1Q84

Ένα βιβλίο που διατυπώνει με ακρίβεια ένα κρίσιμο ερώτημα: αν ο κόσμος συγκροτείται γύρω απ’ τις αφηγήσεις μας, ποιός είναι ο αληθινός και ποιός ο ψεύτικος; Μήπως τελικά όταν ερωτευόμαστε όντως ζούμε στον “κόσμο μας”;

Καταλαβαίνουμε την πραγματικότητα μέσω αφηγήσεων. Ο κόσμος συγκροτείται απ’ το σύνολο των αφηγήσεων που τον περιγράφουν. Έτσι τον κατανοούμε, έτσι τον αντιλαμβανόμαστε. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να το κάνουμε αυτό. Χρειάζεται να ακούσουμε μια ιστορία, ένα αφήγημα, για να καταλάβουμε από πού ήρθαμε, πού βρισκόμαστε και πού πάμε. Ο κόσμος είναι ένα βιβλίο. Ο κόσμος είναι μια αφήγηση. Κατ’ επέκταση καθένας διαλέγει να ζήσει στην αφήγηση και στον κόσμο που εκείνος επιλέγει (ή τον επιλέγει;).

Αυτό είναι συνοπτικά το θέμα του τελευταίου βιβλίου του Χαρούκι Μουρακάμι, 1Q84 που κυκλοφορεί στα ελληνικά απ’ τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση Μαρίας Αργυράκη. Το 1Q84 είναι ένα βιβλίο μυθοπλασίας. Στις 1.400 σελίδες του έχεις την ευκαιρία να ζήσεις την ερωτική ιστορία δύο ανθρώπων που συναντήθηκαν σ’ έναν κόσμο, αλλά χρειάστηκε να ταξιδέψουν σ’ έναν άλλο κόσμο για να σμίξουν. Ο κόσμος αυτός επινοήθηκε από άλλους, αλλά είναι εξίσου πραγματικός. Στον κόσμο αυτό βγαίνουν δύο φεγγάρια, αλλά οι άνθρωποι συνεχίζουν να γεννιούνται και να πεθαίνουν.

Ομολογώ ότι δεν ήμουν ποτέ ανάμεσα στους φανατικούς αναγνώστες του μυθιστοριογράφου Χαρούκι Μουρακάμι. Όχι για κάποιο ειδικό λόγο. Απλά, δεν έτυχε να διαβάσω κάτι απ’ το έργο του. Το πρώτο βιβλίο του που διάβασα δεν ήταν καν μυθιστόρημα: το Για τί πράγμα μιλάω όταν μιλάω για το τρέξιμο (εκδ. Ωκεανίδα, μτφρ. Βασίλης Κιμούλης).

Πριν από 2 εβδομάδες ξεκίνησα να διαβάζω το τελευταίο βιβλίο του, το 1Q84 κι ενθουσιάστηκα. Ο Μουρακάμι είναι ένας εξαιρετικός τεχνίτης του λόγου. Έχει συνθέσει ένα τρίτομο συναρπαστικό έργο που κρατά τον αναγνώστη σε διαρκή εγρήγορση. Ο συγγραφέας δημιουργεί έναν κόσμο μέσα σ’ έναν άλλο κόσμο. Μας μεταφέρει στο εμβληματικό έτος 1984, το οποίο για τους ήρωες γεννά ερωτήματα, ερωτηματικά, Questions, Question Marks. Έτσι προκύπτει το Q του τίτλου, έτσι προκύπτει ο παράλληλος κόσμος. Στην κριτική των New York Times διάβασα ότι στα Ιαπωνικά το Q προφέρεται όπως το 9! (περισσότερα…)

Στη Γαλλία οι πολιτικοί κι όσοι ασχολούνται με τα κοινά είθισται να γράφουν βιβλία, πολλά βιβλία. Η δημόσια συζήτηση γίνεται συχνά με αφορμή βιβλία, ενώ πολλοί δημόσιοι διάλογοι καταλήγουν να γίνονται βιβλία. Αν επισκεφθείς ένα βιβλιοπωλείο στη Γαλλία όταν υπάρχει στη δημόσια σφαίρα κάποιο φλέγον ζήτημα, θα δεις τους πάγκους γεμάτους από βιβλία που υποστηρίζουν διάφορες όψεις του. Η κουλτούρα των Γάλλων (ακόμα και η πιο λαϊκή) είναι στενά συνυφασμένη με τον έντυπο λόγο. Διαβάζοντας το μικρό βιβλίο Μια συζήτηση με τον Φρανσουά Ολάντ, που κυκλοφόρησαν πρόσφατα οι Εκδόσεις Πόλις σε μετάφραση Νίκου Νομικού (ουσιαστικά πρόκειται για το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου Το Γαλλικό όνειρο), μου επιβεβαιώθηκε για ακόμα μια φορά η πίστη των Γάλλων στον γραπτό λόγο. Ο σοσιαλιστής υποψήφιος για την προεδρία Φρανσουά Ολάντ γράφει: (περισσότερα…)

Η απάντηση στην ερώτηση του τίτλου είναι προφανώς αρνητική. Ας μειώσουμε δραστικά τα θύματά μας, ας κατέβουμε απ’ την πρώτη θέση των απωλειών Πανευρωπαϊκά, ας κάνουμε κάτι ουσιαστικό για την οδική ασφάλεια και μετά ας κάνουμε και χιούμορ για την οδική μας συμπεριφορά. Μέχρι τότε όμως, ας σεβαστούμε τη μνήμη των χιλιάδων αδικοχαμένων ανθρώπων που σκοτώθηκαν στην άσφαλτο εξαιτίας της εγκληματικής απροθυμίας μιας ολόκληρης κοινωνίας να αλλάξει, να αντιμετωπίσει σοβαρά τα θέματά της και με λίγα λόγια να εκπολιτιστεί.

Την Παρασκευή 3 Μαρτίου στο κανάλι ΑΝΤ1 προβλήθηκε η εκπομπή Galileo που ανάμεσα σε άλλα θέματά της παρουσίασε ένα αφιέρωμα στους Έλληνες οδηγούς. Ομολογώ ότι είναι ό,τι πιο χυδαίο θα μπορούσε να κάνει ένα Μέσο, σε σχέση μ’ ένα τόσο μεγάλο και σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε εδώ και δεκαετίες στη χώρα μας. Αν έχετε χρόνο να δείτε και κάποιο άλλο επεισόδιο αυτής της εκπομπής θα καταλάβετε αμέσως ότι το Galileo είναι ένα πρόγραμμα χαμηλής ποιότητας, που κάνει λέει την επιστήμη διασκέδαση, μ’ έναν λόγο ειρωνικό κι εφηβικό που υποβιβάζει όλα τα θέματα στο επίπεδο της πλάκας και του σαρκασμού.

Όμως το συγκεκριμένο επεισόδιο ήταν πραγματικά εκτός κάθε αποδεκτού ορίου. Στη χώρα με τους περισσότερους νεκρούς και τραυματίες από τροχαία σε ολόκληρη την Ευρώπη, στη χώρα όπου η οδική ασφάλεια είναι ένα εντελώς υποτιμημένο θέμα για την πολιτική και τα Media, βρίσκουμε τηλεοπτικό χρόνο να μιλήσουμε για την απαράδεκτη κατάσταση στους δρόμους μας με φθηνό χιούμορ και ειρωνία; Χωρίς καν να αναφερόμαστε στη θλιβερή στατιστική; Στους χιλιάδες ανθρώπους που έχουν χαθεί άδικα στους Ελληνικούς δρόμους; Θα ήθελα να σας παρακαλέσω να δείτε το σχετικό βίντεο (είναι 20 λεπτά) και μετά να απαντήσετε στα απλά ερωτήματα: Μ’ αυτή την αντιμετώπιση βλέπετε εύκολο να αλλάζει κάτι στην οδική μας ασφάλεια; Αν τα Μέσα, που έχουν βέβαιο διαπαιδαγωγικό ρόλο, αντιμετωπίζουν αυτό το τεράστιο ζήτημα με αυτή την ελαφρότητα και την έλλειψη ευαισθησίας, πώς περιμένουμε απ’ τον πολίτη να αλλάξει κάποια στιγμή; Πώς περιμένουμε απ’ το διπλανό μας κάτι καλύτερο όταν του προβάλλουμε την πραγματικότητα ως κάτι το αναπόφευκτο;

Απ’ την αρχή της εκπομπής ο παρουσιαστής παρουσιάζει με σκωπτικό τρόπο την κατάσταση στους Ελληνικούς δρόμους, σαν να μην υπάρχουν αιτίες, σαν να προκύπτουν όλα από παρθενογέννεση. Στο κόνσεπτ της εκπομπής εντάσσεται μια γερμανίδα ερευνήτρια αγνώστων λοιπών στοιχείων, τη γερμανίδα “Μέρκελ” (!!!) όπως λέει κατά λέξη ο παρουσιαστής, που ως “άλλη τρόικα” έρχεται να δει αν ισχύουν οι φήμες ότι η Αθήνα είναι η πρωτεύουσα με τις πιο ακραίες συμπεριφορές της Ευρώπης όσον αφορά την κυκλοφορία. Πουθενά στην εκπομπή δεν ακούγεται ότι αυτό ισχύει, κι ότι είμαστε πρώτοι μαζί με τη Ρουμανία, σε νεκρούς και τραυματίες στην Ευρώπη. Η Έλενα λοιπόν έρχεται ως “ερευνήτρια του Galileo” να ανακαλύψει αν είναι έτσι τα πράγματα χωρίς ποτέ να μας λέει ποιό είναι το συμπέρασμά της. Η έρευνά της περιλαμβάνει κυκλοφορία ως πεζή, καθώς και εξετάσεις για την απόκτηση άδειας οδήγησης.

(περισσότερα…)