιστημιακό τμήμα Δημοσιογραφίας κι ένιωσα αυτόματα την ανάγκη να της δώσω μερικές συμβουλές. Ευτυχώς συνειδητοποίησα γρήγορα ότι η δημοσιογραφία δεν είναι κάτι που αρχίζει με τις σπουδές, οπότε οι συμβουλές μου δε θα μπορούσαν παρά να προορίζονται για έναν νέο δημοσιογράφο κι όχι σ’ έναν “επίδοξο” δημοσιογράφο. Δημοσιογράφοι είμαστε ήδη απ’ το σχολείο. Καθετί που δημοσιεύεται προς ένα ευρύτερο κοινό, είναι δημοσιογραφία. Έτσι, όταν μετά τις ευχές μου, η φίλη μου είπε “ευχαριστώ συνάδελφε!” είπα μέσα μου ότι είναι σε καλό δρόμο.

IMG_20140909_085429Μπορεί να μην έχω κάνει σπουδές δημοσιογραφίας, αλλά αναγνωρίζω τη χρησιμότητα κάθε προσπάθειας συστηματοποίησης της γνώσης, γι’ αυτό και θεωρώ πολύ χρήσιμο οτιδήποτε κάνει κάποιος προκειμένου να εμβαθύνει σ’ αυτό που τον ενδιαφέρει και τον παθιάζει. Άλλος μαθαίνει δίπλα σε επαγγελματίες, άλλος πηγαίνει σε δημόσιες ή ιδιωτικές σχολές, άλλος πειραματίζεται κι αυτομορφώνεται, άλλος κάνει ένα συνδυασμό όλων αυτών. Όλοι οι δρόμοι οδηγούν στο ίδιο σημείο. Όταν αγαπάς ένα αντικείμενο, και παρακολουθείς διαρκώς τις τάσεις αλλά και τον εαυτό σου, θα κάνεις το καλύτερο δυνατό ώστε να τιμήσεις την επιλογή σου. Ακολοθούν δέκα συμβουλές μου:

1.

Αυτό που θα σου πρότεινα να κάνεις άμεσα ως νέος δημοσιογράφος είναι να φτιάξεις ένα μπλογκ και να το εμπλουτίσεις με όσα σε απασχολούν. Να πειραματιστείς, να εκθέσεις τις δουλειές σου, τις σκέψεις του, ό,τι επιθυμείς. Στο μέλλον, το μπλογκ αυτό θα είναι ο καθρέφτης σου. Αν κάποιος σε αναζητήσει για εργασία, αυτό θα δει πρώτο στις αναζητήσεις. Αν θελήσεις να αυτοπαρουσιαστείς σε μια πηγή, και πάλι εκεί θα στηριχτείς. Το μπλογκ είναι το πλέον απαραίτητο εργαλείο για έναν δημοσιογράφο, πόσο μάλλον για έναν νέο. Μετά από 15 χρόνια δουλειάς σε ποικίλα Μέσα Ενημέρωσης έχω να πω ότι το Διαδίκτυο κι οι εφαρμογές του συνιστούν για τη δημοσιογραφία και για τους δημοσιογράφους μια τεράστια ευκαιρία. (περισσότερα…)