Σ’ ένα πρόσφατο άρθρο του στο περιοδικό New Yorker, ο συγγραφέας Malcolm Gladwell, έκανε δριμεία κριτική στους ευαγγελιστές των social media. Ουσιαστικά, ο συγγραφέας είπε ότι ο ακτιβισμός στα social media είναι αναποτελεσματικός. Μ’ άλλα λόγια, κατά τον Gladwell, αυτό που γίνεται στα social media δεν είναι καν ακτιβισμός, αλλά μια μορφή συμμετοχής των χρηστών σε κάποιες δημόσιες εκδηλώσεις στήριξης και διαμαρτυρίας διάφορων τάσεων. Η επιχειρηματολογία του βασίζεται στη διάκριση των όρων ακτιβισμός και social media.

Απ’ τη μια ο ακτιβισμός είναι μια υψηλού ρίσκου δράση, απαιτεί ισχυρούς δεσμούς μεταξύ των συμμετεχόντων, μια ιεραρχική δομή οργάνωσης και πραγματικές θυσίες απ’ την πλευρά των πολιτών, ενώ απ’ την άλλη τα social media αφορούν σε χαμηλού ρίσκου δραστηριοποίηση, δημιουργούν χαλαρούς δεσμούς μεταξύ των χρηστών, βασίζονται σε δίκτυα κι όχι ιεραρχίες, ενώ δεν αξιώνουν πραγματικές θυσίες, μερικά κλικ μπορούν να είναι αρκετά.
Ως διάκριση όρων, το σχήμα του Gladwell γενικά με βρίσκει σύμφωνο. (περισσότερα…)

Ευθύνη
1. Αναλαμβάνω την ευθύνη όσων δημοσιοποιώ. Όποιος θίγεται απ’ τις δημοσιεύσεις μου γνωρίζει σε ποιόν να απευθυνθεί.

Εμπιστοσύνη
2. Επιθυμώ να είμαι άξιος της εμπιστοσύνης των άλλων. Όσοι με διαβάζουν να είναι σε ισότιμη θέση απέναντί μου.

Διαφάνεια
3. Επιλέγω τη διαφάνεια. Κανείς δε μου υπαγορεύει το περιεχόμενό μου. Ακόμα κι αν δέχομαι διαφήμιση ή χορηγείες το κάνω γνωστό.

Διαύγεια
4. Δε θέλω να συμβάλω στη γενικευμένη σύγχιση, θολώνοντας τα νερά. Δημοσιεύω καθαρά κι έντιμα τη γνώμη ή τα στοιχεία που έχω στη διάθεσή μου, με μόνο στόχο την αποκάλυψη της αλήθειας, χωρίς να αφήνω την ελάχιστη υποψία ότι το κάνω για ύποπτους λόγους.

Κρίση
5. Επιζητώ να κριθώ απ’ τους αναγνώστες μου. Αλλάζοντας ταυτότητες δεν επιτρέπω στους άλλους να με κρίνουν.

Συνέπεια
6. Θέλω να είμαι συνεπής. Μεταξύ των λόγων και των πράξεών μου θέλω να υπάρχει αντιστοιχία. Διασταυρώνω συνεχώς.

Σεβασμός
7. Διεκδικώ να με σέβονται γι’ αυτό και αποφεύγω τις προσωπικές επιθέσεις.

Αξιοπιστία
8. Μ’ ενδιαφέρει να είμαι αξιόπιστος στη συνείδηση των αναγνωστών μου. Θέλω όταν με διαβάζουν να γνωρίζουν ότι τους μιλάει ένας ευσυνείδητος πολίτης.

Δικαιοσύνη
9. Θέλω να είμαι δίκαιος. Να είμαι σε θέση δημόσια να παραδεχτώ το λάθος μου.

Παρρησία
10. Θέλω να είμαι ελεύθερος κι ελευθερόστομος. Να μπορώ να υποστηρίζω τη γνώμη ή τις έρευνές μου με το πρόσωπό μου αντιμετωπίζοντας τις όποιες προκλήσεις. Αν το πράξουμε όλοι, μια δημοσιογραφία πιο δίκαιη κι ανθρώπινη θα δημιουργηθεί.

Δικαίωμα

+1 Υποστηρίζω το δικαίωμα του καθενός στην ανωνυμία όταν οι δημοσιεύσεις, οι έρευνες ή οι απόψεις του, τον εκθέτουν σε κίνδυνο για τη ζωή ή τη δουλειά του.

Ανέκαθεν δημιουργούσαμε πρόσωπα, «περσόνες», ταυτότητες, εναλλακτικές εικόνες του εαυτού. Να ανοιγοκλείνουμε το στόμα μας ως άλλοι, να γυμνάζουμε τους μύες του χεριού παριστάνοντας κάτι, να εμφανιζόμαστε στην πλανητική σκηνή μασκαρεμένοι. Ως εδώ καλά. Είναι ανθρώπινο να διάγουμε παράλληλες ζωές, να επινοούμε, να κατασκευάζουμε πιθανές εκδοχές της ψυχής μας. Το να μη θες να εκτεθείς με το πραγματικό σου όνομα, το να αναζητάς καταφύγιο σε ψευδώνυμα κι ετερώνυμα, είναι βεβαίως κάτι θεμιτό. Αν σε ανακουφίζει απ’ το βάρος της ύπαρξής σου, γιατί όχι; Αν σου επιτρέπει να υπάρχεις πιο χαλαρός, πιο κοινωνικός, πιο ελεύθερος, γιατί όχι; Ακόμα κι αν η ανωνυμία σου επιτρέπει πότε πότε να μισείς πιο ευχάριστα το διπλανό σου, γιατί όχι; Ποιητές τη χρησιμοποίησαν, γνωστοί συγγραφείς (τί παράδοξο!), αγωνιστές και πολλοί άλλοι. Απ’ την ψευδώνυμο Ελύτη ως τον ετερώνυμο Πεσσόα και τον κουκουλοφόρο κομαντάντε Μάρκος, πολλές ήταν οι δόξες της ξένης και της κάλπικης υπογραφής. Ως εδώ καλά. Μια επιλογή είναι. Που μπορεί μάλιστα να απελευθερώνει και να προστατεύει. Κάποιες φορές ωστόσο μπορεί να είναι και παθολογική. Αλλά κι αυτό θεραπεύεται, καταστέλλεται. Αν όμως η ανωνυμία και η ψευδωνυμία γενικευόταν; Αν χρησιμοποιούνταν ως κανόνας της ανθρώπινης επικοινωνίας; Σε τί θα χρησίμευαν οι ταυτότητες και τα ονόματα; Αν όλοι χρησιμοποιούσαμε «πλαστά» διαβατήρια, τί νόημα θα είχε το «αυθεντικό»; (περισσότερα…)