Πλαίσιο αρχών και αξιών για δημοσιογραφικά blog (μια πρόταση)

Θέλουμε έντιμους δημοσιογράφους; Θέλουμε ανεξάρτητους πολίτες που δημοσιογραφούν; Θέλουμε αξιόπιστα Νέα Μέσα; Αν ναι, πρέπει κατά τη γνώμη μου να συμφωνήσουμε σ’ ένα δεσμευτικό πλαίσιο αρχών και αξιών.

Το έχω γράψει στο βιβλίο μου και σε δεκάδες αναρτήσεις σ’ αυτό το blog: τα νέα Μέσα είναι μια σπάνια ευκαιρία να εφεύρουμε εκ νέου τη δημοσιογραφία. Βέβαια είναι πολλοί εκείνοι που έχουν συμφέρον να μην αλλάξει ΤΙΠΟΤΑ. Είναι πολλοί εκείνοι που βολεύονται απ’ την παρούσα κατάσταση των παραδοσιακών Μέσων. Ένας Τύπος άσφαιρος, ένας Τύπος αγορασμένος, ένας Τύπος χωρίς αξιοπιστία, ΚΙΤΡΙΝΟΣ, ΡΟΖ, ΓΚΡΙ, ΜΑΥΡΟΣ, χωρίς ανεξαρτησία, χωρίς ουσιαστική ελευθερία, ένας Τύπος, κατ’ ευφημισμό μόνο, «οξυγόνο της δημοκρατίας». Εκδότες που χρησιμοποιούν τα Μέσα ως οχήματα για άλλες δραστηριότητες, Μέσα σε ελάχιστα χέρια, δημοσιογράφοι είτε σταρ, είτε οκνηροί και φιμωμένοι, αναγνώστες και θεατές υπνωτισμένοι, ιδού το κλειστό κύκλωμα των Μέσων μας. Απ’ την άλλη, τα Νέα Μέσα, τα blog, τα social media, έχουν γίνει αντιληπτά ως παράλληλες πλατφόρμες εξάσκησης των ίδιων πρακτικών. Εκβιασμοί, πληρωμένα ποστ, ψευδοϊστολόγια, κρυμμένες διαφημίσεις, και πάλι εκβιασμοί, ξεκαθαρίσματα λογαριασμών, όλες οι γνωστές παθογένειες των παραδοσιακών Μέσων έχουν μεταφερθεί τώρα μεγαλοπρεπεώς στα ιστολόγια και τα κοινωνικά δίκτυα. Τα διαδικτυακά μας Μέσα αντανακλούν ευκρινώς τα αδιέξοδα των παραδοσιακών μας Μέσων και κατ’ επέκταση της κοινωνίας.

Οι προοπτικές του blogging και των Νέων Μέσων είναι δεδομένες. Τις αντέχουμε όμως; Θέλουμε πραγματικά Νέα, ανεξάρτητα, ελεύθερα και ανοιχτά, κοινωνικά Μέσα; Θέλουμε πραγματικά ανεξάρτητους δημοσιογράφους και πολίτες που δε λογοδοτούν σε κανέναν παρά στους εαυτούς τους; Αν θέλουμε σοβαρά μια άλλη, υγιή δημοσιογραφία (γιατί έχω πολλούς λόγους να πιστεύω ότι είναι πολλοί εκείνοι που ΔΕΝ θέλουν), πρέπει να προχωρήσουμε σε μια σειρά αποφάσεων για να διασφαλίσουμε την αξιοπιστία και τη δημοκρατικότητα των Νέων Μέσων.

Να συμφωνήσουμε σε μια δεοντολογία.
Να δικτυωθούμε με ανάλογες πρωτοβουλίες του εξωτερικού.
Να απομονώσουμε τις παθογενείς χρήσεις.

Έχουμε μεγάλη δύναμη που μπορούμε να την κατευθύνουμε σε δίκαιους σκοπούς και σε ουσιαστικές έρευνες. Μπορούμε να επιστρέψουμε στις αρχές και τις αξίες της δημοσιογραφίας. Μπορούμε να μην εκπέσουμε στην κυνική αντίληψη των ημερών. Και ακηδεμόνευτα να αυτοοργανωθούμε.

Η πρότασή μου προς blogger που έχουν δημοσιογραφικά blog ή και σελίδες δημοσιογραφικού περιεχομένου, προς πολίτες που εκφέρουν δημόσια άποψη ή δημοσιογραφούν, είναι να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο δεσμευτικών αρχών και αξιών. Θα μπορούσε να είναι ένας κώδικας δεοντολογίας όπως εκείνος που είχε αποτολμηθεί απ’ τον E-lawyer. Δε γνωρίζω το όνομα της πρωτοβουλίας, δε γνωρίζω το ακριβές περιεχόμενο, ούτε και τις πρακτικές λεπτομέρειες, αλλά γνωρίζω ότι είναι μια άμεση κι επείγουσα προτεραιότητα.

Ιδού τρεις πολύ βασικές αρχές που προτείνω:

1. Ελευθερία των δημοσιεύσεων. Δε με αφορά αν είσαι δεξιός, αριστερός, κεντρώος ή αναρχικός. Μου αρκεί να σέβεσαι και να τηρείς τις δεσμεύσεις που έχουμε αναλλάβει όλοι.
2. Επωνυμία. Χωρίς αυτή θολώνουν τα νερά. Κανείς άλλος δε μπορεί να πάρει την ευθύνη των γραφόμενών σου: πρέπει να το κάνεις θαρραλέα εσύ.
3. Διαφάνεια. Δέχεσαι διαφήμιση; Να το γνωρίζουμε. Δέχεσαι χορηγείες από εταιρείες ή πληρώνεσαι από κάποιο κόμμα, φορέα κ.λπ.; Είσαι έμμισθος υπάλληλος κάποιου; Να το γνωρίζουμε.

Αν υπάρξει ενδιαφέρον να το προχωρήσουμε θα επανέλθω σύντομα.

20 Comments

  1. Με εκπλήσσει που ένας άνθρωπος που είναι δημοσιογράφος και blogger έχει τόση άγνοια και για τα δύο (διαβάζω κάπου πως έγραψες και το μοναδικό βιβλίο για τα blogs!).

  2. Νομίζω ότι η επωνυμία είναι εσφαλμένη ως διατύπωση. Μάλλον εννοείται η «Υπευθυνότητα», η ανάληψη ευθύνης, χωρίς απαραίτητα να έχει κάποιος μόνιμα την ταυτότητά του σε κοινή θέα.

    Κατά τα άλλα, είναι μια πολύ καλή διατύπωση του αυτονόητου.

      1. Μη μας διαφεύγει το ότι είμαστε *ήδη* καταγεγραμμένοι (με ονοματεπώνυμο, διεύθυνση και ηλεκτρονικό ίχνος). Έχουμε δηλαδή μια διαδικτυακή ταυτότητα. Αν παρεκτραπώ, μπορείς να κινηθείς εναντίον μου και το αντίστροφο.

        Δεν υπάρχει λόγος όμως να παραβιάζεται η ιδιωτικότητα όποιου δεν το επιθυμεί, περιφέροντας υποχρεωτικά τα ταυτοποιητικά του στοιχεία δημόσια στο διαδίκτυο. Ίσα ίσα, εδώ λέμε (βλ. Πειρατικά Κόμματα ανά τον κόσμο) να *μειωθεί* η ποσότητα ταυτοποιητικής πληροφορίας που καταγράφεται (από ISP και κρατικές υπηρεσίες).

  3. Το όλο concept μου θυμίζει μια κουβέντα που είχα με τον καθηγητή θρησκευτικών μου στο σχολείο. Έλεγε ότι όσοι ακολουθούν τους κανόνες που έχει θέσει ο θεός είναι καλοί άνθρωποι, κ εγώ του έλεγα ότι το πράγμα πάει αντιστροφα: όσοι είναι καλοί άνθρωποι δε χρειάζονται τους κανόνες (κ όσοι είναι κακοι, δε θα αλλάξουν έτσι απλά).
    Πάντα θα υπάρχουν καλοί κ κακοί. Άνθρωποι κ bloggers. Η θέσπιση κανόνων (κ μάλιστα δεσμευτικών όπως λες) σε τι εξυπηρετεί;

    1. Αναφέρομαι σε αξίες και αρχές. Όποιος θέλει τις ακολουθεί. Χωρίς δέσμευση απέναντι στους άλλους (και στον εαυτό μας) είμαστε εντελώς ανάξιοι της εμπιστοσύνης των άλλων (αλλά και του ίδιου του εαυτού μας).

      1. Ας πούμε ότι κάνω μία δημοσίευση μιας είδησης ή ενός άρθρου-άποψης. Σε τι εξυπηρετεί το ονοματεπώνυμό μου στο κάτω μέρος; Παραθέτω μερικές σκέψεις:

        α) Οκ, θα εξυπηρετούσε τη ματαιοδοξία μου, αν αυτός ήταν ο σκοπός μου. Να ξέρουν όλοι ότι εγώ είμαι αυτός που τράβηξε την αποκαλυπτική φωτογραφία ή που έκανε την γαμάτη ανάλυση της επικαιρότητας κτλ. Αδιάφορο…

        β) Θα προσέθετε στην αξιοπιστία μου; Π.χ. θα σκεφτόταν ο αναγνώστης «το λέει ο τάδε, άρα αλήθεια θα είναι»; Μα ΔΕΝ ΘΕΛΩ ΤΕΤΟΙΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ! Δε θέλω να με πιστεύουν (ούτε εμένα ούτε κανέναν) απλά και μόνο επειδή είμαι εγώ. Θέλω να πιάνουν την είδηση, να την ψάχνουν, να τη διασταυρώνουν. Έτσι δημιουργείται μία κουλτούρα του αναγνωστικού κοινού που λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στην παραπληροφόρηση.

        γ) Μήπως θα με απέτρεπε από το να γράψω χυδαιότητες ή ψέμματα; Όποιος ασχολείται με το διαδίκτυο πάνω από ένα εικοσιτετράωρο ξέρει ότι μπορεί να έχει πολλαπλές ταυτότητες, άλλες «σοβαρές» και επώνυμες, και άλλες ανώνυμες. Άρα δεν διαφυλάσσεται κανείς από τίποτα. Μπορώ να είμαι ο Τάδε Ταδόπουλος, επώνυμος, έγκριτος και σεβαστός blogger, και ταυτόχρονα να γράφω εμετικά κείμενα ανώνυμα ή με διαφορετική υπογραφή. Ποιος θα το καταλάβει;

        Άρα; Σε τι εξυπηρετεί η αυτόβουλη κατάθεση προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο;

      2. α) Η ματαιοδοξία είναι μια μόνο όψη των όσων φέρει η επωνυμία.
        β) Δε μπορούμε να περιμένουμε απ’ τον αναγνώστη να διασταυρώνει τις ειδήσεις. Χρειαζόμαστε υπεύθυνους ανθρώπους που δημοσιεύουν ό,τι γνωρίζουν, ερευνούν κ.λπ. με το όνομά τους.
        γ) Καθένας κρίνεται απ’ τη στάση του, τα λόγια και τις πράξεις του. Στην οχλοκρατία, στο λεγόμενο ανώνυμο πλήθος δημιουργούνται συνθήκες ακρισίας. Νομίζω ότι αν επωφελείται κάποιος απ’ την ανωνυμία είναι η εξουσία. Καλύτερα ανώνυμες περσόνες παρά επώνυμοι υπεύθυνοι πολίτες….

  4. Δεν τον ξέρω τον κ. Ανδριωτάκη (και μετά από αυτά που έγραψε, ούτε και θέλω να τον γνωρίσω), αλλά είναι σαφές για μένα ότι είναι είτε απλά ανόητος ως θύμα της κυρίαρχης προπαγάνδας είτε αποτελεί τσιράκι και προπαγανδιστής υπέρ του σύγχρονου «πανοπτικού» ολοκληρωτισμού που φαίνεται να μαστίζει όλο και περισσότερο τις δυτικές κοινωνίες.
    Τέτοιοι άνθρωποι είναι εξίσου επικίνδυνοι με τους διαπλεκόμενους, τους αυριανιστές και τους εκβιαστές. Και, φυσικά, δεν περιμένω να αλλάξουν μυαλό, όσα επιχειρήματα και να τους παραθέσουμε. Είναι βαθιά διεφθαρμένοι.

    1. Οι προσωπικές επιθέσεις δε βοηθούν. Επιθέσεις στις απαράδεκτες (κατ’ εμέ) απόψεις περί «επωνυμίας» που αναδύθηκαν (τί τάιμινγκ!) με την δολοφονία Γκιόλα, ΟΚ, να κάνουμε, κι εγώ μαζί σου. Αλλά το να λες στον καθένα «είσαι τσιράκι», «διεφθαρμένος» κ.ά. είναι… Τροκτικισμός 🙂

      Φιλικά μιλώντας, πάντα.

  5. @potmos Και το φύλο σου δεν το επέλεξες αλλά όπως και το όνομά σου μπορείς να το αλλάξεις. Σου είναι χρήσιμο να έχεις ένα όνομα, όπως είναι χρήσιμο και σε όλους μας. Είναι σημείο αναφοράς το όνομα, κι είναι εγγύηση απαραίτητη συχνά. Μπορείς να το αλλάξεις, μπορείς να το κάνεις όπως θες, αλλά το χρειάζεσαι. Είναι σύμβαση αποδεκτή κατά τη γνώμη μου. Μπορεί κάποτε να γίνει περιοριστικό, και καταλαβαίνω ότι μπορεί κάποιος να θέλει να το αποποιηθεί, αλλά δεν τον εμποδίζει κανείς να φτιάξει ένα καινούργιο.

  6. Συμφωνω οτι πρεπει να αναλαμβανουμε ολοι με θαρρος την ευθυνη των πραξεων μας.
    Σε ολη μου τη ζωη αυτο κανω, επωνυμα και δημοσια εκφραζω τις αποψεις μου,και φυσικα μερικες φορες, οχι χωρις κοστος.Ομως αισθανομαι περιφημα γι αυτο και δεν το εχω μετανιωσει.
    αναδημοσιευω στο blog μου το κειμενο.
    http://solygeia.blogspot.com/2010/07/blog.html

  7. «τα νέα Μέσα…»
    2010 και επειμένετε να αποκαλείτε τεχνολογίες δεκαετιών «νέα μέσα». Κακή εισαγωγή, μου χάλασε τη διάθεση, αλλά δε βαριέσαι…προχωρώ.

    Το υπόλοιπο του άρθρου σας ακούγεται γνωστό, οικείο. Έχει γραφεί άπειρες φορές, χρόνια προτού στην ημεδαπή ανακαλύψουμε τα «νέα μέσα». Δε θα υπεισέλθω, τα παραδείγματα είναι άπειρα και η μηχανή αναζήτησης ένα click μακριά.

    Ας έλθω στην ουσία. Γράφετε:
    «Απ’ την άλλη, τα Νέα Μέσα, τα blog, τα social media, έχουν γίνει αντιληπτά ως παράλληλες πλατφόρμες εξάσκησης των ίδιων πρακτικών […] Τα διαδικτυακά μας Μέσα αντανακλούν ευκρινώς τα αδιέξοδα των παραδοσιακών μας Μέσων και κατ’ επέκταση της κοινωνίας»
    και συμφωνώ απόλυτα καθόσον ως γνήσια συντηρητική και άτολμη μπανανία, από τη μία αργήσαμε να υιοθετήσουμε το διαδίκτυο και από την άλλη, έρμαια των φοβικών αγκυλώσεων και της υποκουλτούρας μας, θεωρήσαμε (για άλλη μια φορά) το νέο ως άλλη έκδοση του παλαιού και προσαρμόσαμε το καινούριο στο παρωχυμένο και όχι vice versa.

    Η διαφωνία μου είναι στο υπόλοιπο άρθρο, περί δεοντολογίας και πλαισίου «δεσμευτικών αρχών και αξιών», δοκιμασμένες πρακτικές των παλαιών μέσων που είχαν «φοβερή επιτυχία», αν μη τι άλλο, όπως αποδεικνύεται στην πράξη. Απορώ πως πρακτικές αμφίβολης αποτελεσματικότητας στα παραδοσιακά μέσα της κλειστής, μονόδρομης επικοινωνίας πιστεύετε πως θα έχουν νόημα σε ένα σύστημα ανοικτό και αμφίδρομο…

    Απ’ όσο καταλαβαίνω το μόνο επιχείρημα υπέρ της επωνυμίας είναι οι περιπτώσεις συκοφαντίας και εκβιασμών, αυτό όμως είναι θέμα θεσμικού πλαισίου και όχι κάποιας συμφωνίας κυρίων. Στο κάτω κάτω το είπατε και μόνος σας, είναι παθογένεια του προϋπάρχοντος (ελληνικού) συστήματος .

    Σε κάθε άλλη περίπτωση η ανωνυμία δεν αποτελεί πρόβλημα, είναι μάλιστα και ένας πολύ καλός τρόπος να επικεντρωθείς στην ουσία των λεγομένων και όχι στον εκφραστή τους.

    Συγγνώμη αν κούρασα

    1. Τους κανόνες και τους κώδικες φυσικά και πολλοί τους καταπατούν, όπως και τα θεσμικά πλαίσια. Εδώ όμως μιλάω για κάτι διαφορετικό, το οποίο θα προσδώσει μεγαλύτερη αξία στη δημοσιογραφία των πολιτών. Ουσιαστικά θα νομιμοποιήσει τη δράση και θα την καταστήσει ισότιμο συνομιλητή των παραδοσιακών Μέσων. Αλλά αφού δεν το βλέπει κανείς, είμαι υποχρεωμένος να σταματήσω…

  8. Αλλά αφού δεν το βλέπει κανείς, είμαι υποχρεωμένος να σταματήσω…
    …………………………………………………………………………………………………………………….

    Αγαπητέ φίλε Μανώλη, δεν καταλαβαίνω την τόσο εύκολη υποχώρηση σου… από ένα θέμα που πιστεύω πως το έχεις μελετήσει αρκετά , έχεις ενδιαφέρουσες προτάσεις και σε τελευταία ανάλυσή κάποιους τους ενδιαφέρει να προχωρήσει , ενώ κάποιοι άλλοι στεκονται αρνητικά. Αυτό συμβαίνει σε όλα τα πράγματα, δεν
    σημαίνει όμως πως πρέπει να συμφωνούν όλοι για να προχωρήσει μια πρωτοβουλία.
    Εγώ έχω θετικά σχόλια για αυτή την πρωτοβουλία ,σε καλώ λοιπόν να συντάξεις ένα κείμενο το οποίο να σταλεί σε ατομικά blogs και blogger , καλώντας τους να συμμετάσχουν σε αυτή την κίνηση.
    Εγώ προσωπικά δεσμεύομαι να βοηθήσω όσο μπορώ αυτή τη προσπάθεια.

Σχολιο

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s