Κατηγορία: Τηλεόραση

Σεναριολογία, εικοτολογία, κουτσομπολιό, άσκηση πολιτικής και μικροπολιτικής, η εικόνα της δημοσιογραφίας μας σήμερα.

Θυμάμαι πόσο συγκλονισμένος ήμουν την πρώτη φορά που είδα Γαλλικό δελτίο ειδήσεων. Παρότι υπήρχε εν εξελίξει ένα πάρα πολύ μεγάλο γεγονός, ο παρουσιαστής προλόγισε το ρεπορτάζ, ύστερε έπαιξε το ρεπορτάζ των τριών λεπτών και το δελτίο συνεχίστηκε για μερικά ακόμα λεπτά, με ισορροπία εθνικών και παγκόσμιων ειδήσεων. Το ολο πράγμα δεν κρατούσε πάνω από 10-12 λεπτά. Βλέποντάς το είχες πάρει μια σφαρική εικόνα του τι συμβαίνει στη Γαλλία και στον κόσμο. Αν ήθελες περισσότερη ανάλυση, μπορούσες να παρακολουθήσεις το τοκ-σοου που ακολουθούσε σε κάποιο άλλο κανάλι, στο οποίο αναλυόταν το επίκαιρο θέμα με καλεσμένους κ.λπ. Κάπως έτσι λειτουργούν όλα τα μεγάλα ειδησεογραφικά κανάλια στον αναπτυγμένο κόσμο. Στην Ελλάδα, αυτά τα δύο είδη έχουν αναμειχθεί σ’ ένα προϊόν. Τα δελτία ειδήσεων μπορεί να κρατούν μέχρι και παραπάνω από μια ώρα… και είναι ολοφάνερο ότι δεν έχουν στόχο μόνο να ενημερώνουν αλλά και να συμμετέχουν στην άσκηση της πολιτικής και της μικροπολιτικής.

Τους τελευταίους μήνες η χώρα συγκλονίζεται από ιστορικά πολιτικά γεγονότα, από την σοβαρότερη πολιτική αστάθεια των τελευταίων χρόνων και τις επιπτώσεις των αδιεξόδων που συσσωρεύτηκαν εδώ κι δεκαετίες. Οι βασικοί πόλοι ενημέρωσης, τα παραδοσιακά και κυρίαρχα Μέσα της χώρα μας αποδεικνύονται εξίσου κατώτερα των περιστάσεων.

Η βασική δουλειά των κυρίαρχων Μέσων μας, με κάποιες εξαιρέσεις φυσικά, είναι το σχόλιο, η ερμηνεία, η εικασία, και η πρόβλεψη. Ελάχιστοι κάνουν πλέον ουσιαστική έρευνα στη χώρα ή μιλούν για τα γεγονότα. Απεναντίας το σχόλιο εξακολουθεί να γνωρίζει μεγάλες δόξες. Και μαζί: οι αδιασταύρωτες πληροφορίες, οι κάθε λογής φήμες, τα σχόλια που διακινούνται ως γεγονότα, τα παραπολιτικά κουτσομπολιά, η παραπληροφόρηση για την οποία κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη. Η Ελληνική δημοσιογραφία, με φωτεινές εξαιρέσεις όπως είπα, επιδίδεται σε κάτι που έχει ειδικευτεί τις τελευταίες δεκαετίες: στην μικροπολιτική. Ψύθιροι, σφυρίγματα και σινιάλα είναι τα φετίχ της. Η Ελληνική δημοσιογραφία συζητά κι ερμηνεύει απ´ το πρωί μέχρι το βράδυ για πρόσωπα και σενάρια. Κάνει εικασίες που τις παρουσιάζει σαν βεβαιότητες και ουσιαστικά ρέπει προς την άσκηση πολιτικής. Στρέφει την προσοχή των πολιτών σε περιττές λεπτομέρειες, χειραγωγεί πολιτικούς, εκβιάζει με κάθε τρόπο το ενδιαφέρον όλων μας, χωρίς να λέει τίποτα σημαντικό στην ουσία. Σε μεγάλο βαθμό φλυαρεί ακατάπαυστα μόνο και μόνο για να δικαιολογεί τη διαφήμιση που λαμβάνει. Με άλλα λόγια, είναι κι αυτή μέρος του προβλήματος. Με τη διαφορά ότι ελάχιστοι μπορούν να την καταστήσουν συνυπεύθυνη. Δυστυχώς, η κριτική των Μέσων, εντός των Μέσων, είναι κάτι που μόνο στις πραγματικά πολιτισμένες χώρες μπορεί να συμβεί.

Κι όμως, υπάρχει χώρος για μια πραγματικά συγκροτημένη, εστιασμένη, πλουραλιστική και άξια δημοσιογραφία. Το Διαδίκτυο είναι πιθανότατα ο φυσικός της χώρος. Ελπίζω να την δούμε ν’ αναπτύσσεται στο άμεσο μέλλον αντικαθιστώντας το παρωχημένο μοντέλο και προϊόν των σημερινών Μέσων.

Κάτι καινούργιο έχει ήδη ξεκινήσει να κάνει την εμφάνισή του. Στα καταστήματα πωλούνται ήδη τηλεοράσεις με πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Τί συμβαίνει; Μήπως η τηλεόραση όπως τη γνωρίζαμε φτάνει στο τέλος της; Δε θέλω να υποδυθώ τον προφήτη, αλλά η ώρα αυτή πλησιάζει.

Ο Ζαν-Λουί Μισικά έχει γράψει σχετικό βιβλίο εδώ και πέντε χρόνια: «Το τέλος της τηλεόρασης».

Είναι σύνηθες να δαιμονοποιούμε ένα τόσο κυριαρχικό και δημοφιλές Μέσο όπως η τηλεόραση. Το κάνουμε συχνά όσοι χρησιμοποιούμε πολύ το Διαδίκτυο. Ως καθημερινός χρήστης των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, των μπλογκ και του Διαδικτύου, έχω να σας πληροφορήσω ότι η τηλεόραση βλάπτει σοβαρά την υγεία. Το ίδιο μπορούν να σας πουν κι αρκετοί άλλοι. Την καθαρή πληροφορία μπορείτε πλέον να τη βρείτε πλουσιοπάροχα στο Διαδίκτυο, όπως επίσης και το σχολιασμό της. Σε μεγάλη αφθονία. Τί τον θέλετε λοιπόν τον πρωϊνό σχολιαστή που αναμασά τα ίδια και τα ίδια, μόνο και μόνο για να κάνει πολιτική του καφενείου και να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα μιας δράκας ανθρώπων;

Κι όμως στην τηλεόραση επενδύθηκαν πολλές ελπίδες της ανθρωπότητας. Και το μόνο που έκανε αυτή ήταν να ΜΗ διαψεύσει τις προσδοκίες για διασκέδαση, για διασκέδαση όμως -όπως έγραφε ο Πόστμαν- μέχρι θανάτου. Ενημεροδιασκέδαση, διασκέδαση επενδυμένη με ενημέρωση, διασκέδαση για πάντα. Η επανάσταση της τηλεόρασης ήταν τελικά μια επανάσταση της διασκέδασης. Το τηλεοπτικό προϊόν έγινε πάνω απ’ όλα ένα διασκεδαστικό προϊόν, ένα ευχάριστο κι εύπεπτο θέαμα. Οι κανόνες που μπήκαν στην τηλεόραση ευνόησαν την πώληση προϊόντων δια της διαφήμισης (κρυφής και φανερής), και σταμάτησαν στη διασκέδαση. Η ενημέρωση έπεσε κι αυτή θύμα της. Το περιτύλιγμα έφτασε να είναι πιο σημαντικό κι απ’ το ίδιο το προϊόν…

Τώρα, το Διαδίκτυο τα αλλάζει όλα αυτά. (περισσότερα…)

Από ένα λάθος, την προηγούμενη εβδομάδα, βρέθηκα να χαζεύω κυριολεκτικά τη μεσημερινή ζώνη των τηλεοπτικών σταθμών μας. Κάνοντας αδιάκοπα ζάπινγκ, και μην αντέχοντας την αβάσταχτη ελαφρότητα των εκπομπών, σκοντάφτω σε μια απ’ αυτές στο κανάλι STAR. Η παρουσιάστρια μιλά για κάποιο διαγωνισμό, φορά ένα ρούχο με πάρα πολύ βαθύ ντεκολτέ και κρατά ένα μάτσο με χαρτονομίσματα των 50 Ευρώ, τα οποία κουνά πέρα δώθε. Δεν πιστεύω στα μάτια μου. Υποτίθεται ότι διανύουμε την πιο δύσκολη φάση της πρόσφατης ιστορίας μας κι αυτοί οι άνθρωποι επιδεικνύουν μια προκλητική αδιαφορία για όσα συμβαίνουν. Δε λέω ότι πρέπει να φορέσουν μαύρες πλερέζες. Αλλά να κουνάς χρήματα μπροστά στα πρόσωπα των ανθρώπων, προσφέροντάς τους μαζί και την υπόσχεση για σεξ… Πόσο πιο χαμηλά θα πέσει το επίπεδο για να προσελκύσει το αχόρταγο και κουρασμένο βλέμμα του θεατή; Εκεί στο STAR φαίνεται ότι έχουν μεγάλες φιλοδοξίες. Μπορεί και να πιστεύουν ότι κάνουν αντίσταση σ’ όσα μας περιβάλλουν, δίνοντάς μας αισιόδοξες εικόνες. Βέβαια, όλοι ξέρουν ότι βάζοντας στο ίδιο πλάνο μια γυναίκα που κουνά λεφτά επιδεικνύοντας το ντεκολτέ της, παραπέμπει σε σκέψεις που στο κέντρο έχουν τη συναλλαγή και στόχο το σεξ. Ή και το αντίθετο. Αν για το κανάλι είναι το σεξ και το χρήμα τα αντίδοτα στην κρίση, ας μη μας παροτρύνει να εκπορνεύσουμε ή να εκπορνευτούμε. Ας μας βοηθήσει να βγάλουμε κι εμείς λεφτά με τον τίμιο τρόπο, όπως κι ο ιδιοκτήτης του καναλιού. (περισσότερα…)