Και τώρα φίλοι τί; Θα σφαζόμαστε με τις λέξεις, με την ειρωνεία, με τις ύβρεις, τα υπονοούμενα και τις ανοιχτές απειλές; Απομονώσαμε δήθεν τα ακραία μηδενιστικά στοιχεία της τυφλής βίας και ξεμπερδέψαμε; Δε νομίζω.

Παρακολουθώντας τις τελευταίες εβδομάδες την επικαιρότητα συνειδητοποιώ κάτι πρωτόγνωρο. Αν κι οι διαδηλώσεις στο Σύνταγμα είναι ειρηνικές, χωρίς βία, επικρέμεται διαρκώς επάνω στα πράγματα μια τεράστια Απειλή που αποτελείται από δεκάδες μικροσυμβάντα. Λέξεις και φράσεις, υπονοούμενα, ανοιχτές προσβολές, χοντράδες, πολλές χοντράδες. Στο δημόσιο λόγο, και κυρίως στο Διαδίκτυο μεταφέρονται και διακονούνται προτάσεις, ανεπίγνωστα κι ελαφρά τη καρδία, που πραγματικά τρομάζουν. Κρεμάλες, λαϊκά δικαστήρια, επιστροφή στο παρελθόν, Γουδί κ.λπ.

Όσο περνούν οι μέρες διαβάζω κι ακούω μια γλώσσα ακραία, βίαιη, γενικευτική, που έχει χάσει κάθε ίχνος ευαισθησίας κι αυτοσυνείδησης κι επιδίδεται όλο και πιο πολύ σε αγώνες σκληρότητας. Το «καλά να πάθει», η δικαιολόγιση μικρών ή μεγαλύτερων βιαιοτήτων είναι καθημερινό. Όσο βαθαίνει η κρίση τα πρωτόγονα συναισθήματα κυριαρχούν, το κλίμα γίνεται νοσηρότερο. Μοιάζει οι πολίτες αυτής της χώρας να αδυνατούμε να διαχειριστούμε τη διάχυτη Οργή, το Θυμό, και την Απελπισία και το βάρος να μεγαλώνει. Είναι θεμιτή η έκφρασή του σίγουρα. Αλλά είναι και θηριώδης. Κι επιπλέον αυξάνει το αίσθημα του Φόβου, του πλέον καθηλωτικού συναισθήματος. Σήμερα παρακολουθούμε τα σκοτάδια, την άβυσσο του λαού μας. Πρόκειται για ένα θέατρο της βαναυσότητας. Έρχονται στην επιφάνεια τα πιο σκοτεινά, τα πιο αρχετυπικά και θαμμένα συναισθήματά μας. Καθένας πιάνεται απ’ όπου μπορεί. Ίσως βέβαια, να είναι απαραίτητη αυτή η εκδήλωση, ως μορφή εκτόνωσης αυτών των πολύ μαύρων συναισθημάτων. Έχουμε υποστεί σοκ και δείχνουμε τα δόντια μας παντού.

Το Δεκέμβρη του 2008 έγραφα ότι η βία φέρνει βία. Υποστήριξα ότι η βία θα οδηγήσει σε διόγκωση των προβλημάτων και μετάθεσής τους στο μέλλον. Σήμερα βλέπουμε τη βία να υποβόσκει σχεδόν παντού. Είναι μια λεκτική βία, μια βία σχεδόν αρχαϊκή. Προσβολές, ύβρεις, απειλές, και κατάρες μέσα σε φράσεις φαινομενικά «αθώες». Πού είναι η αγάπη φίλοι μου; Πού είναι ο ανθρωπισμός μας; Που είναι η αυτοκριτική; Δε μας δίδαξε τίποτα το ταραγμένο μας παρελθόν;

Παρακολουθώ πραγματικά ακραίες απόψεις να εκφέρονται με δολοφονική ψυχρότητα σαν να λέγεται το πιο αθώο πράγμα. Ακούω ανθρώπους να μιλούν για εμφυλίους, για πολέμους, για αιματηρές συγκρούσεις, για «συνοπτικές διαδικασίες» κ.λπ. Ακόμη και ψύχραιμοι άνθρωποι χάνουν την ανθρωπιά τους και ξεστομίζουν πολύ βαριές κουβέντες. Άλλοι μιλούν για καταστροφές, για αθλιότητες, για ακραία φαινόμενα κι απειλούν τους εχθρούς τους χωρίς ίχνος ευαισθησίας μόνο και μόνο για να επιβεβαιώσουν τις αναλύσεις ή τις ιδεολογίες τους. Παντού εχθροί και σύντροφοι, τίποτα ενδιάμεσο δε χωρά εδώ. Παρακολουθώ ανθρώπους που μέχρι χθες ήταν μειλίχιοι και προσηνείς να μιλούν σαν στρατηγοί που κατευθύνουν τα στρατεύματά τους στη μάχη. Αγέρωχοι καβαλάρηδες με ψυχρό βλέμμα και καθαρή δυνατή φωνή. Είναι δυνατόν;

Όπως είπα, είναι θεμιτή η εκδήλωση όλων αυτών των προβληματικών συναισθημάτων. Ωστόσο πρέπει ν’ ακουστούν κι όσοι έχουν ξεπεράσει αυτό το άγριο στάδιο…να γίνουν προτάσεις εφικτές, να ανοιχτούν δρόμοι, να υιοθετηθούν στάσεις πιο ελπιδοφόρες και γιατί όχι; Υγιείς. Γράφω τη λέξη υγεία κι αισθάνομαι παράξενα. Έχει φτάσει να θεωρείται η λέξη προσβολή, κι η φράση «υγιής Έλληνας», οξύμωρο σχήμα… Είμαι αρκετά διαβασμένος για να γνωρίζω τι σημαίνει υγεία, αλλά νομίζω ότι το έχουμε παρακάνει, σχετικοποιώντας τα πάντα. Η υγεία, αν και κατασκεύασμα, μπορεί να μην είναι και πολύ σχετική. Εύκολα μπορεί κάποιος να ξεχωρίσει ένα όμορφο, τρυφερό και υγιές λουλούδι από ένα άρρωστο και μαραμένο. Εκτός βέβαια, κι αν πράγματι έχουμε αποφασίσει να αλληλοεξοντωθούμε.

Αν είσαι κυνικός/ή ή μνησίκακος/η, σε παρακαλώ μη με διαβάσεις, θα χάσεις το χρόνο σου, απλά επιβεβαιώνοντας τη θεωρία σου.

«Βλέπω φως στο τούνελ. Μη χαίρεσαι, είναι το τρένο που πλησιάζει!» Αυτό ήταν το αντανακλαστικό χιούμορ μετά την εφαρμογή του Μνημονίου, ένα χρόνο πριν, το οποίο δείχνει το φόβο και την ανασφάλειά μας απέναντι στην κρίση και τις προσπάθειες να ξεπεραστεί. Ομολογώ ότι το εν λόγω αστείο δε μου φάνηκε καθόλου αστείο. Ένα χρόνο μετά, κυριαρχούν τα ίδια συναισθήματα τρόμου κι απελπισίας. Όπου κι αν πας, αντιμετωπίζεις την ίδια βαθιά απόγνωση. Κι έτσι συνειδητοποιείς πόσο ρηχή ήταν η προηγούμενη ευφορία. Πόσο ρευστές, ανούσιες και φθηνές ήταν οι αξίες που υπηρετούνταν μέχρι χθες.
Αυτό που θέλω να πω εδώ είναι ότι το φως στο τούνελ υπάρχει. Πρέπει πρώτα να δείξουμε εμπιστοσύνη στους εαυτούς μας, αλλά και στους άλλους. Να αναρωτηθούμε ποιοι είμαστε και τι θέλουμε. Να αναρωτηθούμε όχι μόνο για το ατομικό μας συμφέρον και καλό, αλλά και για τους άλλους, για το συλλογικό συμφέρον και καλό. Na αδράξουμε την ευκαιρία και να νοηματοδοτήσουμε εκ νέου τη ζωή μας. Το τρένο δε θα μας πλακώσει, δε θα περάσει από πάνω μας, γιατί πολύ απλά δεν θέλουμε να αφανιστούμε. Όποιος θέλει να μας το πει. Το φως στο τούνελ υπάρχει κι αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να πείσουμε όσο το δυνατό περισσότερους ανθρώπους ότι δεν έρχεται το τρένο επάνω μας. Αν κάποιοι θέλουν να μας κάνουν να το πιστέψουμε, έχουν πονηρούς σκοπούς ή απλά έχουν νοσήσει τόσο απ’ το φθόνο που νομίζουν ότι αυτοί, μόνοι τους θα σώσουν τον κόσμο. Πρέπει να τους αποτρέψουμε. Ζώντας με το φόβο θα γίνουμε ακόμα πιο πειθήνιοι, ακόμα πιο απελπισμένοι. Αυτή είναι η επίδραση του σοκ, οποιουδήποτε σοκ. Για την Ελληνική κοινωνία, δεν είναι το Μνημόνιο το σοκ, είναι η δική της απαξία προς τον Άνθρωπο, προς την ίδια τη Ζωή. Έχουμε απαξιώσει την ίδια τη ζωή, έχουμε γίνει εχθροί ο ένας του άλλου και συνεργαζόμαστε μόνο όταν είναι να εξοντώσουμε κάποιον ή κάτι. Έχουμε απαξιώσει τη δημιουργία, το μοίρασμα, τη χαρά, την αγάπη. Βλέπουμε παντού εχθρούς. Το φως στο τούνελ υπάρχει. Είναι το φως που έχει καθένας μέσα του, η λύση που έχει καθένας για την προσωπική του κατάσταση. Πρόκειται για μια ατομική αλλά και για μια συλλογική αλλαγή. Για καινούργια παραδείγματα. Για νέες ιεραρχήσεις αξιών. Για μια καινούργια κοινότητα. Θα πονέσουμε, θα νιώσουμε τη ματαίωση και τα παράπονα (γιατί σ’ εμάς), αλλά στο τέλος θα δικαιωθούμε. Το φως στο τούνελ υπάρχει, αν ψάξουμε μέσα σας και θα το δούμε. Ψάξτε γύρω σας, στους ανθρώπους που αγαπάτε και θα το δείτε. Μην πηγαίνετε μακριά. Το φως στο τούνελ υπάρχει.

Το ρεπορτάζ αγοράς στο περιοδικό των The New York Times είναι τρομακτικό. «Καθώς όλο και περισσότερες πολιτείες επιτρέπουν την οπλοκατοχή, οι βιομηχανίες όπλων κατασκευάζουν περίστροφα που είναι πιο φανταχτερά, πιο θηλυκά και ρίχνονται πιο εύκολα σε μια τσάντα». Οι βιομηχανίες στις ΗΠΑ λοιπόν ανταποκρίνονται στη ζήτηση και στη νέα ανάγκη, φτιάχνοντας προϊόντα για κάθε γούστο και βαλάντιο. Το γεγονός ότι η παραγωγή και η διάθεση όλο και περισσότερων όπλων, αντί να μειώνει την ανασφάλεια, την αυξάνει, άραγε περνάει απ’ το μυαλό κάποιου; Υποτίθεται ότι τα όπλα κάνουν τους κατόχους τους πιο ασφαλείς. Όταν όμως αποκτήσουν όλοι όπλα, κανείς δεν θα είναι πια ασφαλής… Νομίζω ότι σ’ αυτό το θέμα, ευτυχώς, η Ευρώπη ακόμα δεν έχει ενδώσει…