Τον τελευταίο καιρό σε διάφορες δημόσιες εκδηλώσεις που με καλούν και πηγαίνω είτε ως ομιλητής είτε ως μέρος του κοινού, σκέφτομαι τα ίδια πράγματα συνεχώς. Οι περισσότεροι άνθρωποι που παίρνουν ένα μικρόφωνο στο χέρι μιλούν για ένα ζοφερό παρόν, κι ένα ζοφερό μέλλον, σε αναλύσεις που περνούν μέσα από ερμηνείες του παρελθόντος. Έχω ακούσει πάρα πολλές ερμηνείες, και σίγουρα αρκετές απ’ αυτές είναι λογικές και σωστές. Άλλες πάλι είναι εντελώς παράλογες. Κάποιες πολύ λογικές ερμηνείες ακούγονται από ανθρώπους με πολύ συντηρητικές ιδεολογίες, ενώ κάποιες πολύ παράλογες ερμηνείες ακούγονται από ανθρώπους με πολύ προοδευτικές ιδεολογίες. Επίσης συνεχίζω να ακούω προβλέψεις όλο και πιο ζοφερές. Αυτό που σπάνια ακούω ωστόσο είναι προτάσεις. Και δεν αναφέρομαι μόνο στη μεγάλη εικόνα, γιατί εκεί ακούγονται κάποιες σποραδικές προτάσεις οι οποίες όμως πνίγονται στη γενικευμένη σύγχιση. Μιλάω και για ατομικό ή τοπικό επίπεδο. Μοιάζει σαν να υπάρχει τρομερή ανάγκη στο δημόσιο χώρο όλοι να δικαιολογήσουν την παρουσία ή τις ιδέες τους. Όμως όταν έρχεται η ώρα να αποφασίσουμε τι πρέπει να γίνει πρακτικά, εκεί ο καθένας περιχαρακώνεται στο σύμπαν του κι οδηγούμαστε σ’ ένα ακόμα αδιέξοδο. Ξαφνικά δεν έχει καμία σημασία η ατομική ευθύνη κι όλα τα δεινά μας φορτώνονται στους εξουσιαστές, στις μυστικές λέσχες, στους αμερικανούς κ.λπ. Συχνά σηκώνεται κάποιος απ’ το ακροατήριο κι αμφισβητεί τα πάντα, θέτοντας το όποιο ζήτημα σ’ ένα ταξικό, ή μεταφυσικό επίπεδο, και η συζήτηση τελειώνει. Αρχίζω να πιστεύω ότι οι άνθρωποι πηγαίνουν σήμερα στις δημόσιες συζητήσεις μόνο και μόνο για να εκφράσουν το συναίσθημά τους χωρίς να τους ενδιαφέρει ο συνομιλητής, το θέμα ή οι πιθανές λύσεις του. Λες κι όλες οι συζητήσεις έχουν μόνο θεωρητική αξία. Μάλλον οι περισσότεροι συμμετέχουν στις συζητήσεις για να επιβεβαιώσουν τους εαυτούς και τις ιδέες τους, παρά για να συνομιλήσουν, να αμφισβητήσουν, να συνεργαστούν στη βάση συγκεκριμένων προτάσεων. Οι περισσότεροι πηγαίνουν με τη διάθεση της ρήξης και της αντιπαράθεσης παρά της σύνθεσης και της γόνιμης συζήτησης. Το κλίμα στις δημόσιες συζητήσεις είναι σχεδόν πολεμικό και καταλήγει στο άνοιγμα ενός νέου κύκλου κουβέντας που δε θα έχει κανένα επίσης αποτέλεσμα. Όλοι φεύγουν απ’ τις συζητήσεις το ίδιο μουδιασμένοι με πριν. Ενώ κάποιοι εκτωνόνονται, οι περισσότεροι τελικά μένουν με το πρόβλημα στα χέρια χωρίς να ξέρουν τι να το κάνουν. (περισσότερα…)
Είναι φανερό ότι το κυρίαρχο συναίσθημα της κοινωνίας αυτή τη στιγμή που διανύουμε είναι ο θυμός και η αίσθηση της απελπισίας. Είναι πολλοί εκείνοι που ποντάρουν σ’ αυτό το βαρύ κλίμα κι ακόμα περισσότεροι όσοι το εντείνουν χωρίς να έχουν δόλια πρόθεση. Το υγιές αίτημα ωστόσο κάθε κοινωνίας που βιώνει μια κρίση είναι το ξεπέρασμά της. Δεν υπονοώ κάποια αυταπάτη. Ο πόνος είναι δεδομένος. Και δε θέλω να προτρέξω. Μην ξεχνάμε ότι ακόμα και η ίδια η γέννηση συνοδεύεται από ωδίνες. Αν ωστόσο επιμείνουμε συλλογικά να θρηνούμε και να εστιάζουμε στις αρνητικές συνέπειες της κρίσης, αυτές οι συνέπειες θα διογκώνονται σε βαθμό που θα μας πνίγουν και θα μας κάνουν έρμαια των επιθετικών μας ενστίκτων.
Manolis Andriotakis 